HC 4: Contractenrecht verdiept: opschorting en koop
Opschorting
• Algemene regeling: Afd. 6.1.7 BW
Eisen art. 6:52 BW:
- verbintenis van schuldenaar
- opeisbare vordering schuldenaar
- schuldeiser komt niet na
- samenhang (‘connexiteit’)
• Wederkerige overeenkomsten: art. 6:262 en 6:263 BW > heeft alleen betrekking op
tegenover elkaar staande verplichtingen uit een wederkerige overeenkomst.
• Wanneer een schuldenaar gehouden is een verbintenis na te komen, dan is in
beginsel sprake van een tekortkoming van de schuldenaar wanneer hij zijn
verbintenis niet, of niet behoorlijk nakomt. Echter, in het geval dat de schuldenaar
zich op een opschortingsbevoegdheid kan beroepen, dan is geen sprake van een
tekortkoming.
• De functies van opschorting zijn het uitoefenen van pressie en zekerheid. De
schuldenaar moet zelf een opeisbare vordering hebben op zijn wederpartij.
Functies van opschorting
• Pressie: Druk uitoefenen op wederpartij om de ‘tegenvordering’ (behoorlijk) na te
komen. Bijv. een huurder die een kapotte cv-ketel heeft. De huurder heeft een
vordering op zijn verhuurder om de cv-ketel te herstellen. Om pressie uit te oefenen
op zijn verhuurder, kan de huurder tot opschorting overgaan en de nakoming van zijn
huurbetaling opschorten. Opschorting is slechts gerechtvaardigd voor zover de
opeisbare vordering dit toestaat (het moet wel in redelijke verhouding staan > zie lid
2)
• Zekerheid: Zekerheid voor de voldoening (d.m.v. verrekening) van de
‘tegenvordering’. Zie casus 1.
Casus 1
Leather B.V. (hierna: ‘Leather’) vervaardigt onder meer leren hoesjes voor mobiele
telefoons. Leather heeft begin 2016 een aantal partijen leer gekocht van Loyens Leer B.V.
(hierna: ‘Loyens’) voor een prijs van in totaal € 65.000. Het gaat om leer van ‘kwaliteit A’
(een in de betreffende branche bekende kwalificatie). Leather en Loyens hebben
afgesproken dat de partijen leer door Loyens zullen worden geleverd in februari 2016 en dat
de prijs door Leather uiterlijk op 1 maart 2016 zal zijn betaald. Loyens levert in februari 2016
de partijen leer aan Leather, maar deze blijken niet in orde te zijn. Leather betaalt de
, koopprijs daarom niet (op 1 maart 2016). Leather had de partijen leer nodig voor de
uitvoering van een contract dat zij had gesloten met Paris Bijoux (hierna: ‘Paris’), een in
Frankrijk gevestigde onderneming. In het kader van dat contract is afgesproken dat Leather
uiterlijk op 1 maart 2016 in totaal 340.000 hoesjes uit leer van ‘kwaliteit A’ aan Paris zou
leveren. Paris zou de van Leather ontvangen hoesjes voorzien van een opdruk van het Franse
nationale voetbalelftal. Vervolgens wilde Paris de bedrukte hoesjes aan het Franse publiek te
koop aanbieden voorafgaand aan het Europees Kampioenschap voetbal (hierna: ‘EK’), dat
vanaf 10 juni 2016 in Frankrijk zal plaatsvinden. Het was voor Paris daarom van cruciaal
belang dat zij de leren hoesjes uiterlijk op 1 maart 2016 van Leather zou ontvangen. Leather
stelt eind februari 2016 echter vast dat de door Loyens aan haar geleverde partijen leer niet
van ‘kwaliteit A’, maar van de mindere ‘kwaliteit B’ zijn. Zij meldt dit direct aan Loyens.
Loyens betwist echter dat de kwaliteit van het door haar geleverde leer niet in orde is (en zij
is niet bereid om ander leer te leveren). Het gevolg van dit alles is dat Leather niet aan haar
contractuele verplichtingen jegens Paris kan voldoen (in die zin dat Leather niet conform
afspraak de leren hoesjes van ‘kwaliteit A’ op 1 maart 2016 aan Paris kan leveren). Hierdoor
is Paris niet in staat om de bedrukte leren hoesjes op tijd (vόόr het EK) op de markt te
brengen. Zij stelt Leather aansprakelijk voor de schade die zij daardoor lijdt. Loyens maakt
ondertussen jegens Leather ‘gewoon’ aanspraak op betaling van de afgesproken koopprijs.
Zij vordert in mei 2016 in rechte een veroordeling van Leather tot betaling van € 65.000.
Leather voert verweer: zij beroept zich op opschorting. In dit verband wijst zij op haar
vordering tot schadevergoeding wegens de wanprestatie van Loyens. Leather vordert in 2
reconventie een veroordeling van Loyens tot betaling van schadevergoeding, nader op te
maken bij staat (vgl. art. 612 Rv).
Vraag 1: Zal de rechter Leather’s beroep op opschorting (kunnen) honoreren? 6:52 BW >
want Leather wil opschorten vanwege de schadevergoedingsvordering (het gaat dus niet om
twee tegenover elkaar staande verbintenissen). Is voldaan aan de eisen van art. 6:52 (zie
hierboven)? Heeft Leather een opeisbare vordering? Ja, op grond van de wet (art. 6:74 BW >
deze eisen dien je ook langs te lopen) Kan de schuldenaar zich op opschorting beroepen in
het geval dat zijn vordering niet vaststaat (qua het bestaan ervan, maar ook qua de omvang
ervan > de omvang van de schade is onduidelijk)? Dit was eigenlijk precies ook aan de hand
in de zaak Ammerlaan/Enthoven. Antwoord: Rechter moet onderzoeken of de
tegenvordering bestaat en of de omvang daarvan opschorting rechtvaardigt. Zo nodig mag
hij met voorshands oordeel volstaan. Het is niet ondenkbaar dat Leather zich op opschorting
kan beroepen. De vraag blijft echter wel of Loyens zich aan een tekortkoming schuldig heeft
gemaakt.
Stel: u zou als advocaat van Leather in de procedure optreden.
Vraag 2: Zou u in conventie en/of in reconventie nog een ander standpunt namens Leather
hebben ingenomen en/of een andere vordering namens Leather hebben ingesteld (dan
hiervoor is vermeld)? Ontbinding op grond van tekortkoming. Door middel van opschorting
wordt de schuldenaar niet bevrijd van zijn verbintenis. Als er geen reden meer is voor
Opschorting
• Algemene regeling: Afd. 6.1.7 BW
Eisen art. 6:52 BW:
- verbintenis van schuldenaar
- opeisbare vordering schuldenaar
- schuldeiser komt niet na
- samenhang (‘connexiteit’)
• Wederkerige overeenkomsten: art. 6:262 en 6:263 BW > heeft alleen betrekking op
tegenover elkaar staande verplichtingen uit een wederkerige overeenkomst.
• Wanneer een schuldenaar gehouden is een verbintenis na te komen, dan is in
beginsel sprake van een tekortkoming van de schuldenaar wanneer hij zijn
verbintenis niet, of niet behoorlijk nakomt. Echter, in het geval dat de schuldenaar
zich op een opschortingsbevoegdheid kan beroepen, dan is geen sprake van een
tekortkoming.
• De functies van opschorting zijn het uitoefenen van pressie en zekerheid. De
schuldenaar moet zelf een opeisbare vordering hebben op zijn wederpartij.
Functies van opschorting
• Pressie: Druk uitoefenen op wederpartij om de ‘tegenvordering’ (behoorlijk) na te
komen. Bijv. een huurder die een kapotte cv-ketel heeft. De huurder heeft een
vordering op zijn verhuurder om de cv-ketel te herstellen. Om pressie uit te oefenen
op zijn verhuurder, kan de huurder tot opschorting overgaan en de nakoming van zijn
huurbetaling opschorten. Opschorting is slechts gerechtvaardigd voor zover de
opeisbare vordering dit toestaat (het moet wel in redelijke verhouding staan > zie lid
2)
• Zekerheid: Zekerheid voor de voldoening (d.m.v. verrekening) van de
‘tegenvordering’. Zie casus 1.
Casus 1
Leather B.V. (hierna: ‘Leather’) vervaardigt onder meer leren hoesjes voor mobiele
telefoons. Leather heeft begin 2016 een aantal partijen leer gekocht van Loyens Leer B.V.
(hierna: ‘Loyens’) voor een prijs van in totaal € 65.000. Het gaat om leer van ‘kwaliteit A’
(een in de betreffende branche bekende kwalificatie). Leather en Loyens hebben
afgesproken dat de partijen leer door Loyens zullen worden geleverd in februari 2016 en dat
de prijs door Leather uiterlijk op 1 maart 2016 zal zijn betaald. Loyens levert in februari 2016
de partijen leer aan Leather, maar deze blijken niet in orde te zijn. Leather betaalt de
, koopprijs daarom niet (op 1 maart 2016). Leather had de partijen leer nodig voor de
uitvoering van een contract dat zij had gesloten met Paris Bijoux (hierna: ‘Paris’), een in
Frankrijk gevestigde onderneming. In het kader van dat contract is afgesproken dat Leather
uiterlijk op 1 maart 2016 in totaal 340.000 hoesjes uit leer van ‘kwaliteit A’ aan Paris zou
leveren. Paris zou de van Leather ontvangen hoesjes voorzien van een opdruk van het Franse
nationale voetbalelftal. Vervolgens wilde Paris de bedrukte hoesjes aan het Franse publiek te
koop aanbieden voorafgaand aan het Europees Kampioenschap voetbal (hierna: ‘EK’), dat
vanaf 10 juni 2016 in Frankrijk zal plaatsvinden. Het was voor Paris daarom van cruciaal
belang dat zij de leren hoesjes uiterlijk op 1 maart 2016 van Leather zou ontvangen. Leather
stelt eind februari 2016 echter vast dat de door Loyens aan haar geleverde partijen leer niet
van ‘kwaliteit A’, maar van de mindere ‘kwaliteit B’ zijn. Zij meldt dit direct aan Loyens.
Loyens betwist echter dat de kwaliteit van het door haar geleverde leer niet in orde is (en zij
is niet bereid om ander leer te leveren). Het gevolg van dit alles is dat Leather niet aan haar
contractuele verplichtingen jegens Paris kan voldoen (in die zin dat Leather niet conform
afspraak de leren hoesjes van ‘kwaliteit A’ op 1 maart 2016 aan Paris kan leveren). Hierdoor
is Paris niet in staat om de bedrukte leren hoesjes op tijd (vόόr het EK) op de markt te
brengen. Zij stelt Leather aansprakelijk voor de schade die zij daardoor lijdt. Loyens maakt
ondertussen jegens Leather ‘gewoon’ aanspraak op betaling van de afgesproken koopprijs.
Zij vordert in mei 2016 in rechte een veroordeling van Leather tot betaling van € 65.000.
Leather voert verweer: zij beroept zich op opschorting. In dit verband wijst zij op haar
vordering tot schadevergoeding wegens de wanprestatie van Loyens. Leather vordert in 2
reconventie een veroordeling van Loyens tot betaling van schadevergoeding, nader op te
maken bij staat (vgl. art. 612 Rv).
Vraag 1: Zal de rechter Leather’s beroep op opschorting (kunnen) honoreren? 6:52 BW >
want Leather wil opschorten vanwege de schadevergoedingsvordering (het gaat dus niet om
twee tegenover elkaar staande verbintenissen). Is voldaan aan de eisen van art. 6:52 (zie
hierboven)? Heeft Leather een opeisbare vordering? Ja, op grond van de wet (art. 6:74 BW >
deze eisen dien je ook langs te lopen) Kan de schuldenaar zich op opschorting beroepen in
het geval dat zijn vordering niet vaststaat (qua het bestaan ervan, maar ook qua de omvang
ervan > de omvang van de schade is onduidelijk)? Dit was eigenlijk precies ook aan de hand
in de zaak Ammerlaan/Enthoven. Antwoord: Rechter moet onderzoeken of de
tegenvordering bestaat en of de omvang daarvan opschorting rechtvaardigt. Zo nodig mag
hij met voorshands oordeel volstaan. Het is niet ondenkbaar dat Leather zich op opschorting
kan beroepen. De vraag blijft echter wel of Loyens zich aan een tekortkoming schuldig heeft
gemaakt.
Stel: u zou als advocaat van Leather in de procedure optreden.
Vraag 2: Zou u in conventie en/of in reconventie nog een ander standpunt namens Leather
hebben ingenomen en/of een andere vordering namens Leather hebben ingesteld (dan
hiervoor is vermeld)? Ontbinding op grond van tekortkoming. Door middel van opschorting
wordt de schuldenaar niet bevrijd van zijn verbintenis. Als er geen reden meer is voor
