Samenvatting onderzoek in het sociaal werk - bachelor sociaal werk

Onderzoek in het sociaal werk Academiejaar 2023-2024


Onderzoek in het sociaal werk
Fase 1 – Verkennen & afbakenen




1.1 Verkennen
1.1.1 Aanleiding
 Meer nieuwkomers op de arbeidsmarkt – vergrijzing van beroepsbevolking.
- Op zoek naar hoe arbeidsactief nieuwkomers zijn: Worden ze
gediscrimineerd op de werkvloer?
 Sociaal werker van OCMW geeft aan dat cliënten het moeilijk hebben met het vinden
van een betaalbare huurwoning.
- Worden kansengroepen gediscrimineerd op de huurmarkt en wat kunnen we
hier dan aan doen?
 Jongeren drinken minder alcohol, maar als ze drinken is het steviger.
- Jongeren en drinkgedrag: Hoe excessief wordt gedronken (vb; bingedrinken)
en wat is hun motivatie hiertoe? Hoe kunnen we dit aanpakken om
gezondheidsrisico’s te beperken?
 Kinderen komen op jonge leeftijd in contact met heel wat schermen, zoals
smartphones, tablets, TV, …
- Wat is het effect op kinderen van heel vroeg in contact komen met
schermen? Hoe bakenen ouders dit gebruik af?
 Overheid merkt op dat meer en meer jongeren zorgen voor een kwetsbaar familielid.
- Hoe kunnen jonge mantelzorgers ondersteund worden in het studietraject?

Aanleidingen van een onderzoek:
 Maatschappelijke veranderingen en/of uitdagingen.
 Vragen van organisaties.
 Vragen van beleidsmensen of praktijkwerkers.
 Eigen vragen als praktijkwerker, vrijwilliger, burger, …

1

,Onderzoek in het sociaal werk Academiejaar 2023-2024


1.1.2 Informeren om te verkennen
 Informatie verzamelen is deel van het onderzoeksproces.
 Informatie verzamelen leert je…
- verder te gaan met het onderwerp.
- het onderwerp (gedeeltelijk) aan te passen.
- het onderwerp niet te onderzoeken.
- af te bakenen van het thema en het formuleren van een probleem-, doel- en
vraagstelling.

Plan je informatieverzameling (inhoudelijk en praktisch): Hoe?
 Welke informatie heb ik al en welke heb ik nog nodig?
 Waar of bij wie kan ik terecht voor informatie?
 Welke sleutelwoorden gebruik ik bij het zoeken naar schriftelijke bronnen?
 Welke vragen stel ik aan mondelinge bronnen?
 Hoe en waar bewaar ik mijn informatie?

Verwerk je informatie grondig!
 Welke informatie is nieuw?
 Zijn er gelijkenissen/tegenstellingen in mijn informatie?
 Welke informatie moet ik zeker mee nemen in mijn verdere onderzoek?
 Heb ik voldoende informatie om een probleem-, doel- en vraagstelling te formuleren?
 Wat besluit ik uit mijn informatie? Ga ik door met dit onderwerp?

1.1.3 Motiveren om te verkennen
 Inhoudelijke sociaal werk motivatie;
- “Social work is a practice-based profession and an academic discipline that
promotes social change and development, social cohesion, and the
empowerment and liberation of people. Principles of social justice, human
rights, collective responsibility and respect for diversities are central to social
work. Underpinned by theories of social work, social sciences, humanities
and indigenous knowledge, social work engages people and structures to
address life challenges and enhance wellbeing. The above definition may be
amplified at national and/or regional levels.”
 Persoonlijke motivatie;
- Stage-ervaringen.
- Persoonlijke ervaringen in vrije tijd of eigen leven.
- Verontwaardiging na aanzien van het lezen van een opiniestuk in de krant.
- Een getuigenis van een praktijkwerker.
- …
 Wat houdt jullie bezig? Wat vinden jullie belangrijk in het persoonlijk en beroepsmatig
leven? Wat zorgt voor verontwaardiging, geeft jullie een naar of goed gevoel?


Motiveren a.d.h.v. de vijf W’s + H:

2

, Onderzoek in het sociaal werk Academiejaar 2023-2024


 Wat is het probleem?
 Wie heeft problemen?
 Wanneer is het een probleem?
 Waarom is het een probleem?
 Waar doet het probleem zich voor?
 Hoe is het probleem ontstaan?
 Persoonlijke beleving worden verder verkend door deze vragen te beantwoorden.

1.2 Afbakenen
Niet te breed en niet te eng!
 Te breed;
- Richtingloos onderzoek.
- Oppervlakkige en weinig bruikbare resultaten.
 Te eng;
- Spreekt slechts een beperkte groep aan.
- Leidt tot een beperkt bereik.

Te eng of te breed?
 Wonen met een laag inkomen in Gent, de effecten.
 Een diversiteitsbeleid op maat van Vissers & Smit Hanab.
 Een preventiebeleid op school ten aanzien van alcohol: Hoe bereik ik preventief 12-
jarigen in het secundair onderwijs en welke maatregelen zijn effectief?
 Anderstalige nieuwkomers in het onderwijs, een stand van zaken.
 Leven als naaste van een persoon met een kwetsbaarheid.

 Dit leidt tot; probleemstelling, doelstelling en onderzoeksvragen!

1.2.1 Probleemstelling
Gaat vooraf aan het daadwerkelijk onderzoek en is ten behoeve van een onderzoek.

Een goede probleemstelling:
 Is gebaseerd op schriftelijke en/of mondelinge bronnen.
 Maakt duidelijk wat de context is, waarbinnen het probleem zich voordoet.
 Geeft de kern van het probleem weer.
 Toont de praktijkrelevantie van het probleem.
 Verduidelijkt terminologie met betrekking tot het probleem.
 Besteedt ook aandacht aan de achterliggende visie van de onderzoeker op het
probleem.
 Geeft alle elementen van het probleem weer in een samenhangend geheel.
 Leidt tot de onderzoeksdoelstelling en onderzoeksvragen.

1.2.2 Doelstelling


3