Vruchtbaarheidsproblemen
Definitie infertiliteit
- = afwezigheid conceptie binnen 12m na aanvang kinderwens
- Regelmatige menstruele cyclus
- Regelmatige seksuele betrekkingen
- Vroegere investigaties zijn soms nodig in geselecteerde gevallen
Prevalentie infertiliteit
- 1/10 van alle koppels met kinderwens infertiliteit
- Mogelijks toegenomen owv:
o Toegenomen leeftijd vrouw bij 1ste kind
o Overgewicht, obesitas
o Toegenomen prevalentie SOA’s
o Daling spermakwaliteit
o Impact stress, druk op coïtusactiviteit en frequentie
o Meer overlevers na kanker (teelbal, eierstokken infertiliteit)
Verhoogd gebruik medisch begeleide bevruchting:
- 1/13 vrouwen wordt op niet-natuurlijke manier zwanger
- Medisch begeleide voortplanting verantwoordelijk voor hogere kans op
meerlingen
- Hogere aanvaarding/lagere drempel voor diagnose, behandeling
- Nieuwe medische/wetenschappelijke ontwikkelingen nieuwe opties
o Intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI)
o Cryopreservatie (invriezing)
o Testiculaire sperma-extractie (TESE)
o Preïmplantatie genetische diagnose (PGD)
Psychologische effecten van in-/subfertiliteit
- Emotioneel (woede, verdriet, schuld, angst)
- Verlies controle
- Problemen met zelfrespect, identiteit, geloof
- Sociale effecten relationeel, seksueel, netwerk
- Verlies iets/iemand met grote waarde
- Mogelijk slechte reactie hierop (eet-/slaapstoornissen,
verslavingsproblemen)
Rol VV
- Belangrijke rol in diagnose, behandeling
- Fertility awareness (vruchtbare periode, levensstijlfactoren, ….)
- Info over MFR, CPR
- Emotionele support stress-subfertiliteit
,Preconceptioneel advies
- Normaal BMI, beweging
- Dieet FZ 0,4mg (4mg bij hoge prevalentie NBD)
- Alcohol minder dan 6 units/week, rookstop
- Resultaten doorgemaakte infectie bespreken, vaccinaties
o CMV gevaarlijk eerste 12w, 3-6m zws uitstellen
o Toxoplasmose maatregelen nemen (handschoenen)
o Rubella vaccineren
- Optimaliseren vooraf bestaande medische aandoeningen (diabetes, HIV,
hep B)
- Vermijd teratogene farmaca
Vruchtbare periode
- Bevruchtend vermogen van sperma: 24-48u, eicel: 12-24u
- Afh van lengte menstruele cyclus
- Bij regelmatige cyclus makkelijk te voorspellen
- Meest vruchtbare periode ovulatie – 1d
- Vruchtbare periode benutten om 2d vanaf 3-4d voor verwachte ovulatie,
2d na
- Urinaire LH-tests
Oorzaken infertiliteit;
- Zelden 100% tenzij sterilisatie, azoospermie, amenorree, prematuur
ovarieel falen
- Zelden onverklaard na een volledige diagnostische investigatie =
idiopathisch
- Vaak gecombineerd of milde mannelijke + vrouwelijke factoren
Oorzaken vrouwelijke infertiliteit:
- Ovulatoire dysfunctie (PCOS, hyperprolactinemie, hypothalame,
amenorree, POF)
- Tubaire factor verklevingen eileiders door chlamydia
- Endometriose
- Uterus (cervix) congenitale afw, myomen, obstructie cervix door
conisatie
- Genetisch
- Stress/psychogeen
Oorzaken mannelijke infertiliteit andrologie
Anamnese vrouw
- Leeftijd, etniciteit
, - Duur infertiliteit
- Stabiliteit relatie (duur, aard, voorgaand huwelijk, aanwezige kinderen)
- Beroep blootstelling aan toxische stoffen, stressvolle job
- Familiaal subfertiliteit, endometriose, PCO, kanker, congenitale afw,
abortus, MIU
- Menstruele cyclus regelmaat, hyper-/dysmenorree
- Seksuele anamnese coïtusfrequentie, kennis vruchtbare periode,
dyspareunie
- Contraceptieve VG IUD, sterilisatie
- Verloskundige VG GPA, partus, abortus, time to pregnancy, miskramen
- Medische VG PID, chronische aand schildklier
- Psychologische aspecten coping, angst, depressie
- Vroege heelkunde abdomen en/of pelvis appendix, darm,
gynaecologisch
- Endocriene symptomen galactorree (= tepelverlies), hot flushes, acne,
…
- Lifestyle roken, alcohol, voeding, sport, drugs
-
Klinisch onderzoek vrouw
- BMI (kg/m2)
- Tekens endocriene stoornissen
- BD, borstonderzoek
- Speculum vagina, cervix, PAP-smear, infectie, congenitale afw
- Abdominaal fibroom, ovariële cyste, zws, niet-gynaecologische
pathologie
- Bimanueel pelvisch onderzoek (buik & vagina)
Gynaecologische echo
Ovulatoire functie:
- Antrale follikels, PCO
- Pre-ovulatoire follikels, corpus luteum
- Ovariële cystes/massa/kanker
Uteriene functie:
- Myoom, poliep, adhesies, congenitale afw
Tubulaire functie:
- Hydrosalpinx, adhesies
Pelvische functie:
- Endometrioma
Preconceptionele bloedanalyse vrouw
- Bloedgroep, Rh
- Serologie toxo, rubella, CMV, chlamydia, hep B, C, HIV, syfilis
- Genetisch karyotype, mucoviscidose, fragiele X-mutaties
- Hormonale analyse TSH, T4, PL, FSH, LH, PG, oestradiol, testosteron,
vrije T
Definitie infertiliteit
- = afwezigheid conceptie binnen 12m na aanvang kinderwens
- Regelmatige menstruele cyclus
- Regelmatige seksuele betrekkingen
- Vroegere investigaties zijn soms nodig in geselecteerde gevallen
Prevalentie infertiliteit
- 1/10 van alle koppels met kinderwens infertiliteit
- Mogelijks toegenomen owv:
o Toegenomen leeftijd vrouw bij 1ste kind
o Overgewicht, obesitas
o Toegenomen prevalentie SOA’s
o Daling spermakwaliteit
o Impact stress, druk op coïtusactiviteit en frequentie
o Meer overlevers na kanker (teelbal, eierstokken infertiliteit)
Verhoogd gebruik medisch begeleide bevruchting:
- 1/13 vrouwen wordt op niet-natuurlijke manier zwanger
- Medisch begeleide voortplanting verantwoordelijk voor hogere kans op
meerlingen
- Hogere aanvaarding/lagere drempel voor diagnose, behandeling
- Nieuwe medische/wetenschappelijke ontwikkelingen nieuwe opties
o Intracytoplasmatische sperma-injectie (ICSI)
o Cryopreservatie (invriezing)
o Testiculaire sperma-extractie (TESE)
o Preïmplantatie genetische diagnose (PGD)
Psychologische effecten van in-/subfertiliteit
- Emotioneel (woede, verdriet, schuld, angst)
- Verlies controle
- Problemen met zelfrespect, identiteit, geloof
- Sociale effecten relationeel, seksueel, netwerk
- Verlies iets/iemand met grote waarde
- Mogelijk slechte reactie hierop (eet-/slaapstoornissen,
verslavingsproblemen)
Rol VV
- Belangrijke rol in diagnose, behandeling
- Fertility awareness (vruchtbare periode, levensstijlfactoren, ….)
- Info over MFR, CPR
- Emotionele support stress-subfertiliteit
,Preconceptioneel advies
- Normaal BMI, beweging
- Dieet FZ 0,4mg (4mg bij hoge prevalentie NBD)
- Alcohol minder dan 6 units/week, rookstop
- Resultaten doorgemaakte infectie bespreken, vaccinaties
o CMV gevaarlijk eerste 12w, 3-6m zws uitstellen
o Toxoplasmose maatregelen nemen (handschoenen)
o Rubella vaccineren
- Optimaliseren vooraf bestaande medische aandoeningen (diabetes, HIV,
hep B)
- Vermijd teratogene farmaca
Vruchtbare periode
- Bevruchtend vermogen van sperma: 24-48u, eicel: 12-24u
- Afh van lengte menstruele cyclus
- Bij regelmatige cyclus makkelijk te voorspellen
- Meest vruchtbare periode ovulatie – 1d
- Vruchtbare periode benutten om 2d vanaf 3-4d voor verwachte ovulatie,
2d na
- Urinaire LH-tests
Oorzaken infertiliteit;
- Zelden 100% tenzij sterilisatie, azoospermie, amenorree, prematuur
ovarieel falen
- Zelden onverklaard na een volledige diagnostische investigatie =
idiopathisch
- Vaak gecombineerd of milde mannelijke + vrouwelijke factoren
Oorzaken vrouwelijke infertiliteit:
- Ovulatoire dysfunctie (PCOS, hyperprolactinemie, hypothalame,
amenorree, POF)
- Tubaire factor verklevingen eileiders door chlamydia
- Endometriose
- Uterus (cervix) congenitale afw, myomen, obstructie cervix door
conisatie
- Genetisch
- Stress/psychogeen
Oorzaken mannelijke infertiliteit andrologie
Anamnese vrouw
- Leeftijd, etniciteit
, - Duur infertiliteit
- Stabiliteit relatie (duur, aard, voorgaand huwelijk, aanwezige kinderen)
- Beroep blootstelling aan toxische stoffen, stressvolle job
- Familiaal subfertiliteit, endometriose, PCO, kanker, congenitale afw,
abortus, MIU
- Menstruele cyclus regelmaat, hyper-/dysmenorree
- Seksuele anamnese coïtusfrequentie, kennis vruchtbare periode,
dyspareunie
- Contraceptieve VG IUD, sterilisatie
- Verloskundige VG GPA, partus, abortus, time to pregnancy, miskramen
- Medische VG PID, chronische aand schildklier
- Psychologische aspecten coping, angst, depressie
- Vroege heelkunde abdomen en/of pelvis appendix, darm,
gynaecologisch
- Endocriene symptomen galactorree (= tepelverlies), hot flushes, acne,
…
- Lifestyle roken, alcohol, voeding, sport, drugs
-
Klinisch onderzoek vrouw
- BMI (kg/m2)
- Tekens endocriene stoornissen
- BD, borstonderzoek
- Speculum vagina, cervix, PAP-smear, infectie, congenitale afw
- Abdominaal fibroom, ovariële cyste, zws, niet-gynaecologische
pathologie
- Bimanueel pelvisch onderzoek (buik & vagina)
Gynaecologische echo
Ovulatoire functie:
- Antrale follikels, PCO
- Pre-ovulatoire follikels, corpus luteum
- Ovariële cystes/massa/kanker
Uteriene functie:
- Myoom, poliep, adhesies, congenitale afw
Tubulaire functie:
- Hydrosalpinx, adhesies
Pelvische functie:
- Endometrioma
Preconceptionele bloedanalyse vrouw
- Bloedgroep, Rh
- Serologie toxo, rubella, CMV, chlamydia, hep B, C, HIV, syfilis
- Genetisch karyotype, mucoviscidose, fragiele X-mutaties
- Hormonale analyse TSH, T4, PL, FSH, LH, PG, oestradiol, testosteron,
vrije T
