Moderne Letterkunde – 2025
Tweede helft 19e eeuw
Symbolisme (genre)
- Begint in Frankrijk (Charles Baudelaire, Paul Verlaine en Stéphane Mallarmé)
- Nederlandse hoogtijden symbolisme in 1890 en 1910
- De dichter als poète maudit staat centraal.
- Hij voelt zich niet thuis in deze wereld, wat leidt tot een zich terugtrekken in de eigen
innerlijke burcht. Van daaruit concipieert hij gedichten die met hulp van suggestieve
symbolen een hogere werkelijkheid proberen op te roepen.
- De gedachte is dat als de dichter de juiste oorspronkelijke symbolen weet te
gebruiken, reeds in dit leven contact met het transcendente tot stand kan komen.
- De dichter moet de natuur zo beschrijven dat ze symbool gaat staan voor het
bovennatuurlijke.
- Symbolisme wordt door veel lezers als moeilijk ervaren, Dit komt doordat
symbolisten dikwijls ‘vage’ symbolen gebruikten, of symbolen uit verschillende
culturen door elkaar heen gebruikten.
Begin 20e eeuw – 1901
De Tachtigers (groep): een groep dichters die vond dat de Nederlandse poëzie truttig en
ingekakt was.
- Er was opschudding en vernieuwing nodig
- Belangrijkste statement: poëzie mag geen boodschap hebben; wie een mening wilde
verkondigen, deed dat maar in de krant. In de kunsten is er geen plaats voor
meningen – in de kunsten was er slechts plaats voor esthetiek.
- Vooral bezig met zichzelf en de natuur om hun heen, minder gericht op hoge
werkelijkheid. Natuurimpressie gaat over de dichter zelf (niet als in, milieu).
- Een kunstenaar voelt iets en op basis daarvan schept hij/zij prachtige kunst.
- Vooral mannen: Willem Kloos, Albert Verwey, Frederik van Eeden.
- Ook vrouwen: Jeanne Reyneske van Stuwe, Hélène Swarth
- Einde van de Tachtigers begin 20e eeuw – diverse auteurs sloegen hun eigen wegen
in.
Kenmerken van de Tachtigers
- Schoonheidscultus
- Visie op de dichter als eenling in de maatschappij
- De vergoddelijking van de kunstenaar
- De stemmingslyriek
- Impressionistische stijl
- Tachtigerssonnet
, Kritiek op de Tachtigers
- Vanuit de socialistische literatuur 0p de schoonheidscultus: moet kunst zich de
problemen van de wereld niet meer aantrekken?
- De natuurimpressie gaat over de dichter zelf. Waarom houdt die zich dan zo braaf aan
een realistische beschrijving van de natuur? Het expressionisme zou pas echt de
individuele expressie van de individuele emotie worden door de eis van een
realistische natuurbeschrijving los te laten.
Tweede helft 20e eeuw
- Literaire stromingen volgen elkaar in rap tempo op, de ene nog moderner dan de
andere.
- De stroming die vandaag hip en modern is, is morgen alweer achterhaald en
ouderwets.
Voorbeeld: Hélène Swarth
Impressionistisch taalgebruik met veel bijvoeglijke naamwoorden die een sfeer
oproepen, een sfeer die moeilijk te beschrijven valt, maar die je aan moet voelen.
Neoromantiek (20e-eeuwse romantiek) (gedachte)
- Het is geen literair genre. De neoromantiek is een soort onderstroom die door de
literatuur heen loopt. Het is een idee, een gedachte.
- In allerlei genres kunnen romantische personages voorkomen.
- Het genre van de historische roman kent veel neoromantische trekjes: veel
historische romans ademen een terugverlangen naar vroeger uit, naar tijden dat er
nog echte avonturen beleefd konden worden.
- Neoromantiek is niet voorbehouden aan proza; de romantische gedachte zien we ook
terug in de poëzie.
Dichters van het verlangen (groep)
- Groep dichters die publiceerden in J.C. Bloem’s bundel Het verlangen (1921)
- Deze groep schrijvers moet niet gezien worden als een club met strikte
uitgangspunten, het waren veeleer dichters die in hun werk een neoromantisch
verlangen vertoonden naar… ja naar wat eigenlijk? Naar iets anders, iets beters.
- Dit hoefde niet iets hogers te zijn. Verlangen naar het hogere is meer een
symbolistisch dan een neoromantisch uitgangspunt.
Het naturalisme (genre)
- Werd als ouderwets gezien aan het begin van de 20e eeuw. Jonge auteurs wilden
liever niet met het naturalisme geassocieerd worden.
- Hoewel het naturalisme een beetje ouderwets was, was deze stroming zeker niet
weg.
- Je leven is bepaald door afkomst (race), je opvoeding (milieu) en het tijdstip van
handelen (moment) Race, milieu et moment.
Tweede helft 19e eeuw
Symbolisme (genre)
- Begint in Frankrijk (Charles Baudelaire, Paul Verlaine en Stéphane Mallarmé)
- Nederlandse hoogtijden symbolisme in 1890 en 1910
- De dichter als poète maudit staat centraal.
- Hij voelt zich niet thuis in deze wereld, wat leidt tot een zich terugtrekken in de eigen
innerlijke burcht. Van daaruit concipieert hij gedichten die met hulp van suggestieve
symbolen een hogere werkelijkheid proberen op te roepen.
- De gedachte is dat als de dichter de juiste oorspronkelijke symbolen weet te
gebruiken, reeds in dit leven contact met het transcendente tot stand kan komen.
- De dichter moet de natuur zo beschrijven dat ze symbool gaat staan voor het
bovennatuurlijke.
- Symbolisme wordt door veel lezers als moeilijk ervaren, Dit komt doordat
symbolisten dikwijls ‘vage’ symbolen gebruikten, of symbolen uit verschillende
culturen door elkaar heen gebruikten.
Begin 20e eeuw – 1901
De Tachtigers (groep): een groep dichters die vond dat de Nederlandse poëzie truttig en
ingekakt was.
- Er was opschudding en vernieuwing nodig
- Belangrijkste statement: poëzie mag geen boodschap hebben; wie een mening wilde
verkondigen, deed dat maar in de krant. In de kunsten is er geen plaats voor
meningen – in de kunsten was er slechts plaats voor esthetiek.
- Vooral bezig met zichzelf en de natuur om hun heen, minder gericht op hoge
werkelijkheid. Natuurimpressie gaat over de dichter zelf (niet als in, milieu).
- Een kunstenaar voelt iets en op basis daarvan schept hij/zij prachtige kunst.
- Vooral mannen: Willem Kloos, Albert Verwey, Frederik van Eeden.
- Ook vrouwen: Jeanne Reyneske van Stuwe, Hélène Swarth
- Einde van de Tachtigers begin 20e eeuw – diverse auteurs sloegen hun eigen wegen
in.
Kenmerken van de Tachtigers
- Schoonheidscultus
- Visie op de dichter als eenling in de maatschappij
- De vergoddelijking van de kunstenaar
- De stemmingslyriek
- Impressionistische stijl
- Tachtigerssonnet
, Kritiek op de Tachtigers
- Vanuit de socialistische literatuur 0p de schoonheidscultus: moet kunst zich de
problemen van de wereld niet meer aantrekken?
- De natuurimpressie gaat over de dichter zelf. Waarom houdt die zich dan zo braaf aan
een realistische beschrijving van de natuur? Het expressionisme zou pas echt de
individuele expressie van de individuele emotie worden door de eis van een
realistische natuurbeschrijving los te laten.
Tweede helft 20e eeuw
- Literaire stromingen volgen elkaar in rap tempo op, de ene nog moderner dan de
andere.
- De stroming die vandaag hip en modern is, is morgen alweer achterhaald en
ouderwets.
Voorbeeld: Hélène Swarth
Impressionistisch taalgebruik met veel bijvoeglijke naamwoorden die een sfeer
oproepen, een sfeer die moeilijk te beschrijven valt, maar die je aan moet voelen.
Neoromantiek (20e-eeuwse romantiek) (gedachte)
- Het is geen literair genre. De neoromantiek is een soort onderstroom die door de
literatuur heen loopt. Het is een idee, een gedachte.
- In allerlei genres kunnen romantische personages voorkomen.
- Het genre van de historische roman kent veel neoromantische trekjes: veel
historische romans ademen een terugverlangen naar vroeger uit, naar tijden dat er
nog echte avonturen beleefd konden worden.
- Neoromantiek is niet voorbehouden aan proza; de romantische gedachte zien we ook
terug in de poëzie.
Dichters van het verlangen (groep)
- Groep dichters die publiceerden in J.C. Bloem’s bundel Het verlangen (1921)
- Deze groep schrijvers moet niet gezien worden als een club met strikte
uitgangspunten, het waren veeleer dichters die in hun werk een neoromantisch
verlangen vertoonden naar… ja naar wat eigenlijk? Naar iets anders, iets beters.
- Dit hoefde niet iets hogers te zijn. Verlangen naar het hogere is meer een
symbolistisch dan een neoromantisch uitgangspunt.
Het naturalisme (genre)
- Werd als ouderwets gezien aan het begin van de 20e eeuw. Jonge auteurs wilden
liever niet met het naturalisme geassocieerd worden.
- Hoewel het naturalisme een beetje ouderwets was, was deze stroming zeker niet
weg.
- Je leven is bepaald door afkomst (race), je opvoeding (milieu) en het tijdstip van
handelen (moment) Race, milieu et moment.
