INHOUDSOPGAVE
1 De romp ........................................................................................................................................................................... 3
1.1 Inleiding ........................................................................................................................................................................... 3
1.2 Bouw columna vertebralis (= wervelkolom) .................................................................................................................... 4
1.3 Vorm v/d wervelkolom .................................................................................................................................................... 8
1.4 Variaties v/d wervelkolom ............................................................................................................................................... 8
1.5 Beweeglijkheid v/d wervelkolom ..................................................................................................................................... 9
1.5.1 Sagittaal vlak .............................................................................................................................................................. 9
1.5.2 Frontaal vlak ............................................................................................................................................................. 10
1.5.3 Transversaal vlak ...................................................................................................................................................... 10
1.5.4 Samenvatting ........................................................................................................................................................... 10
1.6 Intervertebrale gewrichten ............................................................................................................................................ 10
1.6.1 Voorste intervertebrale gewrichten......................................................................................................................... 10
1.6.2 Bewegingen van wervels en tussenwervelschijven ................................................................................................. 11
1.6.3 Pathologie ................................................................................................................................................................ 13
1.6.4 Preventie .................................................................................................................................................................. 13
1.7 Ouderdomsveranderingen v/d wervelkolom ................................................................................................................. 13
1.8 Spieren v/d wervelkolom ............................................................................................................................................... 13
1.8.1 Dorsale wervelkolomspieren ................................................................................................................................... 13
1.8.2 Ventrale wervelkolomspieren .................................................................................................................................. 17
1.9 Spieren van de hals ........................................................................................................................................................ 18
1.10 Bouw en vorm van de thorax ......................................................................................................................................... 18
1.10.1 Sternum .............................................................................................................................................................. 18
1.10.2 Costae ................................................................................................................................................................. 19
1.10.3 Articulatio costovertebrale ................................................................................................................................. 20
1.11 Beweeglijkheid v/d thorax ............................................................................................................................................. 21
1.12 Spieren v/d thorax ......................................................................................................................................................... 22
1.12.1 Het diafragma ..................................................................................................................................................... 22
1.13 De buikspieren ............................................................................................................................................................... 23
1.14 Rol van buikspieren en diafragma tijdens ademhalen................................................................................................... 24
1.15 De laterale rompsieren .................................................................................................................................................. 25
1.16 zichtbare en palpabele oriëntatiepunten van de romp ................................................................................................. 25
2 Art. coxae (heupgewricht) .............................................................................................................................................. 26
2.1 Inleiding ......................................................................................................................................................................... 26
2.1.1 Pelvis: het enige bekken........................................................................................................................................... 26
2.1.2 Verschil in anatomie v/h bekken bij mannen en vrouwen....................................................................................... 26
2.2 Bewegingen in het heupgewricht .................................................................................................................................. 26
2.2.1 Open versus gesloten kinematische keten............................................................................................................... 26
2.2.2 Anteflexie ................................................................................................................................................................ 27
2.2.3 Retroflexie ................................................................................................................................................................ 27
2.2.4 Adductie ................................................................................................................................................................... 27
2.2.5 Abductie ................................................................................................................................................................... 27
2.2.6 Endorotatie en exorotatie ........................................................................................................................................ 27
2.2.7 Anteversie en retroversie bekken ............................................................................................................................ 28
2.2.8 Lateroversie bekken bij unipodale stand ................................................................................................................. 28
2.3 Osteologie...................................................................................................................................................................... 29
2.3.1 Os coxae ................................................................................................................................................................... 29
2.3.2 Os femur................................................................................................................................................................... 31
2.4 Art. coxae ...................................................................................................................................................................... 32
2.4.1 Congruentie van gewrichtsvlakken .......................................................................................................................... 32
2.4.2 Labrum acetabuli...................................................................................................................................................... 32
2.4.3 Congruentie van de art. coxae ................................................................................................................................. 33
2.4.4 Kapsel en ligamenten van de art. coxae................................................................................................................... 33
2.5 Myologie ........................................................................................................................................................................ 33
2.5.1 Ventrale heupspieren............................................................................................................................................... 34
2.5.2 Oppervlakkige dorsale heupspieren......................................................................................................................... 34
Anatomie M2 1
, 2.6 Zichtbare en palpabele punten van de art. coxae ......................................................................................................... 35
3 De art. genus .................................................................................................................................................................. 36
3.1 Inleiding ......................................................................................................................................................................... 36
3.2 Bewegingen van de art. genus ...................................................................................................................................... 36
3.2.1 Flexie ........................................................................................................................................................................ 36
3.2.2 Extensie .................................................................................................................................................................... 36
3.2.3 Rotatie ...................................................................................................................................................................... 37
3.3 Osteologie...................................................................................................................................................................... 37
3.3.1 Tibia .......................................................................................................................................................................... 37
3.3.2 Fibula ........................................................................................................................................................................ 38
3.3.3 Patella ...................................................................................................................................................................... 38
3.3.4 Valgushoek knie ....................................................................................................................................................... 39
3.4 Arthrologie van de art. genus ........................................................................................................................................ 39
3.4.1 Tibiofemorale gewricht ............................................................................................................................................ 39
3.4.2 De art. genus (kniegewricht) .................................................................................................................................... 40
3.4.3 De menisci ................................................................................................................................................................ 41
3.4.4 Het gewrichtskapsel van de art. genus .................................................................................................................... 42
3.4.5 De ligg. cruciata (kruisbanden)................................................................................................................................. 42
3.4.6 De ligg. collateralia ................................................................................................................................................... 43
3.4.7 Passieve stabiliteit van de knie ................................................................................................................................ 44
3.4.8 Actieve stabiliteit van de knie .................................................................................................................................. 44
3.4.9 Het patello-femorale gewricht ................................................................................................................................. 44
3.5 Myologie: spieren van het bovenbeen ........................................................................................................................... 45
3.5.1 Ventrale spieren ....................................................................................................................................................... 45
3.5.2 Mediale spieren ....................................................................................................................................................... 46
3.5.3 Dorsale spieren ........................................................................................................................................................ 46
3.6 Zichtbare en palpabele punten van de art. coxae en art. genus.................................................................................... 46
4 De enkel en voet ............................................................................................................................................................ 47
4.1 Bewegingen v/d enkel en de voet .................................................................................................................................. 48
4.1.1 Enkel: dorsiflexie en plantairflexie ........................................................................................................................... 48
4.1.2 Voet: adductie/abductie en supinatie/pronatie ...................................................................................................... 48
4.1.3 Combinatie van de bewegingsmogelijkheden: inversie en eversie.......................................................................... 48
4.2 Osteologie...................................................................................................................................................................... 49
4.2.1 Tibia en fibula ........................................................................................................................................................... 49
4.2.2 Voetskelet ................................................................................................................................................................ 49
4.3 Arthrologie..................................................................................................................................................................... 50
4.3.1 Membrana interossea .............................................................................................................................................. 50
4.3.2 Art. talocruralis (= bovenste spronggewricht).......................................................................................................... 50
4.3.3 Kapsel en ligamenten van de art. talocruralis .......................................................................................................... 51
4.3.4 Pathologie: verstuiking van de enkel ....................................................................................................................... 51
4.3.5 Art. talocalcaneare ................................................................................................................................................... 51
4.3.6 Mediotarsale gewricht ............................................................................................................................................. 52
4.3.7 Tarsometatarsale gewricht ...................................................................................................................................... 52
4.3.8 Pathologie: amputatie.............................................................................................................................................. 52
4.4 Myologie: spieren v/h onderbeen .................................................................................................................................. 53
4.4.1 Ventrale spieren ....................................................................................................................................................... 53
4.4.2 Laterale spieren........................................................................................................................................................ 54
4.4.3 Dorsale spieren: oppervlakkige groep...................................................................................................................... 55
4.5 Zichtbare en palpabele punten v/h onderbeen ............................................................................................................. 56
4.5.1 M triceps surae bij tenenstand ................................................................................................................................ 56
4.5.2 De enkel en voet ...................................................................................................................................................... 56
4.5.3 Talus: laterale deel van het caput ............................................................................................................................ 56
4.6 Toepassing ..................................................................................................................................................................... 56
Anatomie M2 2
, ANATOMIE
1 De romp
1.1 Inleiding
Romp:
q Thorax
q Abdomen
q Pelvis
q Dorsum
3 ruimten:
q Cavitas thoracis
q Cavitas abdominalis
q Cavitas pelvis
Cavitas pelvis
Apertura thoracis superior begrensd door:
- Eerste borstwervel (Th1)
- Eerste rib
- Bovenrand v/h sternum
Apertura thoracis inferior afgesloten door diafragma
Cavitas thoracis
Anatomie M2 3
, 1.2 Bouw columna vertebralis (= wervelkolom)
A. DISCUS INTERVERTEBRALIS
4 Tussenwervelschijf
4 Mv. disci intervertebrales
4 Meest craniale: tussen C2 en C3
4 Meest caudale: tussen L5 en os sacrum
B. BASISSTRUCTUUR WERVEL
Arcus
- Corpus vertebrae (wervellichaam): ventraal
- Arcus vertebrae (wervelboog): dorsaal
o Processus (uitsteeksels)
(proc en procc)
- Foramen vertebrale (wervelgat): omgeven
door corpus en arcus
o Opeenvolgende foramina vertebralia
van de hals-, borst- en lendenwervels
vormen het wervelkanaal: canalis
vertebralis
o Ruggenmerg bevindt zich hierin
(medulla spinalis)
Anatomie M2 4
1 De romp ........................................................................................................................................................................... 3
1.1 Inleiding ........................................................................................................................................................................... 3
1.2 Bouw columna vertebralis (= wervelkolom) .................................................................................................................... 4
1.3 Vorm v/d wervelkolom .................................................................................................................................................... 8
1.4 Variaties v/d wervelkolom ............................................................................................................................................... 8
1.5 Beweeglijkheid v/d wervelkolom ..................................................................................................................................... 9
1.5.1 Sagittaal vlak .............................................................................................................................................................. 9
1.5.2 Frontaal vlak ............................................................................................................................................................. 10
1.5.3 Transversaal vlak ...................................................................................................................................................... 10
1.5.4 Samenvatting ........................................................................................................................................................... 10
1.6 Intervertebrale gewrichten ............................................................................................................................................ 10
1.6.1 Voorste intervertebrale gewrichten......................................................................................................................... 10
1.6.2 Bewegingen van wervels en tussenwervelschijven ................................................................................................. 11
1.6.3 Pathologie ................................................................................................................................................................ 13
1.6.4 Preventie .................................................................................................................................................................. 13
1.7 Ouderdomsveranderingen v/d wervelkolom ................................................................................................................. 13
1.8 Spieren v/d wervelkolom ............................................................................................................................................... 13
1.8.1 Dorsale wervelkolomspieren ................................................................................................................................... 13
1.8.2 Ventrale wervelkolomspieren .................................................................................................................................. 17
1.9 Spieren van de hals ........................................................................................................................................................ 18
1.10 Bouw en vorm van de thorax ......................................................................................................................................... 18
1.10.1 Sternum .............................................................................................................................................................. 18
1.10.2 Costae ................................................................................................................................................................. 19
1.10.3 Articulatio costovertebrale ................................................................................................................................. 20
1.11 Beweeglijkheid v/d thorax ............................................................................................................................................. 21
1.12 Spieren v/d thorax ......................................................................................................................................................... 22
1.12.1 Het diafragma ..................................................................................................................................................... 22
1.13 De buikspieren ............................................................................................................................................................... 23
1.14 Rol van buikspieren en diafragma tijdens ademhalen................................................................................................... 24
1.15 De laterale rompsieren .................................................................................................................................................. 25
1.16 zichtbare en palpabele oriëntatiepunten van de romp ................................................................................................. 25
2 Art. coxae (heupgewricht) .............................................................................................................................................. 26
2.1 Inleiding ......................................................................................................................................................................... 26
2.1.1 Pelvis: het enige bekken........................................................................................................................................... 26
2.1.2 Verschil in anatomie v/h bekken bij mannen en vrouwen....................................................................................... 26
2.2 Bewegingen in het heupgewricht .................................................................................................................................. 26
2.2.1 Open versus gesloten kinematische keten............................................................................................................... 26
2.2.2 Anteflexie ................................................................................................................................................................ 27
2.2.3 Retroflexie ................................................................................................................................................................ 27
2.2.4 Adductie ................................................................................................................................................................... 27
2.2.5 Abductie ................................................................................................................................................................... 27
2.2.6 Endorotatie en exorotatie ........................................................................................................................................ 27
2.2.7 Anteversie en retroversie bekken ............................................................................................................................ 28
2.2.8 Lateroversie bekken bij unipodale stand ................................................................................................................. 28
2.3 Osteologie...................................................................................................................................................................... 29
2.3.1 Os coxae ................................................................................................................................................................... 29
2.3.2 Os femur................................................................................................................................................................... 31
2.4 Art. coxae ...................................................................................................................................................................... 32
2.4.1 Congruentie van gewrichtsvlakken .......................................................................................................................... 32
2.4.2 Labrum acetabuli...................................................................................................................................................... 32
2.4.3 Congruentie van de art. coxae ................................................................................................................................. 33
2.4.4 Kapsel en ligamenten van de art. coxae................................................................................................................... 33
2.5 Myologie ........................................................................................................................................................................ 33
2.5.1 Ventrale heupspieren............................................................................................................................................... 34
2.5.2 Oppervlakkige dorsale heupspieren......................................................................................................................... 34
Anatomie M2 1
, 2.6 Zichtbare en palpabele punten van de art. coxae ......................................................................................................... 35
3 De art. genus .................................................................................................................................................................. 36
3.1 Inleiding ......................................................................................................................................................................... 36
3.2 Bewegingen van de art. genus ...................................................................................................................................... 36
3.2.1 Flexie ........................................................................................................................................................................ 36
3.2.2 Extensie .................................................................................................................................................................... 36
3.2.3 Rotatie ...................................................................................................................................................................... 37
3.3 Osteologie...................................................................................................................................................................... 37
3.3.1 Tibia .......................................................................................................................................................................... 37
3.3.2 Fibula ........................................................................................................................................................................ 38
3.3.3 Patella ...................................................................................................................................................................... 38
3.3.4 Valgushoek knie ....................................................................................................................................................... 39
3.4 Arthrologie van de art. genus ........................................................................................................................................ 39
3.4.1 Tibiofemorale gewricht ............................................................................................................................................ 39
3.4.2 De art. genus (kniegewricht) .................................................................................................................................... 40
3.4.3 De menisci ................................................................................................................................................................ 41
3.4.4 Het gewrichtskapsel van de art. genus .................................................................................................................... 42
3.4.5 De ligg. cruciata (kruisbanden)................................................................................................................................. 42
3.4.6 De ligg. collateralia ................................................................................................................................................... 43
3.4.7 Passieve stabiliteit van de knie ................................................................................................................................ 44
3.4.8 Actieve stabiliteit van de knie .................................................................................................................................. 44
3.4.9 Het patello-femorale gewricht ................................................................................................................................. 44
3.5 Myologie: spieren van het bovenbeen ........................................................................................................................... 45
3.5.1 Ventrale spieren ....................................................................................................................................................... 45
3.5.2 Mediale spieren ....................................................................................................................................................... 46
3.5.3 Dorsale spieren ........................................................................................................................................................ 46
3.6 Zichtbare en palpabele punten van de art. coxae en art. genus.................................................................................... 46
4 De enkel en voet ............................................................................................................................................................ 47
4.1 Bewegingen v/d enkel en de voet .................................................................................................................................. 48
4.1.1 Enkel: dorsiflexie en plantairflexie ........................................................................................................................... 48
4.1.2 Voet: adductie/abductie en supinatie/pronatie ...................................................................................................... 48
4.1.3 Combinatie van de bewegingsmogelijkheden: inversie en eversie.......................................................................... 48
4.2 Osteologie...................................................................................................................................................................... 49
4.2.1 Tibia en fibula ........................................................................................................................................................... 49
4.2.2 Voetskelet ................................................................................................................................................................ 49
4.3 Arthrologie..................................................................................................................................................................... 50
4.3.1 Membrana interossea .............................................................................................................................................. 50
4.3.2 Art. talocruralis (= bovenste spronggewricht).......................................................................................................... 50
4.3.3 Kapsel en ligamenten van de art. talocruralis .......................................................................................................... 51
4.3.4 Pathologie: verstuiking van de enkel ....................................................................................................................... 51
4.3.5 Art. talocalcaneare ................................................................................................................................................... 51
4.3.6 Mediotarsale gewricht ............................................................................................................................................. 52
4.3.7 Tarsometatarsale gewricht ...................................................................................................................................... 52
4.3.8 Pathologie: amputatie.............................................................................................................................................. 52
4.4 Myologie: spieren v/h onderbeen .................................................................................................................................. 53
4.4.1 Ventrale spieren ....................................................................................................................................................... 53
4.4.2 Laterale spieren........................................................................................................................................................ 54
4.4.3 Dorsale spieren: oppervlakkige groep...................................................................................................................... 55
4.5 Zichtbare en palpabele punten v/h onderbeen ............................................................................................................. 56
4.5.1 M triceps surae bij tenenstand ................................................................................................................................ 56
4.5.2 De enkel en voet ...................................................................................................................................................... 56
4.5.3 Talus: laterale deel van het caput ............................................................................................................................ 56
4.6 Toepassing ..................................................................................................................................................................... 56
Anatomie M2 2
, ANATOMIE
1 De romp
1.1 Inleiding
Romp:
q Thorax
q Abdomen
q Pelvis
q Dorsum
3 ruimten:
q Cavitas thoracis
q Cavitas abdominalis
q Cavitas pelvis
Cavitas pelvis
Apertura thoracis superior begrensd door:
- Eerste borstwervel (Th1)
- Eerste rib
- Bovenrand v/h sternum
Apertura thoracis inferior afgesloten door diafragma
Cavitas thoracis
Anatomie M2 3
, 1.2 Bouw columna vertebralis (= wervelkolom)
A. DISCUS INTERVERTEBRALIS
4 Tussenwervelschijf
4 Mv. disci intervertebrales
4 Meest craniale: tussen C2 en C3
4 Meest caudale: tussen L5 en os sacrum
B. BASISSTRUCTUUR WERVEL
Arcus
- Corpus vertebrae (wervellichaam): ventraal
- Arcus vertebrae (wervelboog): dorsaal
o Processus (uitsteeksels)
(proc en procc)
- Foramen vertebrale (wervelgat): omgeven
door corpus en arcus
o Opeenvolgende foramina vertebralia
van de hals-, borst- en lendenwervels
vormen het wervelkanaal: canalis
vertebralis
o Ruggenmerg bevindt zich hierin
(medulla spinalis)
Anatomie M2 4