Samenvatting Hoofdlijnen Nederlands recht - inleiding publiekrecht

Inleiding publiekrecht
Staatsrecht – bestuursrecht – strafrecht – internationaal en Europees recht



Gebaseerd op: C.J. Loonstra, Hoofdlijnen Nederlands Recht, Utrecht: Noordhoff Uitgevers 2022

Opleiding: HBO-Rechten – HAN



1. Staatsrecht

1.1 Definitie en kenmerken van de staat

1.2 Scheiding der machten (trias politica)

1.3 Checks & balances & legaliteitsbeginsel

1.4 Rechtsbronnen (grondwet, gewoonterecht, jurisprudentie, verdragen)



2. Bestuursrecht

2.1 Overheidshandelingen: feitelijke vs. rechtshandelingen

2.2 Privaatrechtelijke & publiekrechtelijke rechtshandelingen

2.3 Legaliteitsbeginsel en bestuursbevoegdheid (attributie, delegatie, mandaat)

2.4 Belanghebbende (art. 1:2 Awb)



3. Besluitvorming in het Bestuursrecht

3.1 Definitie besluit (art. 1:3 Awb)

3.2 Soorten besluiten & beschikkingen

3.3 Algemene maatregelen van bestuur (AMvB) & ministeriële regelingen

3.4 Decentralisatie & bevoegdheidsverdeling



4. Strafrecht

4.1 Materieel vs. formeel strafrecht

4.2 Misdrijven & overtredingen

4.3 Delictsomschrijving & bestanddelen

4.4 Legaliteitsbeginsel in het strafrecht



5. Strafprocesrecht

, 5.1 Opsporing en voorbereidend onderzoek

5.2 Vervolging en opportuniteitsbeginsel

5.3 Procesrechten verdachte (cautie, advocaat, voorlopige hechtenis)

5.4 Soorten rechters & relatieve/absolute competentie

5.5 Onderzoek ter terechtzitting & vonnisprocedure



6. Internationaal Recht

6.1 Bronnen & doelstellingen van internationaal recht

6.2 Monisme vs. dualisme in doorwerking van verdragen

6.3 Totstandkoming en werking van verdragen

6.4 Internationale organisaties (intergouvernementeel vs. supranationaal)



7. Europees Recht

7.1 Oprichting & doelstellingen van de EU

7.2 EU-instellingen: Europese Raad, Commissie, Raad, Parlement, HvJ

7.3 Primair & secundair EU-recht: verordeningen, richtlijnen, besluiten

7.4 Voorzieningen voor implementatie en rechtspraak




Staatsrecht

Hoofdstuk 9

Les 1

Staatsrecht

= heeft betrekking tot overheid en burger. Biedt wetten en regelgeving waar men zich aan moet
houden

Staat

= volksgemeenschap (natie) die samenleeft op een afgegrensd grondgebied met een orgaan die de
hoogste macht heeft

3 kenmerken van een staat:

1) Aanwezigheid van een volksgemeenschap
2) Afgegrensd grondgebied

, 3) 1 orgaan heeft de hoogste macht en oefent gezag uit. ( overheid)

Staatsapparaat = alle organen die namens de staat over de gemeenschap beslissingen nemen

 Bezit soevereiniteit = het recht om hoogste gezag uit te oefenen, zo’n soevereine staat is naar
binnen en naar buiten toe de machtigste.



Spreiding van machten: Montesquie

Trias politica - > staatsmacht zonder dat deze misbruikt wordt ten kosten van de burgers

3 machten:

1) De wetgevende macht
- Belangrijkste
- Samengesteld door en uit de burgers van het land
- Vaardigt regels uit die de uitvoerende macht moet uitvoeren
- Staten-Generaal/parlement
2) De uitvoerende macht
- Voert de wetten en regels uit
- Regering/bestuur
3) De rechterlijke macht
- Spreekt uit welke wetsartikelen van toepassing is
- De rechter



Geen absolute scheiding tussen de staatsmachten:

Checks balances = de machten moeten samenwerken bij het bv maken van wetten (regering en
Staten-Generaal) en moeten elkaar controleren

Legaliteitsbeginsel

= ieder overheidsoptreden dient gebaseerd te zijn op een wettelijke grondslag



Rechtsbronnen van staatsrecht

- De grondwet
- Het gewoonte recht
- Jurisprudentie (De rechtspraak)
- Het verdrag (belangrijkst)
= overeenkomst gesloten tussen 2 of meer staten
2 staten -> bilateraal
Meer dan 2 staten -> multilateraal
 2 verdragsbepalingen
Instructienormen = de inhoud van het verdrag moet binnen een bepaalde tijd
opgenomen zijn in een nationale wet
Self-executing normen = heeft directe werking. Burger kan zich hier direct op
beroepen art 93 GW
 Totstandkoming verdrag