Samenvatting
Antropologie
(les 1-8)
,Les 1: Introductie
- Franz Boas (1858-1942)
* stichter Amerikaanse antropologie
* eerste cultuurrelativist (zie later)
* veldwerk: Noordwestkustindianen
-> Potlatch (vergelijkbaar met Kula)
* ritueel voor herverdeling van rijkdom
* ‘understanding cultures on their own terms’ (dus niet vanuit Westers perspectief)
-> rest: zie les 3
- Bronisław Malinowski (1884-1942)
* stichter Engelse antropologie
* ‘Argonauts of the Western Pacific’ (1922)
-> 1922: begin van de antropologie
-> Kula (‘Kula exchange’)
* jaarlijks terugkerend ritueel (handel + economie + politiek)
* uitwisselen van waardevolle voorwerpen
* in een wijde ring van eilanden
* zorgt voor politieke en economische status
* methodologie van antropologie uitgewerkt
-> langdurig veldwerk (longue durée): 1915-1918 op de Trobriandeilanden
-> antropoloog gaat alleen, voor lange tijd, leert de taal, gebruiken, gewoontes
= participeren + observeren
Objecten van studie:
- Kinship: verwantschap, familieverbanden (-> kinshipology: wetenschappelijk racisme -> nu verdwenen)
- Exchange: uitwisseling (bv. Kula, Potlatch, enz.)
- Religie, politiek en ritueel: /
- Materiële cultuur: verzamelen objecten (‘museumantropologie’)
Vertakkingen:
- sociale- en culturele antropologie (sociaal: denkprocessen, theoretisering, cultureel: ‘messiness’)
- visuele antropologie (documentaires, film, enz.)
- wijsgerige antropologie (Hegel, Kant, enz.)
- medische antropologie (bv. Nancy Schepper-Hughes (orgaanhandel in Brazilië), Laura Nader (Mexico))
- rechtsantropologie
Theoretische debatten:
- tijd en plaats (Johannes Fabian (1984): ‘Time and The Other’)
-> problematische van de ‘de ander’
-> mensen bevroren in tijd en ruimte (verandering?), zie ook bv. ‘The Nuer’ (later)
- materialiteit
-> eind 19e – begin 20e eeuw: museumperiode antropologie
-> objecten ‘verzamelen’ op expedities (Malinowski zet zich hiervan af)
-> vanaf jaren ’80: hernieuwde interesse
- subjectiviteit
-> kunnen we wel objectief zijn?
2
, -> iedereen ervaart cultuur anders
Geschiedenis antropologie:
- Herodotus: volksbeschrijvingen over de Scythen (geen echt veldwerk)
- Zheng He (Oost-Afrika), Ibn Battuta (China, Sumatra)
-> volkenkunde, etnologie (theoretiseren adhv. objecten) -> 19e eeuw: etnografie
-> craniometrie (schedelkunde), eugenetica (wetenschappelijk racisme)
De dubieuze roots van de antropologie: de Cartesiaanse wereld en de Tweesplitsing:
- Rousseau: mens is van nature goed, maar wordt gecorrumpeerd
-> teruggaan naar de oorspronkelijke staat van de mens
-> De Montaigne: “Ik was waarschijnlijk ook kannibaal geworden als ik in die omgeving was opgegroeid.”
- Hobbes: er bestaat geen goede natuur (‘The war of each against all’)
-> mens is in constante competitie met zichzelf
- Descartes: opdeling mens (geest en lichaam) -> dichotomieën (opsplitsingen)
-> wereld opsplitsen in dualismen: natuur vs. cultuur, goed vs. slecht, individu vs. samenleving, enz.
Racistische roots:
- gevolg duaal denken (object vs. subject): eigen beschavingsmodel ‘hoogstaander’ -> opleggen aan anderen
- sociaal darwinisme: racistische theorie, mensen indelen a.d.h.v.. evolutie
-> In Darwins tijd eerder:
* ‘armchair ethnologists/anthropologists’: vanuit hun bureau schreven ze over Afrika
* ‘butterfly collectors’: geen echte methodiek, niet te lang ter plekke
-> o.a. Herbert Spencer (sociaal darwinisme), Ernst Haeckel (rassenhiërarchie)
-> Aboriginals vs. Maori -> Maori ‘hoogstaander’ (cultuur met koningen enz. -> meer herkenbaar)
-> ook nu impact: revival cultuur Maori veel verder dan bij Aboriginals
-> na 1945 (Holocaust): totale deconstructie term ‘ras’
-> Black Lives Matter: behoren tot een ‘ras’ als iets positiefs
-> Shigeyuki Kihara: derde ‘gender’ op Samoa
- naast wetenschappelijk racisme:
-> handel, kolonialisme, missionering (Frantz Fanon: ‘de onderwerping van de geest’)
-> Joseph Conrad ‘Heart of Darkness’ (1899): aan het licht brengen misdaden, maar: Afrika = duister
-> Roger Casement ‘Casement Report’ (1904): over Congo Vrijstaat -> politieke druk
- ‘salvage anthropology’: documenteren vóór uitsterven, redden wat er te redden valt
-> maar: culturen veranderen constant en passen zich aan
- cultuurrelativisme: cultuur kunnen niet zomaar met elkaar vergeleken worden
-> normen en waarden niet universeel
-> Franz Boas: eerste cultuurrelativist
-> ‘going native’: alles achterwege laten, jezelf vergeten (-> antropologen komen beetje gek terug)
Afrikamuseum (Tervuren):
- controversieel: realistisch beeld schetsen van Congo -> hoe?
- gebouw = soort paleis -> glorificatie van het imperialisme?
- dekolonisatie van musea (maar ook nodig voor de publieke ruimte)
- 2013-2018: verbouwing (‘dekolonisatie’), heeft miljoenen gekost
-> hoe dekoloniseer je een gebouw??
3
Antropologie
(les 1-8)
,Les 1: Introductie
- Franz Boas (1858-1942)
* stichter Amerikaanse antropologie
* eerste cultuurrelativist (zie later)
* veldwerk: Noordwestkustindianen
-> Potlatch (vergelijkbaar met Kula)
* ritueel voor herverdeling van rijkdom
* ‘understanding cultures on their own terms’ (dus niet vanuit Westers perspectief)
-> rest: zie les 3
- Bronisław Malinowski (1884-1942)
* stichter Engelse antropologie
* ‘Argonauts of the Western Pacific’ (1922)
-> 1922: begin van de antropologie
-> Kula (‘Kula exchange’)
* jaarlijks terugkerend ritueel (handel + economie + politiek)
* uitwisselen van waardevolle voorwerpen
* in een wijde ring van eilanden
* zorgt voor politieke en economische status
* methodologie van antropologie uitgewerkt
-> langdurig veldwerk (longue durée): 1915-1918 op de Trobriandeilanden
-> antropoloog gaat alleen, voor lange tijd, leert de taal, gebruiken, gewoontes
= participeren + observeren
Objecten van studie:
- Kinship: verwantschap, familieverbanden (-> kinshipology: wetenschappelijk racisme -> nu verdwenen)
- Exchange: uitwisseling (bv. Kula, Potlatch, enz.)
- Religie, politiek en ritueel: /
- Materiële cultuur: verzamelen objecten (‘museumantropologie’)
Vertakkingen:
- sociale- en culturele antropologie (sociaal: denkprocessen, theoretisering, cultureel: ‘messiness’)
- visuele antropologie (documentaires, film, enz.)
- wijsgerige antropologie (Hegel, Kant, enz.)
- medische antropologie (bv. Nancy Schepper-Hughes (orgaanhandel in Brazilië), Laura Nader (Mexico))
- rechtsantropologie
Theoretische debatten:
- tijd en plaats (Johannes Fabian (1984): ‘Time and The Other’)
-> problematische van de ‘de ander’
-> mensen bevroren in tijd en ruimte (verandering?), zie ook bv. ‘The Nuer’ (later)
- materialiteit
-> eind 19e – begin 20e eeuw: museumperiode antropologie
-> objecten ‘verzamelen’ op expedities (Malinowski zet zich hiervan af)
-> vanaf jaren ’80: hernieuwde interesse
- subjectiviteit
-> kunnen we wel objectief zijn?
2
, -> iedereen ervaart cultuur anders
Geschiedenis antropologie:
- Herodotus: volksbeschrijvingen over de Scythen (geen echt veldwerk)
- Zheng He (Oost-Afrika), Ibn Battuta (China, Sumatra)
-> volkenkunde, etnologie (theoretiseren adhv. objecten) -> 19e eeuw: etnografie
-> craniometrie (schedelkunde), eugenetica (wetenschappelijk racisme)
De dubieuze roots van de antropologie: de Cartesiaanse wereld en de Tweesplitsing:
- Rousseau: mens is van nature goed, maar wordt gecorrumpeerd
-> teruggaan naar de oorspronkelijke staat van de mens
-> De Montaigne: “Ik was waarschijnlijk ook kannibaal geworden als ik in die omgeving was opgegroeid.”
- Hobbes: er bestaat geen goede natuur (‘The war of each against all’)
-> mens is in constante competitie met zichzelf
- Descartes: opdeling mens (geest en lichaam) -> dichotomieën (opsplitsingen)
-> wereld opsplitsen in dualismen: natuur vs. cultuur, goed vs. slecht, individu vs. samenleving, enz.
Racistische roots:
- gevolg duaal denken (object vs. subject): eigen beschavingsmodel ‘hoogstaander’ -> opleggen aan anderen
- sociaal darwinisme: racistische theorie, mensen indelen a.d.h.v.. evolutie
-> In Darwins tijd eerder:
* ‘armchair ethnologists/anthropologists’: vanuit hun bureau schreven ze over Afrika
* ‘butterfly collectors’: geen echte methodiek, niet te lang ter plekke
-> o.a. Herbert Spencer (sociaal darwinisme), Ernst Haeckel (rassenhiërarchie)
-> Aboriginals vs. Maori -> Maori ‘hoogstaander’ (cultuur met koningen enz. -> meer herkenbaar)
-> ook nu impact: revival cultuur Maori veel verder dan bij Aboriginals
-> na 1945 (Holocaust): totale deconstructie term ‘ras’
-> Black Lives Matter: behoren tot een ‘ras’ als iets positiefs
-> Shigeyuki Kihara: derde ‘gender’ op Samoa
- naast wetenschappelijk racisme:
-> handel, kolonialisme, missionering (Frantz Fanon: ‘de onderwerping van de geest’)
-> Joseph Conrad ‘Heart of Darkness’ (1899): aan het licht brengen misdaden, maar: Afrika = duister
-> Roger Casement ‘Casement Report’ (1904): over Congo Vrijstaat -> politieke druk
- ‘salvage anthropology’: documenteren vóór uitsterven, redden wat er te redden valt
-> maar: culturen veranderen constant en passen zich aan
- cultuurrelativisme: cultuur kunnen niet zomaar met elkaar vergeleken worden
-> normen en waarden niet universeel
-> Franz Boas: eerste cultuurrelativist
-> ‘going native’: alles achterwege laten, jezelf vergeten (-> antropologen komen beetje gek terug)
Afrikamuseum (Tervuren):
- controversieel: realistisch beeld schetsen van Congo -> hoe?
- gebouw = soort paleis -> glorificatie van het imperialisme?
- dekolonisatie van musea (maar ook nodig voor de publieke ruimte)
- 2013-2018: verbouwing (‘dekolonisatie’), heeft miljoenen gekost
-> hoe dekoloniseer je een gebouw??
3
