Week 1
College 1A – Inleiding
Historische ontwikkelingen
Waar zien wij het internationaal recht terug?
Er zijn verschillende recente ontwikkelingen te noemen, waarbij het internationaal publiekrecht een rol speelt.
Allereerst de oorlog tussen Oekraïne en Rusland. Het Internationaal Strafhof heeft een arrestatiebevel
uitgevaardigd voor o.a. Putin wegens oorlogsmisdaden. Ten tweede is er ook de oorlog tussen Hamas en Israël.
Vragen die bij deze oorlog spelen zijn bijvoorbeeld:
Zal het conflict uitbreiden naar andere staten? Zullen beide groepen tot een wapenstilstand komen?
Zal het Internationaal Strafhof aanklachten doen uitgaan en op grond daarvan arrestatiebevelen
uitvaardigen? Etc.
De juridische vraag die gesteld moet worden bij dergelijke situaties: ‘Zijn zulke acties verboden, geboden of
toegestaan onder het internationaal recht?’
Geschiedenis
Vrede van Westfalen (1648)
De onafhankelijke staten, die beslissend waren de ontwikkeling van internationaal publiekrecht, ontstonden in
het Europa van de 16e en 17e eeuw. Hierbij speelde de Vrede van Westfalen (1648) een beslissende rol. In dit
jaar werden er door middel van een aantal verdragen een einde gemaakt aan zowel de 30- en de 80- jarige
oorlog. Hierbij kwamen de staten het beginsel van territoriale integriteit overeen en werden zij formeel
onafhankelijk. Het wordt ook wel gezien als het begin van het moderne statensysteem. Een van de nieuwe
onafhankelijke staten die bij de Vrede van Westfalen werd erkend, was de Republiek der Zeven Verenigde
Nederlanden. Zoals gezegd werden er twee oorlogen beëindigd, namelijk:
80 jarige oorlog: Nederland vs. Spanje beëindigd middels het Verdrag van Munster
30 jarige oorlog: Katholieke staten vs. Protestantste staten beëindigd middels het Verdrag van
Munster, Verdrag van Osnabrugge.
De 30-jarige oorlog was een van de meest destructieve oorlogen van de geschiedenis. Het was misschien nog
net geen wereldoorlog. Wat was een ander gevolg van deze oorlog? Er werd vastgesteld dat de heerser van een
gebied de godsdienst zou bepalen in dat gebied. Vaak ging het tussen Protestant en Katholiek. Tolerantie voor
het andere was ver te zoeken.
Door de Vrede van Westfalen kon er ook een onderscheid gemaakt worden tussen het publieke gezag, dat werd
uitgeoefend door de staat, en de private belangen van de monarch. Hiermee waren de voorwaarden voor het
moderne internationaal publiekrecht gecreëerd.
17e, 18e en 19e eeuw
Een van de ontwikkelingen in deze periode was de overgang van feodalisme en stadstaten naar natiestaten.
Adel werd minder belangrijk en hadden minder invloed. Er werden naties georganiseerd. Dit zorgde er ook voor
dat de staten machtiger werden. Als je groter bent kun je soms veel meer. Ook zag je begin 15e eeuw dat o.a.
met de overtocht van Columbus naar Amerika er een begin van imperialisme en kolonialisme ontstond. Dat
begon met handelsallianties, bondgenootschappen etc, maar breidde zich gestaag uit waardoor eind 19 e eeuw/
begin 20e eeuw Westerse landen een groot deel van de wereld hadden overgenomen qua handel.
Ook positief recht werd dominanter vergeleken natuurrecht. Je zag een verschuiving in die richting. Natuurrecht
zijn regels die voor mensen bestaan, afgeleid uit wat God zou willen/uit rede/ uit menselijke natuur. Dit werd op
een gegeven moment minder belangrijk. Recht wat door autoriteiten werd gesteld, positief recht genoemd,
werd toen belangrijker. Dit zag je ook duidelijk tot stand komen bij de codificaties. Die vonden met name plaats
aan het begin van de 19e eeuw vanuit Frankrijk na de Franse revolutie als er codificaties komen van het
Burgerlijk Wetboek, Strafrecht etc. Wetboeken werden uit het Frans vertaald en overgenomen.
,In de 19e eeuw werden we ook geconfronteerd met Napoleon. Deze periode van Napoleon werd afgesloten met
het Congres van Wenen (1815). Dit was een vredesconferentie. Andere landen in EU namen codificaties van
Frankrijk over. Met het Congres van Wenen wilde men vastleggen wat er na Napoleon moest gebeuren. De
uitkomst was het ontstaan van het congressysteem. Zou er een conflict zijn, dan zouden grote mogendheden bij
elkaar komen om oplossing te zoeken. Dit ging een tijdje goed.
Onthouden! Verdragen zijn alleen bindend tussen partijen. Staten die hier geen partij bij zijn worden dus niet
gebonden.
20e eeuw
Eerdere eeuwen zagen we oorlog na oorlog na oorlog gevoerd worden. Dit veranderde, maar oorlogen bleven
bestaan. Men bleef proberen macht uit te breiden. Dit gebeurde door I) oorlog voeren of II) het sluiten van
bondgenootschappen. In de 20e eeuw staan er twee grote oorlogen centraal:
Eerste Wereldoorlog
De ondertekening van de vrede bij de Eerste Wereldoorlog gebeurde in Versailles, middels het zogenoemde
Verdrag van Versailles (1919). Bij dit verdrag werd ook, hoe onverstandig het ook was, de Volkerenbond
aangenomen. De Volkerenbond had als doelstelling de vrede te bewerkstelligen en te handhaven, maar faalde
op grond van o.a. het feit dat we het fascisme in Italië hadden. De Volkerenbond heeft wel bepaalde successen
gehad, maar faalde op de primaire doelstelling van het handhaven van de vrede.
Tweede Wereldoorlog
Na de Tweede Wereldoorlog was er weer een vredesconferentie in 1945, ditmaal in San Francisco. Het hier
gesloten verdrag werkte beter, aangezien er ook nog geen derde wereldoorlog is gekomen. Ook is hierbij de
Verenigde Naties opgericht. In het Handvest van deze organisatie heeft men geprobeerd bepaalde fouten die ze
bij Volkerenbond genomen hebben te herstellen. Deze orde (VN) bestaat nu nog. De VN is nu verantwoordelijk
voor het bewaren en handhaven van de vrede en veiligheid.
Waarde en doel(en) Internationaal recht
Waarden
Welke waarden vinden we belangrijk binnen het internationaal recht? Waarden zijn dingen die je belangrijk
vindt te verwezenlijken. Je kunt denken aan:
Personen Staten
Lijf en leden Politieke onafhankelijkheid / territoriale integriteit
Vrijheid Interne aangelegenheden / autonomie
Veiligheid / controle / macht Militair / economisch / financieel
Invloed Soft power
Kansen Hulpbronnen / ontwikkeling
Gezelschap Vriendelijke betrekkingen / samenwerkingen
Eerlijkheid / rechtvaardigheid Billijkheid
Doelen
Nollkaemper zegt: ‘Internationaal publiekrecht regelt de uitoefening van publiek gezag in de internationale
gemeenschap. Het kent bevoegdheden toe aan entiteiten die publiek gezag uitoefenen (vooral staten en
internationale organisaties) en biedt een juridisch kader waarbinnen zij deze bevoegdheden uitoefenen.’
De belangrijkste actoren zijn de staten en de internationale organisaties. Nollkaemper lijkt te zeggen dat de
bevoegdheden van staten uit het internationaal recht komen. Dat klopt niet. Staten kunnen zelf bepalen wat
voor soort staatsrechtelijke structuur ze aanhouden. Primair bepaalt de staat dus zelf welke bevoegdheden zij
hebben, en brengt het internationaal publiekrecht daar alleen beperkingen op aan. Dit is anders bij de
,internationale organisaties. Die worden opgericht door staten en staten geven bevoegdheden aan hen. Hierbij
kun je dus wel zeggen dat internationaal recht de bevoegdheden van internationale organisaties bepaalt.
Het doel van internationaal recht is het reguleren van internationale betrekkingen. Dit geldt zowel voor staten,
maar ook van andere internationale actoren. De doelen zijn ook steeds uitgebreider geworden, en gaan verder
dan alleen het handelen van staten. Aan welke doelen kun je dan denken?
(internationale) orde
(internationale) vrede
(internationale) rechtvaardigheid
Mensenrechten
Democratie, rechtstaat
Vrijhandel/ ontwikkeling/ bescherming milieu
De aard van het internationaal recht
Nationale rechtssystemen
Een staat is een nationaal rechtssysteem. Als je kijkt naar nationale rechtsstelsels, zie je dat er centraal gezag is.
Dit zorgt voor een verticale gezagsrelatie tussen enerzijds overheid en anderzijds rechtssubjecten. Het recht
wordt aan ons als burgers opgelegd en is bindend. Zo zijn wij bijvoorbeeld onderworpen aan de wetgeving die
de regering maakt. Hetzelfde geldt voor de rechtspraak. De rechter oefent rechtsmacht uit over ons als burger.
Het maakt niet uit wat je van hun oordeel vind, je bent er wel aan gebonden.
Internationaal recht
In het internationaal recht, waar het rechtsstelsel wordt gekenmerkt door een veelvoud van staten, is dit
anders. De 193 lidstaten hebben allemaal hun eigen rechtsstelsel en het internationaal recht kent geen centraal
gezag op wereldniveau. De staten bepalen meestal. Dit zorgt dan ook voor een horizontale gezagsrelatie tussen
staten en een veelvoud aan autoriteiten. Er is geen internationale rechter die rechtsmacht heeft ongeacht wat
de staten vinden, staten moeten immers instemmen met de rechtsmacht van die rechter. Staten kunnen ook
zelf bepaalde dingen doen om het recht te handhaven.
Daarmee kan gezegd worden dat:
- Staten maken het internationaal recht
- Staten handhaven het internationaal recht
- Staten moeten instemmen met internationale rechtspraak.
De Veiligheidsraad handhaaft de internationale vrede en veiligheid, maar ze zijn geen rechtshandhaver. Dit geeft
een andere dynamiek. Staten zijn dus enerzijds als rechtssubject onderworpen aan internationaal recht, maar
anderzijds als autoriteit ook degene die het recht maken.
Internationaal rechtspositivisme
Rechtspositivisme is het idee dat het recht afkomstig is van autoriteit. In de afgelopen eeuwen zijn er diverse
mensen die bepaalde opvattingen hebben gehad over het rechtspositivisme, die zullen hierna besproken
worden.
Austin, Lectures on Jurisprudence (1869): positive morality.
In de 19e eeuw was het Austin die meende dat het internationaal recht geen recht was, want
het was alleen moreel. Het recht wordt gesteld door een soeverein en die kan het handhaven.
Omdat het internationaal recht geen centraal gezag kent, is er geen soeverein die het recht
stelt en dus ook niet die het handhaaft in het geval van een schending. • Internationaal
recht is dus vanwege het gebrek aan handhaving wel moreel, maar niet juridisch. Dit is van
invloed geweest op de discussie van andere juristen.
, Kelsen, principles of international law (1952): represailles/ oorlog.
Kelsen was van oordeel dat internationaal recht wel recht was. Er is geen centraal gezag, maar
de staten kunnen middels represailles of zelfs door oorlog internationaal recht handhaven.
Wat Austin zegt over dat je zonder handhaving geen recht hebt, klopt dus niet. Door sancties
kun je alsnog handhaven.
Hart, the concept of law (1961): primaire/ secondaire regels.
Hart aarzelde ook over het internationaal recht. Hij maakte onderscheid tussen primaire en
secundaire regels.
o Primaire regels gedragsregels die voor de rechtssubjecten gelden, dus de burgers.
Dus de inhoudelijke gedragsregels.
o Secundaire regels regels die bepalen hoe het gezag (= ambtenaren) de regels
maken, interpreteren, toepassen en handhaven. Dit betreffen dus regels over de
organisatie van het recht.
Vanwege het ontbreken van ambtsdragers binnen het internationaal recht, ontbreekt het
internationaal recht wel wat. Omdat het internationaal recht geen centraal gezag heeft, is dat
een probleem. Hij zei niet dat het geen recht is, maar wel dat het geen rechtssysteem is.
Mensen zeiden wel dat je niet kunt zeggen dat er geen secundaire regels zijn, alleen omdat
niet helemaal duidelijk is wie het centraal gezag is.
Dus: het recht kan onrechtvaardig, onduidelijk of onredelijk zijn, maar het blijft het recht. Het
omgekeerde maakt het nog niet perse recht. Je moet het rechtspositivisme dus los zien van
de moraal en de rechtsregel. Een rechtsregel kan immoreel zijn, maar dat betekent nog niet
dat het geen rechtsregel is.
De ontwikkeling van het internationaal recht
Internationale vrede en veiligheid
In de 20e eeuw waren er twee wereldoorlogen: de Eerste Wereldoorlog en de Tweede Wereldoorlog. Een van
de ontwikkelingen na de Tweede Wereldoorlog, is dat de Verenigde Naties zijn opgericht. De Verenigde Naties
moesten onder andere het gebruik van geweld reguleren. Het idee is dat als een land wordt aangevallen, het
wel het recht op zelfverdediging heeft. Andere landen mogen dit aangevallen land ook helpen, dit heet het
‘recht op collectieve zelfverdediging’.
Is er een geweldsmonopolie voor de Veiligheidsraad? Het idee was dat buiten het idee van zelfverdediging, de
Veiligheidsraad de vrede en veiligheid zou proberen te handhaven. Het systeem is nooit uitgevoerd zoals het
zou moeten.
Dekolonisatie en zelfbeschikking van volkeren
De dekolonisatie is eigenlijk begonnen in de 19 e eeuw in Latijns Amerika. Daarna hebben we een bepaalde mate
van dekolonisatie gezien toen het Oostenrijks-Hongaarse rijk uiteen viel in de 20 e eeuw. Datzelfde zag je bij het
Ottomaanse Rijk. Uit beiden vloeiden veel individuele staten voort. In de tweede helft van de 20 e eeuw vond er
ook nog dekolonisatie plaats in Afrika en Azië.
Uiteindelijk hebben de dekolonisatie en de geografische uitbreiding het internationaal recht universeel
gemaakt. Eerst waren veel staten onder koloniaal bewind. Eigenlijk kun je zeggen: internationaal recht was er
voor koloniale machthebbers en anderen die geen kolonie hadden, maar andere landen hadden er geen invloed
op. Toen Westerse landen hun koloniën hebben laten gaan en onafhankelijk lieten worden, werd het pas
universeel.
Mensenrechten
Voor de Tweede Wereldoorlog waren er wat regels betreffende minderheden. Maar mensenrechten waren
internationaal niet beschermd. De enige regels die golden waren voor buitenlanders (recht op diplomatieke
bescherming). Na de Tweede Wereldoorlog is dit gewijzigd. Dat heeft geleid tot de Universele Verklaring voor
de Rechten van de Mens (UVRM). Na de UVRM zijn er nog meer mensenrechtenverdragen tot stand gekomen,
College 1A – Inleiding
Historische ontwikkelingen
Waar zien wij het internationaal recht terug?
Er zijn verschillende recente ontwikkelingen te noemen, waarbij het internationaal publiekrecht een rol speelt.
Allereerst de oorlog tussen Oekraïne en Rusland. Het Internationaal Strafhof heeft een arrestatiebevel
uitgevaardigd voor o.a. Putin wegens oorlogsmisdaden. Ten tweede is er ook de oorlog tussen Hamas en Israël.
Vragen die bij deze oorlog spelen zijn bijvoorbeeld:
Zal het conflict uitbreiden naar andere staten? Zullen beide groepen tot een wapenstilstand komen?
Zal het Internationaal Strafhof aanklachten doen uitgaan en op grond daarvan arrestatiebevelen
uitvaardigen? Etc.
De juridische vraag die gesteld moet worden bij dergelijke situaties: ‘Zijn zulke acties verboden, geboden of
toegestaan onder het internationaal recht?’
Geschiedenis
Vrede van Westfalen (1648)
De onafhankelijke staten, die beslissend waren de ontwikkeling van internationaal publiekrecht, ontstonden in
het Europa van de 16e en 17e eeuw. Hierbij speelde de Vrede van Westfalen (1648) een beslissende rol. In dit
jaar werden er door middel van een aantal verdragen een einde gemaakt aan zowel de 30- en de 80- jarige
oorlog. Hierbij kwamen de staten het beginsel van territoriale integriteit overeen en werden zij formeel
onafhankelijk. Het wordt ook wel gezien als het begin van het moderne statensysteem. Een van de nieuwe
onafhankelijke staten die bij de Vrede van Westfalen werd erkend, was de Republiek der Zeven Verenigde
Nederlanden. Zoals gezegd werden er twee oorlogen beëindigd, namelijk:
80 jarige oorlog: Nederland vs. Spanje beëindigd middels het Verdrag van Munster
30 jarige oorlog: Katholieke staten vs. Protestantste staten beëindigd middels het Verdrag van
Munster, Verdrag van Osnabrugge.
De 30-jarige oorlog was een van de meest destructieve oorlogen van de geschiedenis. Het was misschien nog
net geen wereldoorlog. Wat was een ander gevolg van deze oorlog? Er werd vastgesteld dat de heerser van een
gebied de godsdienst zou bepalen in dat gebied. Vaak ging het tussen Protestant en Katholiek. Tolerantie voor
het andere was ver te zoeken.
Door de Vrede van Westfalen kon er ook een onderscheid gemaakt worden tussen het publieke gezag, dat werd
uitgeoefend door de staat, en de private belangen van de monarch. Hiermee waren de voorwaarden voor het
moderne internationaal publiekrecht gecreëerd.
17e, 18e en 19e eeuw
Een van de ontwikkelingen in deze periode was de overgang van feodalisme en stadstaten naar natiestaten.
Adel werd minder belangrijk en hadden minder invloed. Er werden naties georganiseerd. Dit zorgde er ook voor
dat de staten machtiger werden. Als je groter bent kun je soms veel meer. Ook zag je begin 15e eeuw dat o.a.
met de overtocht van Columbus naar Amerika er een begin van imperialisme en kolonialisme ontstond. Dat
begon met handelsallianties, bondgenootschappen etc, maar breidde zich gestaag uit waardoor eind 19 e eeuw/
begin 20e eeuw Westerse landen een groot deel van de wereld hadden overgenomen qua handel.
Ook positief recht werd dominanter vergeleken natuurrecht. Je zag een verschuiving in die richting. Natuurrecht
zijn regels die voor mensen bestaan, afgeleid uit wat God zou willen/uit rede/ uit menselijke natuur. Dit werd op
een gegeven moment minder belangrijk. Recht wat door autoriteiten werd gesteld, positief recht genoemd,
werd toen belangrijker. Dit zag je ook duidelijk tot stand komen bij de codificaties. Die vonden met name plaats
aan het begin van de 19e eeuw vanuit Frankrijk na de Franse revolutie als er codificaties komen van het
Burgerlijk Wetboek, Strafrecht etc. Wetboeken werden uit het Frans vertaald en overgenomen.
,In de 19e eeuw werden we ook geconfronteerd met Napoleon. Deze periode van Napoleon werd afgesloten met
het Congres van Wenen (1815). Dit was een vredesconferentie. Andere landen in EU namen codificaties van
Frankrijk over. Met het Congres van Wenen wilde men vastleggen wat er na Napoleon moest gebeuren. De
uitkomst was het ontstaan van het congressysteem. Zou er een conflict zijn, dan zouden grote mogendheden bij
elkaar komen om oplossing te zoeken. Dit ging een tijdje goed.
Onthouden! Verdragen zijn alleen bindend tussen partijen. Staten die hier geen partij bij zijn worden dus niet
gebonden.
20e eeuw
Eerdere eeuwen zagen we oorlog na oorlog na oorlog gevoerd worden. Dit veranderde, maar oorlogen bleven
bestaan. Men bleef proberen macht uit te breiden. Dit gebeurde door I) oorlog voeren of II) het sluiten van
bondgenootschappen. In de 20e eeuw staan er twee grote oorlogen centraal:
Eerste Wereldoorlog
De ondertekening van de vrede bij de Eerste Wereldoorlog gebeurde in Versailles, middels het zogenoemde
Verdrag van Versailles (1919). Bij dit verdrag werd ook, hoe onverstandig het ook was, de Volkerenbond
aangenomen. De Volkerenbond had als doelstelling de vrede te bewerkstelligen en te handhaven, maar faalde
op grond van o.a. het feit dat we het fascisme in Italië hadden. De Volkerenbond heeft wel bepaalde successen
gehad, maar faalde op de primaire doelstelling van het handhaven van de vrede.
Tweede Wereldoorlog
Na de Tweede Wereldoorlog was er weer een vredesconferentie in 1945, ditmaal in San Francisco. Het hier
gesloten verdrag werkte beter, aangezien er ook nog geen derde wereldoorlog is gekomen. Ook is hierbij de
Verenigde Naties opgericht. In het Handvest van deze organisatie heeft men geprobeerd bepaalde fouten die ze
bij Volkerenbond genomen hebben te herstellen. Deze orde (VN) bestaat nu nog. De VN is nu verantwoordelijk
voor het bewaren en handhaven van de vrede en veiligheid.
Waarde en doel(en) Internationaal recht
Waarden
Welke waarden vinden we belangrijk binnen het internationaal recht? Waarden zijn dingen die je belangrijk
vindt te verwezenlijken. Je kunt denken aan:
Personen Staten
Lijf en leden Politieke onafhankelijkheid / territoriale integriteit
Vrijheid Interne aangelegenheden / autonomie
Veiligheid / controle / macht Militair / economisch / financieel
Invloed Soft power
Kansen Hulpbronnen / ontwikkeling
Gezelschap Vriendelijke betrekkingen / samenwerkingen
Eerlijkheid / rechtvaardigheid Billijkheid
Doelen
Nollkaemper zegt: ‘Internationaal publiekrecht regelt de uitoefening van publiek gezag in de internationale
gemeenschap. Het kent bevoegdheden toe aan entiteiten die publiek gezag uitoefenen (vooral staten en
internationale organisaties) en biedt een juridisch kader waarbinnen zij deze bevoegdheden uitoefenen.’
De belangrijkste actoren zijn de staten en de internationale organisaties. Nollkaemper lijkt te zeggen dat de
bevoegdheden van staten uit het internationaal recht komen. Dat klopt niet. Staten kunnen zelf bepalen wat
voor soort staatsrechtelijke structuur ze aanhouden. Primair bepaalt de staat dus zelf welke bevoegdheden zij
hebben, en brengt het internationaal publiekrecht daar alleen beperkingen op aan. Dit is anders bij de
,internationale organisaties. Die worden opgericht door staten en staten geven bevoegdheden aan hen. Hierbij
kun je dus wel zeggen dat internationaal recht de bevoegdheden van internationale organisaties bepaalt.
Het doel van internationaal recht is het reguleren van internationale betrekkingen. Dit geldt zowel voor staten,
maar ook van andere internationale actoren. De doelen zijn ook steeds uitgebreider geworden, en gaan verder
dan alleen het handelen van staten. Aan welke doelen kun je dan denken?
(internationale) orde
(internationale) vrede
(internationale) rechtvaardigheid
Mensenrechten
Democratie, rechtstaat
Vrijhandel/ ontwikkeling/ bescherming milieu
De aard van het internationaal recht
Nationale rechtssystemen
Een staat is een nationaal rechtssysteem. Als je kijkt naar nationale rechtsstelsels, zie je dat er centraal gezag is.
Dit zorgt voor een verticale gezagsrelatie tussen enerzijds overheid en anderzijds rechtssubjecten. Het recht
wordt aan ons als burgers opgelegd en is bindend. Zo zijn wij bijvoorbeeld onderworpen aan de wetgeving die
de regering maakt. Hetzelfde geldt voor de rechtspraak. De rechter oefent rechtsmacht uit over ons als burger.
Het maakt niet uit wat je van hun oordeel vind, je bent er wel aan gebonden.
Internationaal recht
In het internationaal recht, waar het rechtsstelsel wordt gekenmerkt door een veelvoud van staten, is dit
anders. De 193 lidstaten hebben allemaal hun eigen rechtsstelsel en het internationaal recht kent geen centraal
gezag op wereldniveau. De staten bepalen meestal. Dit zorgt dan ook voor een horizontale gezagsrelatie tussen
staten en een veelvoud aan autoriteiten. Er is geen internationale rechter die rechtsmacht heeft ongeacht wat
de staten vinden, staten moeten immers instemmen met de rechtsmacht van die rechter. Staten kunnen ook
zelf bepaalde dingen doen om het recht te handhaven.
Daarmee kan gezegd worden dat:
- Staten maken het internationaal recht
- Staten handhaven het internationaal recht
- Staten moeten instemmen met internationale rechtspraak.
De Veiligheidsraad handhaaft de internationale vrede en veiligheid, maar ze zijn geen rechtshandhaver. Dit geeft
een andere dynamiek. Staten zijn dus enerzijds als rechtssubject onderworpen aan internationaal recht, maar
anderzijds als autoriteit ook degene die het recht maken.
Internationaal rechtspositivisme
Rechtspositivisme is het idee dat het recht afkomstig is van autoriteit. In de afgelopen eeuwen zijn er diverse
mensen die bepaalde opvattingen hebben gehad over het rechtspositivisme, die zullen hierna besproken
worden.
Austin, Lectures on Jurisprudence (1869): positive morality.
In de 19e eeuw was het Austin die meende dat het internationaal recht geen recht was, want
het was alleen moreel. Het recht wordt gesteld door een soeverein en die kan het handhaven.
Omdat het internationaal recht geen centraal gezag kent, is er geen soeverein die het recht
stelt en dus ook niet die het handhaaft in het geval van een schending. • Internationaal
recht is dus vanwege het gebrek aan handhaving wel moreel, maar niet juridisch. Dit is van
invloed geweest op de discussie van andere juristen.
, Kelsen, principles of international law (1952): represailles/ oorlog.
Kelsen was van oordeel dat internationaal recht wel recht was. Er is geen centraal gezag, maar
de staten kunnen middels represailles of zelfs door oorlog internationaal recht handhaven.
Wat Austin zegt over dat je zonder handhaving geen recht hebt, klopt dus niet. Door sancties
kun je alsnog handhaven.
Hart, the concept of law (1961): primaire/ secondaire regels.
Hart aarzelde ook over het internationaal recht. Hij maakte onderscheid tussen primaire en
secundaire regels.
o Primaire regels gedragsregels die voor de rechtssubjecten gelden, dus de burgers.
Dus de inhoudelijke gedragsregels.
o Secundaire regels regels die bepalen hoe het gezag (= ambtenaren) de regels
maken, interpreteren, toepassen en handhaven. Dit betreffen dus regels over de
organisatie van het recht.
Vanwege het ontbreken van ambtsdragers binnen het internationaal recht, ontbreekt het
internationaal recht wel wat. Omdat het internationaal recht geen centraal gezag heeft, is dat
een probleem. Hij zei niet dat het geen recht is, maar wel dat het geen rechtssysteem is.
Mensen zeiden wel dat je niet kunt zeggen dat er geen secundaire regels zijn, alleen omdat
niet helemaal duidelijk is wie het centraal gezag is.
Dus: het recht kan onrechtvaardig, onduidelijk of onredelijk zijn, maar het blijft het recht. Het
omgekeerde maakt het nog niet perse recht. Je moet het rechtspositivisme dus los zien van
de moraal en de rechtsregel. Een rechtsregel kan immoreel zijn, maar dat betekent nog niet
dat het geen rechtsregel is.
De ontwikkeling van het internationaal recht
Internationale vrede en veiligheid
In de 20e eeuw waren er twee wereldoorlogen: de Eerste Wereldoorlog en de Tweede Wereldoorlog. Een van
de ontwikkelingen na de Tweede Wereldoorlog, is dat de Verenigde Naties zijn opgericht. De Verenigde Naties
moesten onder andere het gebruik van geweld reguleren. Het idee is dat als een land wordt aangevallen, het
wel het recht op zelfverdediging heeft. Andere landen mogen dit aangevallen land ook helpen, dit heet het
‘recht op collectieve zelfverdediging’.
Is er een geweldsmonopolie voor de Veiligheidsraad? Het idee was dat buiten het idee van zelfverdediging, de
Veiligheidsraad de vrede en veiligheid zou proberen te handhaven. Het systeem is nooit uitgevoerd zoals het
zou moeten.
Dekolonisatie en zelfbeschikking van volkeren
De dekolonisatie is eigenlijk begonnen in de 19 e eeuw in Latijns Amerika. Daarna hebben we een bepaalde mate
van dekolonisatie gezien toen het Oostenrijks-Hongaarse rijk uiteen viel in de 20 e eeuw. Datzelfde zag je bij het
Ottomaanse Rijk. Uit beiden vloeiden veel individuele staten voort. In de tweede helft van de 20 e eeuw vond er
ook nog dekolonisatie plaats in Afrika en Azië.
Uiteindelijk hebben de dekolonisatie en de geografische uitbreiding het internationaal recht universeel
gemaakt. Eerst waren veel staten onder koloniaal bewind. Eigenlijk kun je zeggen: internationaal recht was er
voor koloniale machthebbers en anderen die geen kolonie hadden, maar andere landen hadden er geen invloed
op. Toen Westerse landen hun koloniën hebben laten gaan en onafhankelijk lieten worden, werd het pas
universeel.
Mensenrechten
Voor de Tweede Wereldoorlog waren er wat regels betreffende minderheden. Maar mensenrechten waren
internationaal niet beschermd. De enige regels die golden waren voor buitenlanders (recht op diplomatieke
bescherming). Na de Tweede Wereldoorlog is dit gewijzigd. Dat heeft geleid tot de Universele Verklaring voor
de Rechten van de Mens (UVRM). Na de UVRM zijn er nog meer mensenrechtenverdragen tot stand gekomen,
