Specifieke zorgverlening: Kindzorg & Pediatrie
Rechten van het kind
Het handvest kind en ziekenhuis werd in 1988 opgesteld door 12 Europese
patiëntenvereningen die actief zijn op het gebied van de intramurale gezondheidszorg voor
kinderen samen met de WHO.
- Handvest geeft in 10 punten weer welke de rechten zijn van kinderen voor, tijdens of
na een verblijf in het ziekenhuis
- In overeenstemming met het VN-verdrag inzake de rechten van het kind en heeft
evenals dat verdrag betrekking op kinderen van 0-18 jaar.
- Verschillende organisaties gaan tewerk met Handvest Kind en Ziekenhuis: EACH
(European Association for Children in Hospital) NVK (Nederlandse Vereniging voor
Kinderverpleegkunde) en Vereniging Kind en Ziekenhuis.
Standaarden van Handvest Kind en Ziekenhuis:
1. Kinderen worden niet in een ziekenhuis opgenomen als zorg thuis, in dagbehandeling
of poliklinisch kan verleend worden.
2. Kinderen hebben het recht hun ouders/ verzorgers bij zich te hebben.
3. Ouders wordt accommodatie en mogelijkheid tot overnachting aangeboden zonder
dat daar kosten in rekening worden gebracht.
Ouders worden geholpen en gestimuleerd bij het kind te blijven en deel te
nemen aan de verzorging van het kind
4. Kind en ouder recht op info -> wordt aangepast aan leeftijd en bevattingsvermogen
Meetregelen worden genomen om pijn, lichaamlijk ongemak en emotionele spanning
te verlichten.
5. Kinderen en ouders hebben recht op alle info die noodzakelijk is voor het geven van
toestemming voor onderzoeken, ingrepen en behandelingen. Kinderen worden
beschermd tegen overbodige behandelingen en onderzoeken en tegen oneigenlijk
gebruik van persoonlijke gegevens. Kinderen worden in het ziekenhuis gehuisvest en
verzorgd samen met kinderen in dezelfde leeftijds- en /of ontwikkelingsfase.
Kinderen worden niet samen met volwassenen verpleegd.
Er bestaat geen leeftijdsgrens voor bezoekers.
6. Kinderen hebben recht op mogelijkheden tot spelen, zich te vermaken en
onderwijs te genieten al naar gelang hun leeftijd en lichamelijke conditie.
Kinderen hebben recht op een verblijf in een stimulerende, veilige omgeving waar
voldoende toezicht is die berekend is op kinderen van alle leeftijdscategorieën.
7. Kinderen worden behandeld/ verzorgd door medisch, verpleegkundig en ander
personeel dat speciaal is opgeleid om kinderen te behandelen en te verzorgen en
daarnaast beschikt over kennis en ervaring die hen in staat stellen tegemoet te komen
aan de emotionele noden van het kind en gezin.
8. Kinderen hebben recht op verzorging en behandeling door zoveel mogelijk dezelfde
personen
9. Kinderen hebben het recht met tact en begrip te worden benaderd en behandeld.
Hun privacy wordt ten allen tijde gerespecteerd.
1
,Zorgverlening aan kinderen
1.1. Visie op zorgverlening aan kinderen
Uitgangspunten van de Vereniging van Kinderverpleegkundigen voor de visie op de
verpleegkundige zorg toegelicht:
- Kinderen zijn mensen in ontwikkeling tot volwassenheid
- Het is niet de leeftijd van het kind, die bepalend is voor de zorg, maar primair het
ontwikkelingsniveau van het kind
- Een kind moet in zijn volledigheid worden gezien
- Kind en ouders moeten als een eenheid worden gezien
- Het kind komt uit een zorgsysteem, en keert daarin ook weer terug
- Het kind kan niet altijd de verantwoordelijkheid voor zichzelf dragen
Vanuit visie profiel beschreven van zorgverleners voor kinderen en omgeving:
- Verantwoordelijkheid en coördinerende functie
- Preventieve, voorlichtende en opvoedende taak
- Diagnostische en therapeutische taak
- Verzorgende taak
- Begeleidende taak
1.2. Zorg voor het kind
1.2.1. Intramurale zorg
= zorg wordt verleend in een instelling
Bv. Ziekenhuis, verzorgingshuis of een instelling voor kinderen met een beperking,
dagziekenhuis of poli -> Tegemoet komen aan de specifieke zorgbehoefte van een
kind.
Wet 2012 iedere kinder afdeling moet 4 voltijdse pediaters hebben -> te weinig
pediaters -> vlaanderen hervormingsplan => het kinderplan
Kinderafdeling zodanig ingericht om kindjes mogelijkheden te bieden:
Rust, veiligheid, structuur, orde en regelmatigheid.
Er worden voorwaarden vastgesteld betreffende:
o Indeling naar ligging
o Indeling naar inrichting
o Indeling naar ruimte: Onderzoeks- behandelkamer, De speelkamer, De
voedingskeuken, De melkkeuken, Klaslokaal
1.2.2. Extramurame zorg
= Heel wat initiatieven omtrent zorg voor kinderen en hun ouders. De zorg bevindt
zich buiten het ziekenhuis.
Bv: Kind & gezin, CLB, Kinderopvangdiensten, Geestelijke gezondheidszorg, Bednet,
TOAH: Tijdelijk Onderwijs Aan Huis voor langdurig en chronische zieke kinderen.
2
,Zorg voor het gezonde kind
2.1. Groei en ontwikkeling verbonden
Groei = kwantitatieve verandering -> vermeerdering van cellen en celtussenstof.
Ontwikkeling = kwalitatieve verandering -> wetmatige rijping en differentiatie van alle
organen
❊ Factoren die de groei beïnvloeden
Inwendige factoren
- Genetiscshe factoren: deze vormen de basis van het proces van groei en ontwikkeling
en komen oa tot uiting in de lichaamsbouw of de constitutie.
- Endocrinoligische factoren: een samenspel van een groot aantal hormonen: STH, GH
Omgevingsfactoren
- Sociaal-economische factoren: voeding
- Emotionele factoren: de zomer verloopt de groei sneller dan in de winter
- Emotionele factoren: moederlijke zorg & andere psychologische omstandigheden.
❊ Groeipatroon
- Gewichtstoename = groei
- Kanalisatie = de eerste 2 jaar moet blijken langs welke percentielijn het groeipatroon
van een individueel kind verloopt.
- Over het algemeen zal de gewicht/lengte groeilijn binnen de genoemde variatie
blijven van de groeicurven van een populatie zoals aangegeven door de 3 e 97e of 10e
en 90 e percentielijnen
❊ Evolutie Gewicht – Lengte– Hoofdomtrek:
Normaalwaarden bij de geboorte:
Gewicht: 1x per 14d de 1e 3 maanden, daarna 1x per maand.
Geboorte = 3- 3, 5kg (normaal tss 2,5 en 4kg)
Lengte: 1x per maand het 1e kwartaal, nadien op 6,9 en 12 maanden.
Geboorte = 51cm
Hoofdomtrek: 1x per maand tot de leeftijd van 12 maanden.
Geboorte = 35/ 36 cm (normaal tss 33 en 38cm)
❊ Lichaamsverhoudingen
Een kind is geen volwassene in zakformaat !!!
Geboorte: hoofd is ong. ¼ van de lichaamslengte -> Volwassenehoofd is ong 1/8 van de
lichaamslengte
In de puberteit worden de volwassenen verhoudingen bereikt en worden de
karakteristieke mannelijke en vrouwelijke lichaamsvormen zichtbaar.
❊ Skeletleeftijd
- Het botweefsel is de meest ingrijpende verandering tijdens het groeiproces.
- Skeletleeftijd = de gemiddelde botontwikkeling bij kinderen van een bepaalde
kalanderleeftijd. -> Kan adhv rontgenonderzoek bepaald worden.
2.1 De slaap
2.2.1. Normale slaapbehoefte
3
, Noodzakelijk voor verdere rijping van zenuwstelsel, nieuwe energie opdoen en er
vindt herstel plaat van lichamelijke, emotionele en verstandelijke inspanningen.
- Pasgeborene: 16 à 20 uur per dag (geen onderscheid dag- nacht)
- Zuigeling: totale slaaptijd tot 14uur per dag en onderscheidt gemaakt tss dag en
nacht vanaf 1 maand.
vanaf 3 maand de langste slaapperiode 3 tot 4 uur.
vanaf 9 maanden slapen 70 -80% van de zuigelingen ’s nachts door.
- Peuter- kleuter: totale slaaptijd 12 uur per dag
- Namiddagdutje verdwijnt tss 3 en 5 jaar.
- Lagere school en tieners: totale slaaptijd 11uur voor lagereschoolkinderen, 9-10uur
voor adolescenten.
2.2.2. Slaapstoornissen
1) Moeilijk kunnnen inslapen
Kan door: pijn, honger, ziekte, natte luier, lawaai, fel licht, luizen, wormpjes, angst
voor spoken/ monsters, … -> bepaalde oorzaken kunnen symptomatisch aangepakt
worden
2) Nachtmerries
Begint rond 2 jarige leeftijd -> kind maakt geen onderscheid dromen en werkelijkheid.
Jaag de spoken en monsters niet weg -> je geeft anders toe dat ze bestaan.
Tips voor een goede slaap hygiëne:
o Respecteer de slaap van de baby
o Structuur
o ’s avonds geen drukke spelletjes meer.
o Respecteer het middagdutje
o Slaapritueel kort houden.
3) Wiegendood = onverwacht overlijden van kind jonger dan 1j
Geen oorzaken, wel beïnvloedende factorenGeen
Beïnvloedende factoren:
o Inwendige factoren
Prenataal:
Tienermoeders, Zwangerschapsintoxicatie, Moeders met vroegere miskraam
Perinataal
Thermolabiliteit, meerlingszwangerschap, zwangerschapsduur minder dan 30 weken
Postnataal
infectie, geen borstvoeding, geen vaccins, weinig mediache zorgen
o Uitwendige factoren
4
Rechten van het kind
Het handvest kind en ziekenhuis werd in 1988 opgesteld door 12 Europese
patiëntenvereningen die actief zijn op het gebied van de intramurale gezondheidszorg voor
kinderen samen met de WHO.
- Handvest geeft in 10 punten weer welke de rechten zijn van kinderen voor, tijdens of
na een verblijf in het ziekenhuis
- In overeenstemming met het VN-verdrag inzake de rechten van het kind en heeft
evenals dat verdrag betrekking op kinderen van 0-18 jaar.
- Verschillende organisaties gaan tewerk met Handvest Kind en Ziekenhuis: EACH
(European Association for Children in Hospital) NVK (Nederlandse Vereniging voor
Kinderverpleegkunde) en Vereniging Kind en Ziekenhuis.
Standaarden van Handvest Kind en Ziekenhuis:
1. Kinderen worden niet in een ziekenhuis opgenomen als zorg thuis, in dagbehandeling
of poliklinisch kan verleend worden.
2. Kinderen hebben het recht hun ouders/ verzorgers bij zich te hebben.
3. Ouders wordt accommodatie en mogelijkheid tot overnachting aangeboden zonder
dat daar kosten in rekening worden gebracht.
Ouders worden geholpen en gestimuleerd bij het kind te blijven en deel te
nemen aan de verzorging van het kind
4. Kind en ouder recht op info -> wordt aangepast aan leeftijd en bevattingsvermogen
Meetregelen worden genomen om pijn, lichaamlijk ongemak en emotionele spanning
te verlichten.
5. Kinderen en ouders hebben recht op alle info die noodzakelijk is voor het geven van
toestemming voor onderzoeken, ingrepen en behandelingen. Kinderen worden
beschermd tegen overbodige behandelingen en onderzoeken en tegen oneigenlijk
gebruik van persoonlijke gegevens. Kinderen worden in het ziekenhuis gehuisvest en
verzorgd samen met kinderen in dezelfde leeftijds- en /of ontwikkelingsfase.
Kinderen worden niet samen met volwassenen verpleegd.
Er bestaat geen leeftijdsgrens voor bezoekers.
6. Kinderen hebben recht op mogelijkheden tot spelen, zich te vermaken en
onderwijs te genieten al naar gelang hun leeftijd en lichamelijke conditie.
Kinderen hebben recht op een verblijf in een stimulerende, veilige omgeving waar
voldoende toezicht is die berekend is op kinderen van alle leeftijdscategorieën.
7. Kinderen worden behandeld/ verzorgd door medisch, verpleegkundig en ander
personeel dat speciaal is opgeleid om kinderen te behandelen en te verzorgen en
daarnaast beschikt over kennis en ervaring die hen in staat stellen tegemoet te komen
aan de emotionele noden van het kind en gezin.
8. Kinderen hebben recht op verzorging en behandeling door zoveel mogelijk dezelfde
personen
9. Kinderen hebben het recht met tact en begrip te worden benaderd en behandeld.
Hun privacy wordt ten allen tijde gerespecteerd.
1
,Zorgverlening aan kinderen
1.1. Visie op zorgverlening aan kinderen
Uitgangspunten van de Vereniging van Kinderverpleegkundigen voor de visie op de
verpleegkundige zorg toegelicht:
- Kinderen zijn mensen in ontwikkeling tot volwassenheid
- Het is niet de leeftijd van het kind, die bepalend is voor de zorg, maar primair het
ontwikkelingsniveau van het kind
- Een kind moet in zijn volledigheid worden gezien
- Kind en ouders moeten als een eenheid worden gezien
- Het kind komt uit een zorgsysteem, en keert daarin ook weer terug
- Het kind kan niet altijd de verantwoordelijkheid voor zichzelf dragen
Vanuit visie profiel beschreven van zorgverleners voor kinderen en omgeving:
- Verantwoordelijkheid en coördinerende functie
- Preventieve, voorlichtende en opvoedende taak
- Diagnostische en therapeutische taak
- Verzorgende taak
- Begeleidende taak
1.2. Zorg voor het kind
1.2.1. Intramurale zorg
= zorg wordt verleend in een instelling
Bv. Ziekenhuis, verzorgingshuis of een instelling voor kinderen met een beperking,
dagziekenhuis of poli -> Tegemoet komen aan de specifieke zorgbehoefte van een
kind.
Wet 2012 iedere kinder afdeling moet 4 voltijdse pediaters hebben -> te weinig
pediaters -> vlaanderen hervormingsplan => het kinderplan
Kinderafdeling zodanig ingericht om kindjes mogelijkheden te bieden:
Rust, veiligheid, structuur, orde en regelmatigheid.
Er worden voorwaarden vastgesteld betreffende:
o Indeling naar ligging
o Indeling naar inrichting
o Indeling naar ruimte: Onderzoeks- behandelkamer, De speelkamer, De
voedingskeuken, De melkkeuken, Klaslokaal
1.2.2. Extramurame zorg
= Heel wat initiatieven omtrent zorg voor kinderen en hun ouders. De zorg bevindt
zich buiten het ziekenhuis.
Bv: Kind & gezin, CLB, Kinderopvangdiensten, Geestelijke gezondheidszorg, Bednet,
TOAH: Tijdelijk Onderwijs Aan Huis voor langdurig en chronische zieke kinderen.
2
,Zorg voor het gezonde kind
2.1. Groei en ontwikkeling verbonden
Groei = kwantitatieve verandering -> vermeerdering van cellen en celtussenstof.
Ontwikkeling = kwalitatieve verandering -> wetmatige rijping en differentiatie van alle
organen
❊ Factoren die de groei beïnvloeden
Inwendige factoren
- Genetiscshe factoren: deze vormen de basis van het proces van groei en ontwikkeling
en komen oa tot uiting in de lichaamsbouw of de constitutie.
- Endocrinoligische factoren: een samenspel van een groot aantal hormonen: STH, GH
Omgevingsfactoren
- Sociaal-economische factoren: voeding
- Emotionele factoren: de zomer verloopt de groei sneller dan in de winter
- Emotionele factoren: moederlijke zorg & andere psychologische omstandigheden.
❊ Groeipatroon
- Gewichtstoename = groei
- Kanalisatie = de eerste 2 jaar moet blijken langs welke percentielijn het groeipatroon
van een individueel kind verloopt.
- Over het algemeen zal de gewicht/lengte groeilijn binnen de genoemde variatie
blijven van de groeicurven van een populatie zoals aangegeven door de 3 e 97e of 10e
en 90 e percentielijnen
❊ Evolutie Gewicht – Lengte– Hoofdomtrek:
Normaalwaarden bij de geboorte:
Gewicht: 1x per 14d de 1e 3 maanden, daarna 1x per maand.
Geboorte = 3- 3, 5kg (normaal tss 2,5 en 4kg)
Lengte: 1x per maand het 1e kwartaal, nadien op 6,9 en 12 maanden.
Geboorte = 51cm
Hoofdomtrek: 1x per maand tot de leeftijd van 12 maanden.
Geboorte = 35/ 36 cm (normaal tss 33 en 38cm)
❊ Lichaamsverhoudingen
Een kind is geen volwassene in zakformaat !!!
Geboorte: hoofd is ong. ¼ van de lichaamslengte -> Volwassenehoofd is ong 1/8 van de
lichaamslengte
In de puberteit worden de volwassenen verhoudingen bereikt en worden de
karakteristieke mannelijke en vrouwelijke lichaamsvormen zichtbaar.
❊ Skeletleeftijd
- Het botweefsel is de meest ingrijpende verandering tijdens het groeiproces.
- Skeletleeftijd = de gemiddelde botontwikkeling bij kinderen van een bepaalde
kalanderleeftijd. -> Kan adhv rontgenonderzoek bepaald worden.
2.1 De slaap
2.2.1. Normale slaapbehoefte
3
, Noodzakelijk voor verdere rijping van zenuwstelsel, nieuwe energie opdoen en er
vindt herstel plaat van lichamelijke, emotionele en verstandelijke inspanningen.
- Pasgeborene: 16 à 20 uur per dag (geen onderscheid dag- nacht)
- Zuigeling: totale slaaptijd tot 14uur per dag en onderscheidt gemaakt tss dag en
nacht vanaf 1 maand.
vanaf 3 maand de langste slaapperiode 3 tot 4 uur.
vanaf 9 maanden slapen 70 -80% van de zuigelingen ’s nachts door.
- Peuter- kleuter: totale slaaptijd 12 uur per dag
- Namiddagdutje verdwijnt tss 3 en 5 jaar.
- Lagere school en tieners: totale slaaptijd 11uur voor lagereschoolkinderen, 9-10uur
voor adolescenten.
2.2.2. Slaapstoornissen
1) Moeilijk kunnnen inslapen
Kan door: pijn, honger, ziekte, natte luier, lawaai, fel licht, luizen, wormpjes, angst
voor spoken/ monsters, … -> bepaalde oorzaken kunnen symptomatisch aangepakt
worden
2) Nachtmerries
Begint rond 2 jarige leeftijd -> kind maakt geen onderscheid dromen en werkelijkheid.
Jaag de spoken en monsters niet weg -> je geeft anders toe dat ze bestaan.
Tips voor een goede slaap hygiëne:
o Respecteer de slaap van de baby
o Structuur
o ’s avonds geen drukke spelletjes meer.
o Respecteer het middagdutje
o Slaapritueel kort houden.
3) Wiegendood = onverwacht overlijden van kind jonger dan 1j
Geen oorzaken, wel beïnvloedende factorenGeen
Beïnvloedende factoren:
o Inwendige factoren
Prenataal:
Tienermoeders, Zwangerschapsintoxicatie, Moeders met vroegere miskraam
Perinataal
Thermolabiliteit, meerlingszwangerschap, zwangerschapsduur minder dan 30 weken
Postnataal
infectie, geen borstvoeding, geen vaccins, weinig mediache zorgen
o Uitwendige factoren
4
