College 1 onderzoeksmethoden
Beoordeling van de kwaliteit van evidentie voor diverse behandelmethoden, we
kiezen voor een behandeling met meer bewijs.
College 1 kwaliteit van evidentie 8 MC vragen tentamen
Psychotherapie
Een interpersoonlijke behandeling met deze kenmerken:
1. Behandeling gericht op verbeteren van een stoornis, probleem of klacht bij en cliënt
die daarvoor hulp zoekt (of ouders).
2. Uitgevoerd door getrainde psychotherapeut.
3. Behandeling wordt aangepast aan de cliënt en de stoornis, probleem of klacht.
4. Behandeling is gebaseerd op psychologische principes. Dus niet elke interventie =
psychotherapie.
Bona Fide Psychotherapie (deugdelijk/goed)
Gebaseerd op een coherente theorie over de aard van de psychopathologie en de aard van de
verandering die nodig is en een beschrijving van de werkingsmechanismen en actieve
ingrediënten van de behandeling (welke behandeling werkt wel en niet).
- Gebaseerd op modellen/principes met onderzoeksevidentie (evidence based).
- Worden al langere tijd uitgevoerd.
- Uitgevoerd door academisch opgeleide behandelaar.
- Afgestemd op individuele hulpvraag, klachten, problemen.
- Face to face meetings, therapeutische relatie.
Evidence-based (goede vs minder goede behandeling)
- Theoretisch onderbouwd.
- Ondersteund door wetenschappelijke evidentie
o Is afgeleid uit onderzoek; de kwaliteit van het design zegt iets over de kwaliteit
van de evidentie.
Focus design:
validiteit: hoe overtuigend kan het waargenomen behandeleffect
inderdaad aan de specifieke interventie zelf worden toegeschreven?
Externe validiteit: hoe representatief zijn de conclusies uit deze studie
voor de dagelijkse klinische praktijk? Is het
generaliseerbaar/representatief?
o Niet alle evidentie is even sterk. De aanbeveling is sterker wanneer er meer
evidentie is.
Designs
Case study design
Opzet:
- Gedetailleerde beschrijving van de toepassing van een behandelmethode bij één of een
beperkt aantal gevallen.
- Klein aantal gevallen
- Kwalitatieve beandering
- Thick description (gedetailleerde en dichte beschrijving van de casus)
, - Natuurlijke context (rekening houden met de omgeving van de cliënt)
- Verwachting dat de case veel informatie kan opleveren (representatief voor de theorie
i.p.v. populatie)
o Selecteren omdat deze case je veel informatie gaat opleveren bijvoorbeeld bij
een unieke casus of het levert je veel op voor de theorie.
Voordelen Nadelen
Kleinschalig, pilot, passend bij Beperkte generaliseerbaarheid, weinig
ontwikkelfase representatief voor de populatie
Nauwkeurige en rijke Weinig informatie over de grootte van het
observaties/beschrijvingen effect
Unieke of zeldzame gevallen Lage interne validiteit (geen controlegroep)
Geschikt om hypotheses te genereren
(uitkomsten/hoe werkt dat/wat maakt dat het
werkt)
Focus kan liggen op zowel de interventie als
de beschrijving van de context van de
interventie
Case study design met herhaalde metingen (hoge niveaus van evidentie)
Opzet:
- Kwantitatief, herhaalde metingen volgens een schema
(AB, ABA, ABAB etc.)
- N = klein, aantal meetmomenten = hoog. Het aantal meetmomenten kunnen toevallig
verdeeld worden over de condities (toediening/onthouding).
- Hogere interne validiteit
Voordelen Nadelen
Hogere interne validiteit (causaliteit kan Arbeidsintensief (veel metingen)
beter worden getoetst door bijvoorbeeld de
metingen tijdens de baseline (onthouden van
interventie) te vergelijken met de metingen
tijdens de toediening van de interventie (je
verwacht toenemend effect bij hogere dosis).
Minder sterke generalisering naar populatie
(minder representativiteit)
One group pre-post treatment design
Opzet:
- Quasi-experiment waarbij een specifieke uitkomst waarvan wordt verwacht dat ze zal
worden gerealiseerd door de interventie (vb vermindering van depressiviteit) gemeten
wordt bij een groep patiënten voor én na de toepassing van de interventie
- De groep van deelnemers wordt niet-toevallig geselecteerd
- Geen controlegroep
- Het effect van de interventie wordt geëvalueerd door de meting voor en na de
interventie met elkaar te vergelijken, waarbij de nulhypothese is dat er geen verschil is
, Voordelen Nadelen
Kan worden toegepast als randomisering Interne validiteit: de aanname is dat het
niet ethisch is (omdat je haast zeker weet dat verschil in score voor en na de interventie
de onderzochte behandeling beter is dan iets het
anders effect van de interventie weergeeft, maar er
kunnen diverse andere redenen zijn
waarom de verandering optreedt, zoals het
natuurlijke beloop
Kan worden toegepast wanneer er geen
randomisering mogelijk is/geen
controlegroep haalbaar
Makkelijker uit te voeren
Vraagt minder middelen
Pretest-posttest nonequivalent groups design
Opzet:
- Je vergelijkt het verschil tussen voor- en nameting van twee groepen (behandelgroep
en controlegroep)
- Geen randomisatie
Voordelen Nadelen
Praktischer en makkelijker toepasbaar dan Zwakkere interne validiteit omdat het zou
een RCT (geen randomisatie) kunnen zijn dat er systematische verschillen
zijn tussen de deelnemers in beide condities
die impact hebben op de uitkomstmetingen
(bijvoorbeeld: de cliënten op locatie 1
hebben minder ernstige symptomen dan op
locatie 2).
Toepasbaar om bijvoorbeeld twee
interventies te vergelijken die op
verschillende locaties worden uitgevoerd
, Randomized controlled design (sterkste vorm van evidentie)
Opzet:
- Je vergelijkt het verschil tussen voor- en nameting van twee groepen (behandelgroep
en controlegroep)
- Randomisatie
Voordelen Nadelen
Sterkere interne validiteit: verminderde Randomisatie niet altijd ethisch
selectie- en toewijzingsbias waardoor de
factoren evenwichtig zijn in beide condities
Confouding variables worden at random Lagere externe validiteit door ideale en
verdeeld dus spelen minder een rol kunstmatige omstandigheden
Onderzoeken van causale invloed (dat een Duur
bepaalde behandeling bepaalde effecten
veroorzaakt)
Sterkste vorm van evidentie door controle
op verschillende mogelijke variabelen die de
resultaten kunnen verklaren
Randomized controlled trial (RCT)
Type vraagstellingen:
Efficiacy vs effectiveness
1. Efficacy: Is een nieuwe interventie effectief in ideale omstandigheden vs.
o Bewaken van interne validiteit, werkzaamheid behandeling. Kan het verschil in
behandelresultaat tussen beide condities ook effectief (causaal) worden
toegeschreven aan het verschil in interventie?
Voordelen Nadelen
Potentiële werkzaamheid van de interventie Niet generaliseerbaar/representatief
komt maximaal in beeld
Verschil in behandelresultaat: grote kans dat Overschatting van effecten
dit komt door verschil in behandeling
Effectiveness: Is een interventie die al eerder effectief bleek in ideale omstandigheden,
ook effectief in de dagelijkse klinische praktijk?
Beoordeling van de kwaliteit van evidentie voor diverse behandelmethoden, we
kiezen voor een behandeling met meer bewijs.
College 1 kwaliteit van evidentie 8 MC vragen tentamen
Psychotherapie
Een interpersoonlijke behandeling met deze kenmerken:
1. Behandeling gericht op verbeteren van een stoornis, probleem of klacht bij en cliënt
die daarvoor hulp zoekt (of ouders).
2. Uitgevoerd door getrainde psychotherapeut.
3. Behandeling wordt aangepast aan de cliënt en de stoornis, probleem of klacht.
4. Behandeling is gebaseerd op psychologische principes. Dus niet elke interventie =
psychotherapie.
Bona Fide Psychotherapie (deugdelijk/goed)
Gebaseerd op een coherente theorie over de aard van de psychopathologie en de aard van de
verandering die nodig is en een beschrijving van de werkingsmechanismen en actieve
ingrediënten van de behandeling (welke behandeling werkt wel en niet).
- Gebaseerd op modellen/principes met onderzoeksevidentie (evidence based).
- Worden al langere tijd uitgevoerd.
- Uitgevoerd door academisch opgeleide behandelaar.
- Afgestemd op individuele hulpvraag, klachten, problemen.
- Face to face meetings, therapeutische relatie.
Evidence-based (goede vs minder goede behandeling)
- Theoretisch onderbouwd.
- Ondersteund door wetenschappelijke evidentie
o Is afgeleid uit onderzoek; de kwaliteit van het design zegt iets over de kwaliteit
van de evidentie.
Focus design:
validiteit: hoe overtuigend kan het waargenomen behandeleffect
inderdaad aan de specifieke interventie zelf worden toegeschreven?
Externe validiteit: hoe representatief zijn de conclusies uit deze studie
voor de dagelijkse klinische praktijk? Is het
generaliseerbaar/representatief?
o Niet alle evidentie is even sterk. De aanbeveling is sterker wanneer er meer
evidentie is.
Designs
Case study design
Opzet:
- Gedetailleerde beschrijving van de toepassing van een behandelmethode bij één of een
beperkt aantal gevallen.
- Klein aantal gevallen
- Kwalitatieve beandering
- Thick description (gedetailleerde en dichte beschrijving van de casus)
, - Natuurlijke context (rekening houden met de omgeving van de cliënt)
- Verwachting dat de case veel informatie kan opleveren (representatief voor de theorie
i.p.v. populatie)
o Selecteren omdat deze case je veel informatie gaat opleveren bijvoorbeeld bij
een unieke casus of het levert je veel op voor de theorie.
Voordelen Nadelen
Kleinschalig, pilot, passend bij Beperkte generaliseerbaarheid, weinig
ontwikkelfase representatief voor de populatie
Nauwkeurige en rijke Weinig informatie over de grootte van het
observaties/beschrijvingen effect
Unieke of zeldzame gevallen Lage interne validiteit (geen controlegroep)
Geschikt om hypotheses te genereren
(uitkomsten/hoe werkt dat/wat maakt dat het
werkt)
Focus kan liggen op zowel de interventie als
de beschrijving van de context van de
interventie
Case study design met herhaalde metingen (hoge niveaus van evidentie)
Opzet:
- Kwantitatief, herhaalde metingen volgens een schema
(AB, ABA, ABAB etc.)
- N = klein, aantal meetmomenten = hoog. Het aantal meetmomenten kunnen toevallig
verdeeld worden over de condities (toediening/onthouding).
- Hogere interne validiteit
Voordelen Nadelen
Hogere interne validiteit (causaliteit kan Arbeidsintensief (veel metingen)
beter worden getoetst door bijvoorbeeld de
metingen tijdens de baseline (onthouden van
interventie) te vergelijken met de metingen
tijdens de toediening van de interventie (je
verwacht toenemend effect bij hogere dosis).
Minder sterke generalisering naar populatie
(minder representativiteit)
One group pre-post treatment design
Opzet:
- Quasi-experiment waarbij een specifieke uitkomst waarvan wordt verwacht dat ze zal
worden gerealiseerd door de interventie (vb vermindering van depressiviteit) gemeten
wordt bij een groep patiënten voor én na de toepassing van de interventie
- De groep van deelnemers wordt niet-toevallig geselecteerd
- Geen controlegroep
- Het effect van de interventie wordt geëvalueerd door de meting voor en na de
interventie met elkaar te vergelijken, waarbij de nulhypothese is dat er geen verschil is
, Voordelen Nadelen
Kan worden toegepast als randomisering Interne validiteit: de aanname is dat het
niet ethisch is (omdat je haast zeker weet dat verschil in score voor en na de interventie
de onderzochte behandeling beter is dan iets het
anders effect van de interventie weergeeft, maar er
kunnen diverse andere redenen zijn
waarom de verandering optreedt, zoals het
natuurlijke beloop
Kan worden toegepast wanneer er geen
randomisering mogelijk is/geen
controlegroep haalbaar
Makkelijker uit te voeren
Vraagt minder middelen
Pretest-posttest nonequivalent groups design
Opzet:
- Je vergelijkt het verschil tussen voor- en nameting van twee groepen (behandelgroep
en controlegroep)
- Geen randomisatie
Voordelen Nadelen
Praktischer en makkelijker toepasbaar dan Zwakkere interne validiteit omdat het zou
een RCT (geen randomisatie) kunnen zijn dat er systematische verschillen
zijn tussen de deelnemers in beide condities
die impact hebben op de uitkomstmetingen
(bijvoorbeeld: de cliënten op locatie 1
hebben minder ernstige symptomen dan op
locatie 2).
Toepasbaar om bijvoorbeeld twee
interventies te vergelijken die op
verschillende locaties worden uitgevoerd
, Randomized controlled design (sterkste vorm van evidentie)
Opzet:
- Je vergelijkt het verschil tussen voor- en nameting van twee groepen (behandelgroep
en controlegroep)
- Randomisatie
Voordelen Nadelen
Sterkere interne validiteit: verminderde Randomisatie niet altijd ethisch
selectie- en toewijzingsbias waardoor de
factoren evenwichtig zijn in beide condities
Confouding variables worden at random Lagere externe validiteit door ideale en
verdeeld dus spelen minder een rol kunstmatige omstandigheden
Onderzoeken van causale invloed (dat een Duur
bepaalde behandeling bepaalde effecten
veroorzaakt)
Sterkste vorm van evidentie door controle
op verschillende mogelijke variabelen die de
resultaten kunnen verklaren
Randomized controlled trial (RCT)
Type vraagstellingen:
Efficiacy vs effectiveness
1. Efficacy: Is een nieuwe interventie effectief in ideale omstandigheden vs.
o Bewaken van interne validiteit, werkzaamheid behandeling. Kan het verschil in
behandelresultaat tussen beide condities ook effectief (causaal) worden
toegeschreven aan het verschil in interventie?
Voordelen Nadelen
Potentiële werkzaamheid van de interventie Niet generaliseerbaar/representatief
komt maximaal in beeld
Verschil in behandelresultaat: grote kans dat Overschatting van effecten
dit komt door verschil in behandeling
Effectiveness: Is een interventie die al eerder effectief bleek in ideale omstandigheden,
ook effectief in de dagelijkse klinische praktijk?
