METHODEN & TECHNIEKEN VAN
ONDERZOEK IN DE CRIMINOLOGIE
METHODEN
UNIVERSITEIT LEIDEN
2024-2025
,INHOUDSOPGAVE
WEEK 1 – ONDERZOEKSPLAN & MEETNIVEAUS .............................................................................. 2
LITERATUUR ......................................................................................................................................... 2
H2 – Het onderzoeksplan .............................................................................................................. 2
H3 – Benaderingen van onderzoek ................................................................................................. 7
H4 – Theorieën, hypothesen & operationalisaties (deel 1) ..............................................................13
HOORCOLLEGE................................................................................................................................... 18
WERKGROEP ...................................................................................................................................... 21
Aantekeningen ............................................................................................................................21
Opdrachten .................................................................................................................................23
WERKBOEKOPGAVEN ........................................................................................................................... 27
H2 ..............................................................................................................................................27
H3 ..............................................................................................................................................27
H4 ..............................................................................................................................................27
WEEK 2 – VALIDITEIT, BETROUWBAARHEID & GROOTSCHALIG VELDONDERZOEK .......................... 28
LITERATUUR ....................................................................................................................................... 28
H4 – Theorieën, hypothesen & operationalisaties (deel 2) ..............................................................28
H5 – Grootschalig veldonderzoek (survey-onderzoek) ....................................................................32
HOORCOLLEGE................................................................................................................................... 40
WERKGROEP ...................................................................................................................................... 47
WERKBOEKOPGAVEN ........................................................................................................................... 49
H4 ..............................................................................................................................................49
H5 ..............................................................................................................................................49
WEEK 3 – EXPERIMENTEN & ETNOGRAFISCH VELDONDERZOEK .................................................... 50
LITERATUUR ....................................................................................................................................... 50
H6 – Experiment ..........................................................................................................................50
H7 – Etnografisch onderzoek ........................................................................................................58
HOORCOLLEGE................................................................................................................................... 63
WERKBOEKOPGAVEN ........................................................................................................................... 70
H6 ..............................................................................................................................................70
H7 ..............................................................................................................................................70
1
,WEEK 1 – ONDERZOEKSPLAN & MEETNIVEAUS
LITERATUUR
H2 – HET ONDERZOEKSPLAN
1) Onderzoeksplan
Probleemstelling: wat en waarom?
1. Vraagstelling: wat wil je precies weten?
2. Doelstelling: waarom wil je dit weten?
3. Theoretisch raamwerk (eventueel weergegeven als conceptueel model): collectie van concepten
en hun onderlinge samenhang die jij wilt gebruiken in je onderzoek.
Onderzoeksontwerp: hoe?
4. Hoe wil je je onderzoek opzetten?
Opzetten:
- Grootschalig veldonderzoek
- Experiment
- Etnografisch veldonderzoek
- Analyse van de inhoud van teksten
- Systematisch literatuuronderzoek en meta-analyse
- Gebruik van bestaande data
5. Dataverzamelingsplan: wat voor data wil je verzamelen?
6. Steekproefplan: bij wie wil je die data verzamelen?
7. Wanneer wil je die data verzamelen?
8. Waar wil je die data verzamelen?
9. Data-analyseplan: hoe wil je die data analyseren?
10. Hoe wil je rapporteren?
In het onderzoekplan zul je ook moeten nagaan of het onderzoek mogelijk ongewenste gevolgen kan
hebben. Onderzoeksplannen waarbij mensen worden onderzocht moeten ter beoordeling aan de
Ethische Commissies oor Mensgebonden Onderzoek worden voorgelegd, en als je onderzoek doet met
(gewervelde) dieren aan een Dier Ethische Commissie.
Twee belangrijke vuistregels:
- Trek 1/3 van de beschikbare tijd uit voor het maken van het onderzoeksplan.
- Doe het niet alleen, maar overleg met anderen, bij voorkeur met ervaren onderzoekers want zij
kunnen je helpen onherstelbare fouten te voorkomen.
Paradigma: stelsel van opvattingen over wat de juiste of beste wetenschap is, waar een
wetenschappelijke theorie aan moet voldoen en de manier waarop je zo’n theorie zou moeten
ontwikkelen respectievelijk confronteren met de sociale werkelijkheid. En vaak ook over hoe je onderzoek
ontwerpt.
2
, Voorbeeld:
Probleemstelling: wat en waarom?
1. Vraagstelling: In hoeverre hangt sociale integratie binnen de gevangenis samen met mentale
gezondheid en agressie?
2. Doelstelling: Onderzoek heeft een positieve relatie aangetoond tussen sociale integratie en
gezondheid. Tegelijkertijd toont onderzoek aan dat deze relatie kan verschillen over
verschillende contexten. Voorlopige hechtenis is een situatie waarin gedetineerden onvrijwillig,
tijdelijk, verblijven tussen hoog risico peers. Geldt in deze bijzondere context ook dat sociale
contacten gunstig gerelateerd zijn aan gezondheid?
3. Theoretisch raamwerk: Verwachtingen (hypothesen) worden geformuleerd op basis van de
social control theory en social learning theory.
Onderzoeksontwerp: hoe?
4. Opzet:
Opzet van het Prison Project:
- Survey onderzoek (in Prison Project wordt gebruik gemaakt van CAPI interviews en papieren
vragenlijsten).
- Prospectief onderzoek(toekomst)
- Longitudinaal onderzoek (panelonderzoek; zelfde groep participanten zijn over tijd gevolgd)
Data die gebruikt worden voor dit paper:
- Survey onderzoek (papieren vragenlijsten – zonder bijzijn van interviewer)
- Cross-sectioneel onderzoek (deze analyses maken gebruik van data op 1 meetmoment
5. Dataverzamelingsplan:
Dit is een kwantitatief onderzoek,
Meetinstrument: vragenlijst met onder andere: social integration (noemen ze peers waarmee ze graag
omgaan en geven ze aan vertrouwen te hebben in die medegedetineerden?), aggression (verbale en
fysieke agressie) en mentale gezondheid (BSI).
6. Steekproefplan:
Er is geen steekproef getrokken. De hele populatie van mannen die instroomden in voorlopige hechtenis,
tussen de 18-65 jaar, in NL geboren, die instroomden in voorlopige hechtenis in alle PI’s in NL tussen
oktober 2010 en maart 2011.
7. Wanneer?
In 2010-2011 was de eerste meting (3 weken na instroom) van het Prison Project, daarna na 3, 9 en
12 maanden na instroom in detentie (als ze nog niet vrij waren), en 6 en 24 na uitstroom.
Dit paper maakt gebruik van data van de tweede meting van het Prison Project, 3 maanden na
instroom.
8. Waar?
In PI (dit paper), algemeen Prison Project: in PI of na uitstroom bij mensen thuis, op neutrale locatie
of bij instantie.
9. Data-analyseplan:
(Logistische) regressies (dit leren jullie volgend jaar bij M&T2).
10. Rapportageplan:
Dit paper is geschreven om gepubliceerd te worden in een internationaal tijdschrift, en is op
internationale en nationale congressen gepresenteerd aan vakgenoten.
3
ONDERZOEK IN DE CRIMINOLOGIE
METHODEN
UNIVERSITEIT LEIDEN
2024-2025
,INHOUDSOPGAVE
WEEK 1 – ONDERZOEKSPLAN & MEETNIVEAUS .............................................................................. 2
LITERATUUR ......................................................................................................................................... 2
H2 – Het onderzoeksplan .............................................................................................................. 2
H3 – Benaderingen van onderzoek ................................................................................................. 7
H4 – Theorieën, hypothesen & operationalisaties (deel 1) ..............................................................13
HOORCOLLEGE................................................................................................................................... 18
WERKGROEP ...................................................................................................................................... 21
Aantekeningen ............................................................................................................................21
Opdrachten .................................................................................................................................23
WERKBOEKOPGAVEN ........................................................................................................................... 27
H2 ..............................................................................................................................................27
H3 ..............................................................................................................................................27
H4 ..............................................................................................................................................27
WEEK 2 – VALIDITEIT, BETROUWBAARHEID & GROOTSCHALIG VELDONDERZOEK .......................... 28
LITERATUUR ....................................................................................................................................... 28
H4 – Theorieën, hypothesen & operationalisaties (deel 2) ..............................................................28
H5 – Grootschalig veldonderzoek (survey-onderzoek) ....................................................................32
HOORCOLLEGE................................................................................................................................... 40
WERKGROEP ...................................................................................................................................... 47
WERKBOEKOPGAVEN ........................................................................................................................... 49
H4 ..............................................................................................................................................49
H5 ..............................................................................................................................................49
WEEK 3 – EXPERIMENTEN & ETNOGRAFISCH VELDONDERZOEK .................................................... 50
LITERATUUR ....................................................................................................................................... 50
H6 – Experiment ..........................................................................................................................50
H7 – Etnografisch onderzoek ........................................................................................................58
HOORCOLLEGE................................................................................................................................... 63
WERKBOEKOPGAVEN ........................................................................................................................... 70
H6 ..............................................................................................................................................70
H7 ..............................................................................................................................................70
1
,WEEK 1 – ONDERZOEKSPLAN & MEETNIVEAUS
LITERATUUR
H2 – HET ONDERZOEKSPLAN
1) Onderzoeksplan
Probleemstelling: wat en waarom?
1. Vraagstelling: wat wil je precies weten?
2. Doelstelling: waarom wil je dit weten?
3. Theoretisch raamwerk (eventueel weergegeven als conceptueel model): collectie van concepten
en hun onderlinge samenhang die jij wilt gebruiken in je onderzoek.
Onderzoeksontwerp: hoe?
4. Hoe wil je je onderzoek opzetten?
Opzetten:
- Grootschalig veldonderzoek
- Experiment
- Etnografisch veldonderzoek
- Analyse van de inhoud van teksten
- Systematisch literatuuronderzoek en meta-analyse
- Gebruik van bestaande data
5. Dataverzamelingsplan: wat voor data wil je verzamelen?
6. Steekproefplan: bij wie wil je die data verzamelen?
7. Wanneer wil je die data verzamelen?
8. Waar wil je die data verzamelen?
9. Data-analyseplan: hoe wil je die data analyseren?
10. Hoe wil je rapporteren?
In het onderzoekplan zul je ook moeten nagaan of het onderzoek mogelijk ongewenste gevolgen kan
hebben. Onderzoeksplannen waarbij mensen worden onderzocht moeten ter beoordeling aan de
Ethische Commissies oor Mensgebonden Onderzoek worden voorgelegd, en als je onderzoek doet met
(gewervelde) dieren aan een Dier Ethische Commissie.
Twee belangrijke vuistregels:
- Trek 1/3 van de beschikbare tijd uit voor het maken van het onderzoeksplan.
- Doe het niet alleen, maar overleg met anderen, bij voorkeur met ervaren onderzoekers want zij
kunnen je helpen onherstelbare fouten te voorkomen.
Paradigma: stelsel van opvattingen over wat de juiste of beste wetenschap is, waar een
wetenschappelijke theorie aan moet voldoen en de manier waarop je zo’n theorie zou moeten
ontwikkelen respectievelijk confronteren met de sociale werkelijkheid. En vaak ook over hoe je onderzoek
ontwerpt.
2
, Voorbeeld:
Probleemstelling: wat en waarom?
1. Vraagstelling: In hoeverre hangt sociale integratie binnen de gevangenis samen met mentale
gezondheid en agressie?
2. Doelstelling: Onderzoek heeft een positieve relatie aangetoond tussen sociale integratie en
gezondheid. Tegelijkertijd toont onderzoek aan dat deze relatie kan verschillen over
verschillende contexten. Voorlopige hechtenis is een situatie waarin gedetineerden onvrijwillig,
tijdelijk, verblijven tussen hoog risico peers. Geldt in deze bijzondere context ook dat sociale
contacten gunstig gerelateerd zijn aan gezondheid?
3. Theoretisch raamwerk: Verwachtingen (hypothesen) worden geformuleerd op basis van de
social control theory en social learning theory.
Onderzoeksontwerp: hoe?
4. Opzet:
Opzet van het Prison Project:
- Survey onderzoek (in Prison Project wordt gebruik gemaakt van CAPI interviews en papieren
vragenlijsten).
- Prospectief onderzoek(toekomst)
- Longitudinaal onderzoek (panelonderzoek; zelfde groep participanten zijn over tijd gevolgd)
Data die gebruikt worden voor dit paper:
- Survey onderzoek (papieren vragenlijsten – zonder bijzijn van interviewer)
- Cross-sectioneel onderzoek (deze analyses maken gebruik van data op 1 meetmoment
5. Dataverzamelingsplan:
Dit is een kwantitatief onderzoek,
Meetinstrument: vragenlijst met onder andere: social integration (noemen ze peers waarmee ze graag
omgaan en geven ze aan vertrouwen te hebben in die medegedetineerden?), aggression (verbale en
fysieke agressie) en mentale gezondheid (BSI).
6. Steekproefplan:
Er is geen steekproef getrokken. De hele populatie van mannen die instroomden in voorlopige hechtenis,
tussen de 18-65 jaar, in NL geboren, die instroomden in voorlopige hechtenis in alle PI’s in NL tussen
oktober 2010 en maart 2011.
7. Wanneer?
In 2010-2011 was de eerste meting (3 weken na instroom) van het Prison Project, daarna na 3, 9 en
12 maanden na instroom in detentie (als ze nog niet vrij waren), en 6 en 24 na uitstroom.
Dit paper maakt gebruik van data van de tweede meting van het Prison Project, 3 maanden na
instroom.
8. Waar?
In PI (dit paper), algemeen Prison Project: in PI of na uitstroom bij mensen thuis, op neutrale locatie
of bij instantie.
9. Data-analyseplan:
(Logistische) regressies (dit leren jullie volgend jaar bij M&T2).
10. Rapportageplan:
Dit paper is geschreven om gepubliceerd te worden in een internationaal tijdschrift, en is op
internationale en nationale congressen gepresenteerd aan vakgenoten.
3
