Samenvatting
Rechtsgeschiedenis (14/20)
HC en OG
,HC 1, OG 1: Het Romeinse recht in de
oudheid
753 v.C.-27 v.C.
Interne rechtsgeschiedenis: inhoud van materieel rechterlijke regels, ontwikkeling van
rechtsevolutie
Externe rechtsgeschiedenis: alles daarrond (wie maakt het recht, hoe gemaakt,
afgedwongen, waarom gemaakt...)
Stichting Rome:
- 753 v.C.: Romulus vermoordt zijn broer Remus en sticht Rome
- 7e eeuw: de Etrusken (handelsvolk) stichten Rome in het noorden van Italië om
handel te kunnen drijven met Grieken in het zuiden van Italië (handelsstad)
Probleem met chronologie
Geschiedschrijvers: eerste koning van Rome kwam er in de 6e eeuw v.C.
Midden 8e eeuw: agrarische gemeenschappen op de ‘7 heuvels van Rome’
samengesmolten en krachten werden gebundeld overschot verhandelen
= urbane/stedelijke nederzetting
Agrarische gemeenschappen verdeeld in clans/geslachten/gentes onder leiding van een
clanleider
- Gelijkheid in de samenleving: eigendom was collectief (later ongelijkheid doordat
eigendom anders werd gedefinieerd)
- Standenmaatschappij: patriciërs en plebejers (9e eeuw)
Bestuur:
KONING
- Verkozen/erfelijk
- Etruskische Tarquinii
- Imperium
- Leges regiae?
Senaat Comitia curiata Priesters
Quaestores parridicii
- Senex - Volksvergadering - rechtspraak
- Clanleiders - Patriciërs/plebejers
- Senatusconsulta - Koning
, Hoofd van de clans: koning verkozen door volksvergadering (alle vrije meerderjarige mannen)
Etruskische Tarquinii, 6e eeuw v.C.: patriciërs en plebejers tegen elkaar opzetten om eigen
macht te vergroten erfelijke opvolging
Koning heeft alle macht: dagdagelijks bestuur, opperrechter (fas: mens><god + ius
mens><mens), opperbevelhebber, opperpriester
Koning vaardigde aannemelijk geen wetten uit: vroegere samenleving gelijkt op de
Germaanse samenleving koning bewaart de door God gesanctioneerde orde (niks
veranderen door nieuwe wetten uit te vaardigen)
Comitia curiata: patriciërs beschikten over stemrecht, domineerden de volksvergadering
Belang van Senaat en priesters was bescheiden, aangezien de Koning alle bevoegdheden had
Senex = clanleiders (vormden als enigen de Senaat) advies bij het bestuur uitgevoerd door
de koning (senatusconsulta)
Priesters beschouwd als de kenners van het recht rol binnen
rechtspraak
Quaestores parridicii: mensen die werden aangesteld om een
bepaald misdrijf te onderzoeken
Recht
Rechtsbronnen: officieel >< kenbronnen: nu recht kennen van
toen (bv. beschrijving van Galliërs door Caesar)
Ius Civile: personaliteitsbeginsel (geldt enkel voor Romeinse
burgers)
- Mos maiorum: fas & ius
Republiek anno 509:
Res publica
Koning verdreven macht bij 2 consuls (verkozen door Comitia Centuriata), Comitia Tribuna
verkies lagere magistraten
Consuls: opperbevelhebbers, bestuur, uitvoering rechtspraak (ambt van opperpriester voor
Pontifex Maximus)
Samenstelling Comitia Centuriata: verdeeld in 193 centuriën, gedomineerd door patriciërs
Samenstelling Comitia Tributa: verdeeld in 35 stammen, evenwichtiger tussen plebejers en
patriciërs
Iedereen heeft stemrecht >< comitia curiata
Volksvergaderingen produceren wetten die door de senaat goedgekeurd moeten worden
Republiek: macht van de Senaat heel belangrijk in het bestuur
Rechtsgeschiedenis (14/20)
HC en OG
,HC 1, OG 1: Het Romeinse recht in de
oudheid
753 v.C.-27 v.C.
Interne rechtsgeschiedenis: inhoud van materieel rechterlijke regels, ontwikkeling van
rechtsevolutie
Externe rechtsgeschiedenis: alles daarrond (wie maakt het recht, hoe gemaakt,
afgedwongen, waarom gemaakt...)
Stichting Rome:
- 753 v.C.: Romulus vermoordt zijn broer Remus en sticht Rome
- 7e eeuw: de Etrusken (handelsvolk) stichten Rome in het noorden van Italië om
handel te kunnen drijven met Grieken in het zuiden van Italië (handelsstad)
Probleem met chronologie
Geschiedschrijvers: eerste koning van Rome kwam er in de 6e eeuw v.C.
Midden 8e eeuw: agrarische gemeenschappen op de ‘7 heuvels van Rome’
samengesmolten en krachten werden gebundeld overschot verhandelen
= urbane/stedelijke nederzetting
Agrarische gemeenschappen verdeeld in clans/geslachten/gentes onder leiding van een
clanleider
- Gelijkheid in de samenleving: eigendom was collectief (later ongelijkheid doordat
eigendom anders werd gedefinieerd)
- Standenmaatschappij: patriciërs en plebejers (9e eeuw)
Bestuur:
KONING
- Verkozen/erfelijk
- Etruskische Tarquinii
- Imperium
- Leges regiae?
Senaat Comitia curiata Priesters
Quaestores parridicii
- Senex - Volksvergadering - rechtspraak
- Clanleiders - Patriciërs/plebejers
- Senatusconsulta - Koning
, Hoofd van de clans: koning verkozen door volksvergadering (alle vrije meerderjarige mannen)
Etruskische Tarquinii, 6e eeuw v.C.: patriciërs en plebejers tegen elkaar opzetten om eigen
macht te vergroten erfelijke opvolging
Koning heeft alle macht: dagdagelijks bestuur, opperrechter (fas: mens><god + ius
mens><mens), opperbevelhebber, opperpriester
Koning vaardigde aannemelijk geen wetten uit: vroegere samenleving gelijkt op de
Germaanse samenleving koning bewaart de door God gesanctioneerde orde (niks
veranderen door nieuwe wetten uit te vaardigen)
Comitia curiata: patriciërs beschikten over stemrecht, domineerden de volksvergadering
Belang van Senaat en priesters was bescheiden, aangezien de Koning alle bevoegdheden had
Senex = clanleiders (vormden als enigen de Senaat) advies bij het bestuur uitgevoerd door
de koning (senatusconsulta)
Priesters beschouwd als de kenners van het recht rol binnen
rechtspraak
Quaestores parridicii: mensen die werden aangesteld om een
bepaald misdrijf te onderzoeken
Recht
Rechtsbronnen: officieel >< kenbronnen: nu recht kennen van
toen (bv. beschrijving van Galliërs door Caesar)
Ius Civile: personaliteitsbeginsel (geldt enkel voor Romeinse
burgers)
- Mos maiorum: fas & ius
Republiek anno 509:
Res publica
Koning verdreven macht bij 2 consuls (verkozen door Comitia Centuriata), Comitia Tribuna
verkies lagere magistraten
Consuls: opperbevelhebbers, bestuur, uitvoering rechtspraak (ambt van opperpriester voor
Pontifex Maximus)
Samenstelling Comitia Centuriata: verdeeld in 193 centuriën, gedomineerd door patriciërs
Samenstelling Comitia Tributa: verdeeld in 35 stammen, evenwichtiger tussen plebejers en
patriciërs
Iedereen heeft stemrecht >< comitia curiata
Volksvergaderingen produceren wetten die door de senaat goedgekeurd moeten worden
Republiek: macht van de Senaat heel belangrijk in het bestuur
