Samenvatting Toxicologie van de voeding

1. Bespeek de indeling en determinanten van de expositiefase


1. Toxicologische werking

 Drie fasen
 Expositiefase (farmaceutische fase) (= blootstelling aan vergiften)
1. Indeling van de expositie
2. Determinanten in de expositie
 Toxico-kinetische fase (farmaco-kinetische fase)
1. Opname van xenobiotica
2. Distrinutie van xenobiotica
3. Eliminatie van xenobiotica
4. Detoxificatie en toxificatie
 Toxico-dynamische fase (farmaco-dynamische fase)
1. Toxische respons



2. Indeling van de expositie

Afhankelijk van de concentratie:
 Acute intoxificatie
 Éénmalige blootstelling binnen korte tijd
 Plotseling optredend => direct verband tss vergifting & verschijnselen
 Bv. Overdosis heroïne
 Bv. ethanol => dronken (=acuut)
 Subacute intoxificatie
 Herhaalde inname van een substantie, waarvan de concentratie op zz niet toxisch is
 Het duurt een korte tijd voordat verschijnselen zich voordoen
 Toxiciteit als gevolg van geleidelijk toenemende concentratie in IND
 Chronische intoxificatie
 Intoxicatie uit zich pas na maanden/jaren
 Bv. Pb/Cd intoxicatie
 Bv. alcoholieker (alcoholieker kan dronken zijn, maar dronken persoon is niet noodzakelijk alcoholieker)
 Laattijdige effecten
 Bv. dioxines
-> worden opgeslaan in lichaamsvet (verdwijnt zeer langzaam => accumulatie)
-> kanker, verminderde fertiliteit, teratogene problemen,…
 Verband tss oorzaak (dioxines) en gevolg (kanker) moeilijk te achterhalen




3. Determinanten van de expositie

 Vorm
 Wat? Dragees → tabletten → poeders → suspensies → emulsies → waterige oplossingen
↳ Gerangschikt volgens snelheid waarmee de actieve stof wordt opgenomen
↳ Waterige oplossing zorgt dat actieve stof veel sneller wordt opgenomen ⇒ tablet innemen met water( ipv droog)
 Bepaalt:
1. Farmaceutische beschikbaarheid (= fractie van de actieve stof die uit de toedingsvorm vrijkomt)
2. Biologische beschikbaarheid (indirect) (= fractie van de actieve stof die geresorbeerd wordt ih targetweefsel
↳ Stof w via alg circulatie vervoerd drheen lichaam nr targetweefsel
⇒ Onderhevig aan excretie/biotranformatie tijdens transport


 Wijze van toediening
 Wat? Oraal (via mond), Rectaal (via anus), Parenteraal (inspuiting)
 Bepaalt: Biologische beschikbaarheid


 Deeltjesgrootte
 Belangrijk? Opname van vaste stoffen via de ademhalingswegen
↳ Grote deeltjes dringen niet door tot aan alveolair epithaal
⇒ Gaan neerslaan in trachea, bronchi
⇒ Vervoerd door trilhaarepitheel naar keelholte
⇒ Orale opname
 Relatieve concentratie in de lucht
 Belangrijk? Opname van gassen via ademhaling




1

,  Emulsiesamenstelling
 Belangrijk? Opname van lipofiele stoffen via huid (o/w emulsie ipv w/o emulsie)
 Externe factoren
 Voedselopname
→ Effect? Ofwel een kleinere resorptie
↳ Reden? Langere verblijf in maag ⇒ afbraak door hydrolse
↳ Van belang voor zuurgevoelige geneesmiddelen
Ofwel een vertraagde resorptie (maar totale hoeveelheid opgenomen geneesmiddel neemt niet af)
↳ Gevolg? Lagere maximale plasmaconcentratie (grafiek p.12)
↳Van belang voor pijnstillers: men wil een snelle respons
 Lokale prikkeling
→ Effect? Braken → hoeveelheid opgenomen geneesmiddel ↘
 Microflora in darm
→ Effect? Enzymatische omzettingen (bv. omzetting van oplosbare loodzouten in onoplosbaar loodsulfide ⇒ inactivatie van actieve stof)
 Andere factoren
→ Gezondheidstoestand van de huid
→ Vochtigheidsgraad van de huid
→ Beharing
→ Omgevingstemperatuur
→...




2