Kennistoets module 1 – Verloskunde
MD-K 1.1 – De vroege zwangerschap
Moduledoel:
- Je beschrijft de onderzoeken die in de vroege zwangerschap gedaan
kunnen worden en je legt uit hoe de zwangerschap kan worden
gedateerd.
Leervragen:
- Hoeveel trimesters zijn er en hoe is dit verdeelt in weken?
De zwangerschap wordt verdeeld in 3 trimesters
1e trimester -> 0-14 weken
2e trimester -> 14-28 weken
3e trimester -> 28-40 weken
- Bloedonderzoek tijdens het de zwangerschap
Bloedonderzoek tijdens het 1e trimester
Het doel van het bloedonderzoek in het eerste trimester van de
zwangerschap is om de gezondheid van de moeder en de foetus te
monitoren, risico's te identificeren, en indien nodig tijdig interventies
te plannen.
o Niet-nuchtere glucose en Hb: Wordt standaard bepaald bij
intake bloedonderzoek.
o Prenatale Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie
(PSIE):
Infectieziekten: tijdige signaleren van een besmetting kan
gevolgen voor het kind minimaliseren of voorkomen
Erytrocytenimmunisatie: als bloed van de moeder irregulaire
erytrocytenantistoffen (IEA) bevat kunnen die een abnormale
afbraak van bloedcellen bij het (ongeboren) kind veroorzaken
AB0-bloedgroep
Resus D- en C-antigeen
Irregulaire erytrocytenantistoffen (IEA)
Hemoglobine (Hb)
Luesreacties, Treponema-pallidum-hemagglutinatietest
(TPHA/TPPA reactie)
Hepatitis B- ‘surface’ -antigeen (HBsAG)
Antistoffen tegen humaan immunodeficientievirus (hiv)
o Aanvullingen op PSIE (op indicatie):
Rubella-antistoffen: Bij niet-gevaccineerde vrouwen.
Varicella-antistoffen:
Bij geen doorgemaakte waterpokken
(anamnestisch).
Bij verblijf in (sub)tropische gebieden.
o Parvo-B19: Bij werk in gezondheidszorg, kinderdagverblijf of
onderwijs.
o (Niet-)nuchtere glucose: Overwegen bij vrouwen met verhoogd
risico op pre-existente diabetes mellitus.
o TSH-receptorantistoffen: Bij:
Ziekte van Graves in de voorgeschiedenis.
Hyperthyreoïdie.
, o Hemoglobinopathiedragerschap: Screening bij afkomst uit
risicolanden (volgens NHG-Standaard Preconceptiezorg).
Bepaling van het Hb
De verloskundig zorgverlener bepaalt het Hb in het eerste
trimester en bij 30 weken amenorroeduur; bij risicogroepen ook bij
20-27 weken.
- NIPT, ETSEO en TTSEO
NIPT: bij de NIPT test wordt vrij foetaal DNA dat afkomstig is uit het
maternaal plasma geïsoleerd. De herkomst van DNA-fragmenten
wordt per chromosoom geanalyseerd en gekwantificeerd. Om een
NIPT te laten slagen, moet een voldoende groot deel van het totale
circulerende DNA van de foetus zijn. Daarom wordt deze test
aangeboden vanaf een zwangerschapsduur van 11 weken.
o Trisomie 13: Patau syndroom
Wat is het?
o Trisomie 18: Edwards syndroom
Wat is het?
o Trisomie 21: Downsyndroom
Wat is het?
o Chromosoomafwijkingen bij de foetus die kunnen leiden tot
ernstige beperkingen
o Chromosoomafwijkingen in de placenta
o Chromosoomafwijkingen bij de zwangere
ETSEO:
Het doel van de ETSEO is het in het beeld brengen van lichamelijke
afwijkingen bij de foetus. Een deel van de afwijkingen die nu bij het
TTSEO worden gevonden, kan al eerder worden ontdekt. Dit zijn
vooral de ernstige, niet levensvatbare afwijkingen.
o De ETSEO kan worden uitgevoerd van 12+3 tot 14+3 weken
zwangerschap
SEO:
Het TTSEO is een onderzoek naar de aanwezigheid van een open rug
of een open schedel. Daarnaast wordt bij deze echo gekeken naar de
structuur en ontwikkeling van de organen en de groei van de foetus.
Naast echografische screening op neurale buisdefecten kunnen bij
de uitvoering van het TTSEO andere structurele afwijkingen
gevonden worden.
o Het TTSEO kan worden uitgevoerd van 18+0 tot 21+0 weken
zwangerschap
- Vitaliteitsecho
De vitaliteitsecho is een echoscopisch onderzoek vóór de
zwangerschapsduur van 8 weken en vier dagen.
Indicaties voor het maken van een vitaliteitsecho:
o Aandoening in de anamnese die verhoogde kans geeft op een
spontane miskraam -> Diabetes Mellitus, kanker in de
anamnese die behandeld is met radio- of chemotherapie
, o Vermoeden extra uteriene graviditeit met eventueel volgende
symptomen: buikpijn, heviger en/of anders dan bij
gebruikelijke menstruatie
o Aanwezigheid van 1 of meer risicofactoren voor een EUG
Eerder doorgemaakt EUG, PID, subfertiliteit,
fertiliteitsbehandeling i.a., tubachirurgie i.a.,
gecompliceerde buikoperatie i.a., doorgemaakte
Chlamydia infectie
o Miskraam in de anamnese en ongerustheid in huidige
graviditeit
o Molazwangerschap in de anamnese
- Termijnecho
Bepalen van de zwangerschapsduur:
De termijnecho wordt gebruikt om de uitgerekende datum (de
vermoedelijke bevallingsdatum) nauwkeurig vast te stellen. Dit is
belangrijk voor het monitoren van de zwangerschap en de planning
van prenatale zorg.
Controleren van de ontwikkeling:
Het echografisch onderzoek controleert of het embryo zich op de
juiste manier ontwikkelt en of er een hartslag aanwezig is.
Uitsluiten van afwijkingen:
Het kan ook helpen om een buitenbaarmoederlijke zwangerschap of
een miskraam uit te sluiten.
Bevestigen van het aantal embryo's:
Bij een meerlingenzwangerschap (tweelingen, drielingen, etc.) wordt
dit vaak al vastgesteld tijdens deze echo.
Timing van de termijnecho:
De termijnecho wordt doorgaans uitgevoerd tussen de 8e en 12e
week van de zwangerschap. Dit is vroeg genoeg om een
betrouwbare uitgerekende datum vast te stellen en eventuele
problemen in de vroege zwangerschap te identificeren.
- Zwangerschapsdatering (landelijke afspraken)
o Kalendermethode
Je kunt de uitgerekende datum berekenen door 40 weken bij
de eerste dag van je laatste menstruatie (ELM) op te tellen
o Methode van Naegele
Er wordt 9 maanden + 1 week opgeteld bij de ELM.
Wanneer de cyclus langer of korter duurt dan 28 dagen wordt het
aantal dagen te veel/te weinig opgeteld/afgetrokken van de à terme
datum. Deze methode is alleen betrouwbaar bij een regelmatige
cyclus.
Bij een onregelmatige cyclus is het betrouwbaarder om de
uitgerekende datum te berekenen aan de hand van een echo. Bij
deze echo wordt de lengte van het kindje gemeten en aan de hand
daarvan wordt de uitgerekende datum bepaald.
Landelijke afspraken zwangerschapsdatering:
1. Gebruik van een termijnecho:
o De zwangerschapsduur wordt bij voorkeur bepaald met een
echografie tussen 10 weken en 12 weken en 6 dagen.
MD-K 1.1 – De vroege zwangerschap
Moduledoel:
- Je beschrijft de onderzoeken die in de vroege zwangerschap gedaan
kunnen worden en je legt uit hoe de zwangerschap kan worden
gedateerd.
Leervragen:
- Hoeveel trimesters zijn er en hoe is dit verdeelt in weken?
De zwangerschap wordt verdeeld in 3 trimesters
1e trimester -> 0-14 weken
2e trimester -> 14-28 weken
3e trimester -> 28-40 weken
- Bloedonderzoek tijdens het de zwangerschap
Bloedonderzoek tijdens het 1e trimester
Het doel van het bloedonderzoek in het eerste trimester van de
zwangerschap is om de gezondheid van de moeder en de foetus te
monitoren, risico's te identificeren, en indien nodig tijdig interventies
te plannen.
o Niet-nuchtere glucose en Hb: Wordt standaard bepaald bij
intake bloedonderzoek.
o Prenatale Screening Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie
(PSIE):
Infectieziekten: tijdige signaleren van een besmetting kan
gevolgen voor het kind minimaliseren of voorkomen
Erytrocytenimmunisatie: als bloed van de moeder irregulaire
erytrocytenantistoffen (IEA) bevat kunnen die een abnormale
afbraak van bloedcellen bij het (ongeboren) kind veroorzaken
AB0-bloedgroep
Resus D- en C-antigeen
Irregulaire erytrocytenantistoffen (IEA)
Hemoglobine (Hb)
Luesreacties, Treponema-pallidum-hemagglutinatietest
(TPHA/TPPA reactie)
Hepatitis B- ‘surface’ -antigeen (HBsAG)
Antistoffen tegen humaan immunodeficientievirus (hiv)
o Aanvullingen op PSIE (op indicatie):
Rubella-antistoffen: Bij niet-gevaccineerde vrouwen.
Varicella-antistoffen:
Bij geen doorgemaakte waterpokken
(anamnestisch).
Bij verblijf in (sub)tropische gebieden.
o Parvo-B19: Bij werk in gezondheidszorg, kinderdagverblijf of
onderwijs.
o (Niet-)nuchtere glucose: Overwegen bij vrouwen met verhoogd
risico op pre-existente diabetes mellitus.
o TSH-receptorantistoffen: Bij:
Ziekte van Graves in de voorgeschiedenis.
Hyperthyreoïdie.
, o Hemoglobinopathiedragerschap: Screening bij afkomst uit
risicolanden (volgens NHG-Standaard Preconceptiezorg).
Bepaling van het Hb
De verloskundig zorgverlener bepaalt het Hb in het eerste
trimester en bij 30 weken amenorroeduur; bij risicogroepen ook bij
20-27 weken.
- NIPT, ETSEO en TTSEO
NIPT: bij de NIPT test wordt vrij foetaal DNA dat afkomstig is uit het
maternaal plasma geïsoleerd. De herkomst van DNA-fragmenten
wordt per chromosoom geanalyseerd en gekwantificeerd. Om een
NIPT te laten slagen, moet een voldoende groot deel van het totale
circulerende DNA van de foetus zijn. Daarom wordt deze test
aangeboden vanaf een zwangerschapsduur van 11 weken.
o Trisomie 13: Patau syndroom
Wat is het?
o Trisomie 18: Edwards syndroom
Wat is het?
o Trisomie 21: Downsyndroom
Wat is het?
o Chromosoomafwijkingen bij de foetus die kunnen leiden tot
ernstige beperkingen
o Chromosoomafwijkingen in de placenta
o Chromosoomafwijkingen bij de zwangere
ETSEO:
Het doel van de ETSEO is het in het beeld brengen van lichamelijke
afwijkingen bij de foetus. Een deel van de afwijkingen die nu bij het
TTSEO worden gevonden, kan al eerder worden ontdekt. Dit zijn
vooral de ernstige, niet levensvatbare afwijkingen.
o De ETSEO kan worden uitgevoerd van 12+3 tot 14+3 weken
zwangerschap
SEO:
Het TTSEO is een onderzoek naar de aanwezigheid van een open rug
of een open schedel. Daarnaast wordt bij deze echo gekeken naar de
structuur en ontwikkeling van de organen en de groei van de foetus.
Naast echografische screening op neurale buisdefecten kunnen bij
de uitvoering van het TTSEO andere structurele afwijkingen
gevonden worden.
o Het TTSEO kan worden uitgevoerd van 18+0 tot 21+0 weken
zwangerschap
- Vitaliteitsecho
De vitaliteitsecho is een echoscopisch onderzoek vóór de
zwangerschapsduur van 8 weken en vier dagen.
Indicaties voor het maken van een vitaliteitsecho:
o Aandoening in de anamnese die verhoogde kans geeft op een
spontane miskraam -> Diabetes Mellitus, kanker in de
anamnese die behandeld is met radio- of chemotherapie
, o Vermoeden extra uteriene graviditeit met eventueel volgende
symptomen: buikpijn, heviger en/of anders dan bij
gebruikelijke menstruatie
o Aanwezigheid van 1 of meer risicofactoren voor een EUG
Eerder doorgemaakt EUG, PID, subfertiliteit,
fertiliteitsbehandeling i.a., tubachirurgie i.a.,
gecompliceerde buikoperatie i.a., doorgemaakte
Chlamydia infectie
o Miskraam in de anamnese en ongerustheid in huidige
graviditeit
o Molazwangerschap in de anamnese
- Termijnecho
Bepalen van de zwangerschapsduur:
De termijnecho wordt gebruikt om de uitgerekende datum (de
vermoedelijke bevallingsdatum) nauwkeurig vast te stellen. Dit is
belangrijk voor het monitoren van de zwangerschap en de planning
van prenatale zorg.
Controleren van de ontwikkeling:
Het echografisch onderzoek controleert of het embryo zich op de
juiste manier ontwikkelt en of er een hartslag aanwezig is.
Uitsluiten van afwijkingen:
Het kan ook helpen om een buitenbaarmoederlijke zwangerschap of
een miskraam uit te sluiten.
Bevestigen van het aantal embryo's:
Bij een meerlingenzwangerschap (tweelingen, drielingen, etc.) wordt
dit vaak al vastgesteld tijdens deze echo.
Timing van de termijnecho:
De termijnecho wordt doorgaans uitgevoerd tussen de 8e en 12e
week van de zwangerschap. Dit is vroeg genoeg om een
betrouwbare uitgerekende datum vast te stellen en eventuele
problemen in de vroege zwangerschap te identificeren.
- Zwangerschapsdatering (landelijke afspraken)
o Kalendermethode
Je kunt de uitgerekende datum berekenen door 40 weken bij
de eerste dag van je laatste menstruatie (ELM) op te tellen
o Methode van Naegele
Er wordt 9 maanden + 1 week opgeteld bij de ELM.
Wanneer de cyclus langer of korter duurt dan 28 dagen wordt het
aantal dagen te veel/te weinig opgeteld/afgetrokken van de à terme
datum. Deze methode is alleen betrouwbaar bij een regelmatige
cyclus.
Bij een onregelmatige cyclus is het betrouwbaarder om de
uitgerekende datum te berekenen aan de hand van een echo. Bij
deze echo wordt de lengte van het kindje gemeten en aan de hand
daarvan wordt de uitgerekende datum bepaald.
Landelijke afspraken zwangerschapsdatering:
1. Gebruik van een termijnecho:
o De zwangerschapsduur wordt bij voorkeur bepaald met een
echografie tussen 10 weken en 12 weken en 6 dagen.
