Samenvatting Hoofdstuk 23 deel 1_fysiologie

CH 23 - deel 2

1.​ de bijnieren

2.​ de bijnierschors (cortex)

★​ zona glomerulosa: vnl. mineralocorticoïden (aldosterone: BD; vochthuishouding)
→ water/ elektrolyten balans
★​ zona fasciculata: vnl. glucocorticoïden (cortisol: stresshormoon en corticosteron)
→ stressrespons (suiker vrijgeven)
★​ zona reticularis: vnl. androgenen (DHEA)
→ viriliserend; anabool effect (= opbouwend effect: dingen maken; fitness: meer testosteron
voor spieren te maken; katabool: afbreken) vb. beharing

2.1 bijniercortex hormonen in het bloed
➔​ corticoïden in plasma voor 25-50% vrij
➔​ enkel de vrije fractie is biologisch actief
➔​ rest gebonden aan vnl; transcortine of corticosteroïd bindend globuline
➔​ 5x grotere affiniteit voor cortisol dan voor aldosteron
➔​ stress verhoogt cortisol concentratie tot 4-5 à x normale waarde

2.2 katabolisme van bijniercortex hormonen
➔​ metabolisatie vnl. thv de lever
➔​ urinaire uitscheiding

3.​ fysiologische controle van de bijniercortex secretie (HPA-as)
-​ stress: A & NA snelle respons
-​ cortisol vult energie weer aan
-​ hormonen nooit enkelvoudig
je hebt stress:
-​ immuunsysteem onderdrukt (korte termijn geen kwaad);
chronische stress vaker ziek
-​ overeten: vallen snel af: constant in awareness
-​ lever: gluconeogenesis (nieuwe glucose maken)
-​ vet: reserve aan vet: afbreken

4.​ glucocorticoïden (cortisol; corticosterone)
-​ uit AZ: suiker gaan maken

4.1 stimulatie van de gluconeogenese
➔​ omzetting van AZ en pyrodruivenzuur naar glucose voor herstel homeostase

4.2 veroorzaken lipolyse of vetverbranding
➔​ stijgt van vrije vetzuren concentratie in het plasma

4.3 anti-anabool effect
➔​ stimulatie van eiwitafbraak
➔​ meer AZ voor glucose aanmaak

, 4.4 mineralocorticoïde effecten: waterhuishouding beïnvloeden
➔​ cortisol inhibeert ADH secretie (negatieve FB hypothalamus/ hypofyse)
➔​ stimuleren van natriumretentie in het lichaam

4.5 invloed op het ontstekingsproces
➔​ anti-inflammatoir effect: verminderen capillaire permeabiliteit

4.6 immunologisch effecten
➔​ onderdrukken van lymfopoiese: daling van AL vorming en inhibitie van de cellulaire
immuniteit
➔​ overgevoeligheidsreacties worden afgeremd: lichaam beschermen tegen zichzelf

4.7 hematologische effecten
➔​ stimulatie van de RBC en de trombocyten
➔​ aantal neutrofielen in circulatie neemt toe

4.8 botweefsel
➔​ remmen botaanmaak en calciumabsorptie uit darm
➔​ een overmaat aan glucocorticoïden veroorzaakt osteoporose bij volwassenen en
remt groei bij kinderen

4.9 CVS
➔​ arteriolen gevoeliger voor noradrenaline (vasoconstrictie); BD omhoog

4.10 maag darm stelsel
➔​ verhogen HCL en pepsine secretie (eiwitafbraak); (stimuleren vertering)

4.11 CZS
➔​ verhogen prikkelbaarheid van het CZS (euforie)

5.​ mineralocorticoïden (aldosteron)

★​ natriumretentie thv distale niertubuli en alle celmembranen; K+/ H+ uitgewisseld voor
Na+
★​ voornaamste regulator extracellulaire vochtmassa
★​ vocht vasthouden → antidiuretisch
★​ bloeddruk te laag; zout gaan voegen


6.​ androgenen (testosteron; oestrogeen)

➔​ zwakke hormonale activiteit
➔​ geringe hoeveelheid testosteron: viriliserend; eiwit anabolisme

7.​ het bijniermerg (medulla)

➔​ deel van autonome zenuwstelsel en endocriene stelsel
➔​ belangrijkste bron van plasma adrenaline; ook noradrenaline/ dopamine