Zorg dragen en begrenzen
Thema 1: Grenzen
• Grenzen zijn overal te vinden, bv ook in gezelschapspelletjes de spelregels -> inzicht krijgen
en rekening houden met onze eigen grenzen
WAT IS EEN GRENS ?
• Het is meer dan alleen ‘neen’ zeggen
• Gaat altijd over ik en jij
• Het is iets dat van fijn naar onfijn gaat
• Opgebouwd door ervaringen, geloofsovertuigingen, meningen, opvoeding en culturele
overtuigingen = referentiekader
• Altijd en momentaan ( is altijd aanwezig en tijdsgebonden)
• Zelf bewaken
• Opkomen = zicht op jezelf (zelfwaardegevoel en inschatting)
• Buitenkant moet kloppen met binnenkant
• 3 types
1) Mijn eigen grens
- Hier ben ik zelf verantwoordelijk
2) Ik laat de ander over mijn grens gaan
- Onderschikt, geef totale regie weg
- Ander geeft invulling op mijn stukje grond
- Te aardig, lief, meegaand
3) Ik ga over de grens van de ander heen
- Te dominant, zorgzaam, verantwoordelijk
- Ik geef invulling op ander zijn stukje grond
1 2 3
1
,Grenzen komen tot uiting in je dagelijks leven => referentiekader
• Mensen interpreteren en beoordelen heel vlug wat ze observeren
• Iedereen interpreteert en beoordeelt op een heel
persoonlijke manier, met een eigen ‘bril’, een eigen
referentiekader en dus ook een eigen context
• Een situatie beleef je steeds vanuit je eigen context ->
een persoon of bevolkingsgroep beleeft een
maatschappelijk kwetsbare situatie dus ook vanuit zijn
context, en de interpretatie van anderen over die situatie
kan dan verschillen (of anders zijn)
• Elk referentiekader is uniek!
• Elf heeft zijn eigen stukjes en sommige stukjes hebben
meer impact dan andere
Een verscheidenheid aan referentiekaders is een gegeven
• Dit is zeker zo in onze maatschappij waar mensen van verschillende sociale klassen, vanuit
verschillende landen en culturen, met verschillende godsdiensten en religies elkaar
ontmoeten
• Op zich niets fout aan de verschillende kaders
• Wel is het zo dat sommige kaders dominant zijn en andere ondergeschikt
• Deze positionering is niet verstaand, maar evolueert doorheen de geschiedenis
Hoe voel ik mijn grens?
• Hangt samen met ontwikkeling (onder andere sensitiviteit en responsiviteit moeder – kind)
• Geweld op jonge leeftijd => kans groter om op latere leeftijd moeite te hebben met grenzen
• Zelfbeeld en zelfvertrouwen
• Eerdere ervaringen met geweld
• Maatschappelijke en culturele ideeën over wat men hoort te accepteren, bv hoofddoek
• Belang de vraag te stellen ‘Waar ligt mijn grens?’
Hoe weet je dat je grens overschreden is?
• Lichamelijke gewaarwordingen bv hart voelen kloppen, spieren opspannen
• Gevoelens ervaren bv kwaadheid, angst, irritatie
• Gedachten komen op bv ik wil hem een mep geven
• Gedragingen die je stelt bv nerveus rondstappen
Grenzen in het team:
• Goed te weten waar ieders grens is
• Hoe ga je om met deze verschillen?
• Afspraken rond gemeenschappelijke grenzen?
• Door iedereen onderschreven en toegepast?
• Je moet aan jezelf werken om aan te passen aan de grenzen van het team
2
,GRENZEN VERSCHUIVEN
• = proces in de tijd
• Grens en een afgebakende lijn is verschillend want het verschilt van context
• Waar lijn zich bevindt is afhankelijk van:
- Degene die lijn trekt
- Moment waarop lijn getrokken wordt
• Redenen
- De agressor heeft nog niets misdaan, of bedoelt het niet slecht… ik twijfel of ik nu al
het recht …
- Ik pas me aan aan de heersende normen op het werk, mijn collega’s reageren ook niet
- Ik wil zo lang mogelijk beleefd blijven omdat ik anderen niet nodeloos wil kwetsen
- Ik ben band de vertrouwensrelatie te schaden
- Als het maar 1 keer gebeurt, is het niet erg
Je stelt anderen boven jezelf
- Als je reageert maak je het alleen maar erger
- Ik ben bang voor de reputatie van de agressor
- Ik weet niet wat ik moet zeggen of hoe ik de agressor moet stoppen
- Ik wil zelf niet het etiket ‘agressief’ opgeplakt krijgen als ik reageer
- Ik ben zo verbaasd dat het alweer voorbij is voor ik het me realiseer
Je ontbreekt het aan inzicht en vaardigheden
Grenzen aangeven wordt vaak bemoeilijkt door gevoelens:
• Je wilt een ander graag een plezier doen en gaat in op zijn wensen
• Je bent bang dat de ander je niet meer waardeert en doet toch wat zij vraagt
• Anders zijn dan anderen wil je niet en je past je daarop aan
• Je bent bang voor een luilak-imago
Maar ook door waarden en normen:
• Als ik niet overwerk ben ik een nietsnut
• Als ik niet naar dat personeelsfeestje ga ben ik asociaal
• Ik moet het kunnen dus doe ik het, falen is geen optie
• Ik moet gewoon doen wat er van me gevraagd word
In de praktijk zijn er drie grenzen waar we mee werken
• Persoonlijke grens = de voelgrens (meest gehanteerde)
= hier gaan veel discussies in team over
- Fysiek
- Menstaal
- Emotioneel
Ik vind dit belangrijk want bij mij thuis is het ook zo, was het altijd zo…
3
, • Professionele grens = de denkgrens
Ik vind dit belangrijk maar wat is in het belang van de cliënt?
• Teamgrens of organisatiegrens
- = de expliciete, professionele, bewust geformuleerde grens => geruggesteund door het
hele team en organisatie
Wij vinden dit als team belangrijk
• Belangrijk te leren overgaan van persoonlijke grens naar professionele grens = leren denken
in functie van je cliënt
• Dus eerst eens worden over gezamenlijke handelingsgrenzen => welk gedrag markeer je?
• Daarnaast: omschrijven welk regel- en norm overtredend gedrag onmiddellijk
ondersteuning vraagt + wat is die ondersteuning: wie doet wat en wanneer?
DE ULTIEME GRENS
• Zeer moeilijke oefening
• Is er wel een ultieme grens of eerder een druppel die de emmer doet overlopen?
• Welke weg heeft de samenwerking/begeleiding proces al afgelegd
• Is alles redelijkerwijs al geprobeerd?
• Waar is dynamiek in te krijgen?
• Een grens is subjectief = ieders perspectief
Waarom grenzen stellen?
• Vergroot zelfrespect
• Vergroot zelfvertrouwen
• Positiever zelfbeeld
• Gezondheid
• Grenzen geven aan wie je bent
Hoe geef je grenzen aan?
• Vertel gevoel
• Ik boodschap
• Blijf specifiek
• Benoem de gevolgen
• Vertel wat u van de ander wil
• Houd rekening met de reactie van de ander
Houding
• Woordkeus
• Toon
• Lichaamstaal
• Gezichtsuitdrukking
• Grenzen durven te communiceren houdt verband met zelfzorg, een gezonde eigenwaarde
en dus ook met een krachtige persoonlijkheidsontwikkeling
• Wanneer er op schuldinductie wordt ingezet: ik had meer van je verwacht, je stelt mem
teleur, bestaat het risico dat kinderen en jongeren op den duur eigen grenzen niet meer
aangeven of zelfs overschrijden
4
Thema 1: Grenzen
• Grenzen zijn overal te vinden, bv ook in gezelschapspelletjes de spelregels -> inzicht krijgen
en rekening houden met onze eigen grenzen
WAT IS EEN GRENS ?
• Het is meer dan alleen ‘neen’ zeggen
• Gaat altijd over ik en jij
• Het is iets dat van fijn naar onfijn gaat
• Opgebouwd door ervaringen, geloofsovertuigingen, meningen, opvoeding en culturele
overtuigingen = referentiekader
• Altijd en momentaan ( is altijd aanwezig en tijdsgebonden)
• Zelf bewaken
• Opkomen = zicht op jezelf (zelfwaardegevoel en inschatting)
• Buitenkant moet kloppen met binnenkant
• 3 types
1) Mijn eigen grens
- Hier ben ik zelf verantwoordelijk
2) Ik laat de ander over mijn grens gaan
- Onderschikt, geef totale regie weg
- Ander geeft invulling op mijn stukje grond
- Te aardig, lief, meegaand
3) Ik ga over de grens van de ander heen
- Te dominant, zorgzaam, verantwoordelijk
- Ik geef invulling op ander zijn stukje grond
1 2 3
1
,Grenzen komen tot uiting in je dagelijks leven => referentiekader
• Mensen interpreteren en beoordelen heel vlug wat ze observeren
• Iedereen interpreteert en beoordeelt op een heel
persoonlijke manier, met een eigen ‘bril’, een eigen
referentiekader en dus ook een eigen context
• Een situatie beleef je steeds vanuit je eigen context ->
een persoon of bevolkingsgroep beleeft een
maatschappelijk kwetsbare situatie dus ook vanuit zijn
context, en de interpretatie van anderen over die situatie
kan dan verschillen (of anders zijn)
• Elk referentiekader is uniek!
• Elf heeft zijn eigen stukjes en sommige stukjes hebben
meer impact dan andere
Een verscheidenheid aan referentiekaders is een gegeven
• Dit is zeker zo in onze maatschappij waar mensen van verschillende sociale klassen, vanuit
verschillende landen en culturen, met verschillende godsdiensten en religies elkaar
ontmoeten
• Op zich niets fout aan de verschillende kaders
• Wel is het zo dat sommige kaders dominant zijn en andere ondergeschikt
• Deze positionering is niet verstaand, maar evolueert doorheen de geschiedenis
Hoe voel ik mijn grens?
• Hangt samen met ontwikkeling (onder andere sensitiviteit en responsiviteit moeder – kind)
• Geweld op jonge leeftijd => kans groter om op latere leeftijd moeite te hebben met grenzen
• Zelfbeeld en zelfvertrouwen
• Eerdere ervaringen met geweld
• Maatschappelijke en culturele ideeën over wat men hoort te accepteren, bv hoofddoek
• Belang de vraag te stellen ‘Waar ligt mijn grens?’
Hoe weet je dat je grens overschreden is?
• Lichamelijke gewaarwordingen bv hart voelen kloppen, spieren opspannen
• Gevoelens ervaren bv kwaadheid, angst, irritatie
• Gedachten komen op bv ik wil hem een mep geven
• Gedragingen die je stelt bv nerveus rondstappen
Grenzen in het team:
• Goed te weten waar ieders grens is
• Hoe ga je om met deze verschillen?
• Afspraken rond gemeenschappelijke grenzen?
• Door iedereen onderschreven en toegepast?
• Je moet aan jezelf werken om aan te passen aan de grenzen van het team
2
,GRENZEN VERSCHUIVEN
• = proces in de tijd
• Grens en een afgebakende lijn is verschillend want het verschilt van context
• Waar lijn zich bevindt is afhankelijk van:
- Degene die lijn trekt
- Moment waarop lijn getrokken wordt
• Redenen
- De agressor heeft nog niets misdaan, of bedoelt het niet slecht… ik twijfel of ik nu al
het recht …
- Ik pas me aan aan de heersende normen op het werk, mijn collega’s reageren ook niet
- Ik wil zo lang mogelijk beleefd blijven omdat ik anderen niet nodeloos wil kwetsen
- Ik ben band de vertrouwensrelatie te schaden
- Als het maar 1 keer gebeurt, is het niet erg
Je stelt anderen boven jezelf
- Als je reageert maak je het alleen maar erger
- Ik ben bang voor de reputatie van de agressor
- Ik weet niet wat ik moet zeggen of hoe ik de agressor moet stoppen
- Ik wil zelf niet het etiket ‘agressief’ opgeplakt krijgen als ik reageer
- Ik ben zo verbaasd dat het alweer voorbij is voor ik het me realiseer
Je ontbreekt het aan inzicht en vaardigheden
Grenzen aangeven wordt vaak bemoeilijkt door gevoelens:
• Je wilt een ander graag een plezier doen en gaat in op zijn wensen
• Je bent bang dat de ander je niet meer waardeert en doet toch wat zij vraagt
• Anders zijn dan anderen wil je niet en je past je daarop aan
• Je bent bang voor een luilak-imago
Maar ook door waarden en normen:
• Als ik niet overwerk ben ik een nietsnut
• Als ik niet naar dat personeelsfeestje ga ben ik asociaal
• Ik moet het kunnen dus doe ik het, falen is geen optie
• Ik moet gewoon doen wat er van me gevraagd word
In de praktijk zijn er drie grenzen waar we mee werken
• Persoonlijke grens = de voelgrens (meest gehanteerde)
= hier gaan veel discussies in team over
- Fysiek
- Menstaal
- Emotioneel
Ik vind dit belangrijk want bij mij thuis is het ook zo, was het altijd zo…
3
, • Professionele grens = de denkgrens
Ik vind dit belangrijk maar wat is in het belang van de cliënt?
• Teamgrens of organisatiegrens
- = de expliciete, professionele, bewust geformuleerde grens => geruggesteund door het
hele team en organisatie
Wij vinden dit als team belangrijk
• Belangrijk te leren overgaan van persoonlijke grens naar professionele grens = leren denken
in functie van je cliënt
• Dus eerst eens worden over gezamenlijke handelingsgrenzen => welk gedrag markeer je?
• Daarnaast: omschrijven welk regel- en norm overtredend gedrag onmiddellijk
ondersteuning vraagt + wat is die ondersteuning: wie doet wat en wanneer?
DE ULTIEME GRENS
• Zeer moeilijke oefening
• Is er wel een ultieme grens of eerder een druppel die de emmer doet overlopen?
• Welke weg heeft de samenwerking/begeleiding proces al afgelegd
• Is alles redelijkerwijs al geprobeerd?
• Waar is dynamiek in te krijgen?
• Een grens is subjectief = ieders perspectief
Waarom grenzen stellen?
• Vergroot zelfrespect
• Vergroot zelfvertrouwen
• Positiever zelfbeeld
• Gezondheid
• Grenzen geven aan wie je bent
Hoe geef je grenzen aan?
• Vertel gevoel
• Ik boodschap
• Blijf specifiek
• Benoem de gevolgen
• Vertel wat u van de ander wil
• Houd rekening met de reactie van de ander
Houding
• Woordkeus
• Toon
• Lichaamstaal
• Gezichtsuitdrukking
• Grenzen durven te communiceren houdt verband met zelfzorg, een gezonde eigenwaarde
en dus ook met een krachtige persoonlijkheidsontwikkeling
• Wanneer er op schuldinductie wordt ingezet: ik had meer van je verwacht, je stelt mem
teleur, bestaat het risico dat kinderen en jongeren op den duur eigen grenzen niet meer
aangeven of zelfs overschrijden
4
