Dyslexie en dysorthografie praktijk samenvatting

LEERSTOORNISSEN: DYSLEXIE EN
DYSORTHOGRAFIE
DEEL PRAKTIJK

HOOFDSTUK 9: DIAGNOSTIEK VAN DYSLEXIE

INLEIDING

 Diagnostiek: de activiteit of het proces waarbij wordt nagegaan of en in hoeverre de algemene
definitie van dyslexie van toepassing is op het individuele kind
 Het diagnostisch onderzoek vindt plaats op drie niveaus:
o Het niveau van de waarneembare
 De diagnose bepaalt of er sprake is van een achterstand/probleem in lezen en/of
spellen
 Er moet sprake zijn van een score lager of gelijk aan pc 10 op een woordleestest
en/of spellingstoets = klinische score of cut-offscore
 Opmerking: het RIZIV volgt de grens van pc 10 niet, maar heeft de grens op pc 16
gelegd op 2 testen
o Het niveau van de met dyslexie samenhangende variabelen en factoren (dyslexie-
voorspellers)
 De diagnose bepaalt of er sprake is van taalproblemen met betrekking tot de
fonologische, morfologische, syntactische en semantische aspecten
 Grootste voorspeller = fonologische bewustzijn nl. de letter-klankkoppelingen
 Ook problemen met word fluency, automatisatietaken en eventueel orthoptishce
problemen
 Word fluency: woordvlotheid, op een vlotte manier woorden kunnen
opnoemen (met prenten, in verschillende volgorde) onder tijdsdruk
 Orthoptisch probleem = een probleem met de oogvolgbeweging  bij
sommige mensen met dyslexie is de oogbeweging niet harmonisch

Wat is de belangrijkste dyslexie voorspeller?




1

, o Het niveau van de oorzaak
 De diagnose stelt vast of zoekt naar aanwijzingen die tot bepaling van de oorzaak
kunnen leiden, door ondermeer na te gaan wat bekend is over de familiale
erfelijkheid en verzamelt zo mogelijk oorzaak-gerichte aanwijzingen voor het
disfunctioneren van het recoderingsmechanisme
 Familiale erfelijkheid: als 1 ouder dyslectisch is, dan is de
overerfbaarheidsfactor 50%, als beide ouders dyslectsich zijn, dan is de
overerfbaarheidsfactor 75%
 Onderscheid primaire-secundaire leerstoornis is belangrijk ter uitsluiting van het
milde exclusiviteitscriterium
 Primair: leerstoornis vanuit het kind zelf
 Secundair: leerstoornis tgv een andere duidelijk aanwijsbare oorzaak
 Vanaf er een andere oorzaak is voor het leesprobleem, mag men niet meer
spreken van dyslexie
 Het criterium ‘hardnekkigheid’ wordt momenteel in Vlaanderen afgetoetst op 6
maanden intensieve begeleiding  geen verbetering na 6 maand  dyslexie

Op welke drie niveaus vindt het diagnostisch onderzoek plaats + leg uit?

Het doel dat door de diagnostiek wordt nagestreefd is derhalve:

 Te bepalen wat het probleem van het kind is en of dat probleem gedefinieerd kan worden als dyslexie
(differentiaaldiagnose)
 Dat probleem af te grenzen van andere, er mogelijk op lijkende, problemen (comorbiditeit)
 Zo mogelijk vast te stellen wat de oorzaak van de dyslexie is
 Een behandelingsplan op te stellen

 Gekozen voor classificerende diagnostiek

Wat is het doel van diagnostiek?

Het diagnostisch proces kent drie aspecten die bestaan in:

 Het afnemen van een anamnese of een reconstructie van het probleem
 Het toepassen van tests om bij het kind vast te stellen welke de actuele stand is van zijn functies,
capaciteiten en prestaties
 Het onderzoeksgesprek

De logopedist moet op basis van de anamnese reeds een aantal hypothesen formuleren om ide dan te kunnen
aanvaarden of verwerpen mbv tests en/of toetsen  klinisch redeneren




2

, In grote lijnen omvat de diagnostische procedure bijgevolg volgende onderdelen:

 Anamnese: reconstructie van de ontwikkelingsgeschiedenis van het kind
o Persoonsgegevens en persoongeschiedenis van het kind
 Ontwikkeling van de grove motoriek
 Ontwikkeling van de fijne motoriek
 Individuele, emotionele en sociale ontwikkeling
o Schoolgegevens en schoolgeschiedenis
o Medische voorgeschiedenis
o Ontwikkeling van taal en voorwaarden voor lezen en spellen
o Gezinsgeschiedenis
 Diagnostisch onderzoek
o Medisch(-neurologisch) onderzoek
o Intelligentie-onderzoek (onder 70 kan men niet dyslectisch zijn)
o Onderzoek van de voorwaarden en functies die met lezen en spellen samenhangen, met
name de taalvaardigheid (vooral fonologie)
o Onderzoek van de mogelijke andere correlerende factoren (word fluency,…)
o Onderzoek van het lezen en spellen
o Onderzoek van de persoonlijkheidsontwikkeling van het kind en van het opvoedingsmilieu
van het kind
 Afsluitend gesprek


BESPREKING


ANAMNESE: RECONSTRUCTIE VAN DE ONTWIKKELING


GROVE MOTORIEK

 Grove motoriek: geen oorzakelijke relatie met dyslexie, toch kunnen een aantal antwoorden
verhelderd zijn
 Wanneer heeft uw kind zijn eerste stapjes gezet?


FIJNE MOTORIEK

 Hoe zit het met de schrijfmotoriek, ik bedoel, hoe gaat het met het handschrift, kan het kind vlug en
mooi schrijven?
 Knip-, plak- en kleurvraag  toetsen of het kind zaken als knippen, plakken en kleuren ervaren heeft


INDIVIDUELE, EMOTIONELE EN SOCIALE ONTWIKKELING

 Betreft een aantal aspecten van de ontwikkeling tot zelfstandigheid

3