Samenvatting - Geschiedenis van de Nederlanden (100% slaagkans)

Geschiedenis van de Nederlanden


Les 1
Het studieobject
De nederlanden: belgie en nederland + delen Frankrijk & Luxemburg

Grote verscheidenheid binnen deze regio:
- geen coherente eenheid
- de grote politieke grenzen lopen door dit gebied (vb grens RR liep door de
Nederlanden)
 de rijn was een belangrijke scheidingsgrens, maar ook de schelde

- taalkundig enorme variatie (franks, nederlands, dialecten…)
- de religieuze verdeeldheid binnen dit gebied
 vb protestantisme in noorden en katholicisme in zuiden

Periodes waarin nederlanden “verenigden”, verbonden waren
- de bourgonden, de habsburgen, verenigd koninkrijk der Nederlanden
- kijk pp
- geografische verbondenheid: lage landen; laag gelegen gebied en groot bevaarbaar
gebied
 het contact tussen deze gebieden was kon dus makkelijk gebeuren
 maar toch binnen dit gebied zijn er verschillenden geografische soorten: zoals bv
de verschl soorten gronden

 enerzijds verbondenheid, anderzijds verscheidenheid

schilderij op de slide: zieltjesvisserij
- breed watergebied, 2 oevers
- de bootjes uit het water zijn de zielen aan het vissen
 associatie: religeuze visie: links zijn de mensen heel sereen, het znlicht valt eropt
enzo (de protestanten). Rechts zijn de katholieken: niet zo goed; de boom is kaal,
de bladeren zijn niet meer gezond
 maar je kan het ook zien als iets dan hen verbindt: ze zitten allebei in water, ze
worden verenigd door regenboog enzo


Relevantie

verstedelijking
- heel vroeg verstedelijkt gebied

,economische ontwikkeling
- heeft anderzijds te maken met verstedelijking en dus handel
- lage landen gingen zich focussen op internationale handelsrelaties

globalisering
- heeft ook weer te maken met handelsdynamiek

stabiliteit
- ondanks het feit dat er zo een verscheidenheid was, zijn ze er toch in geslaagd om
een sterke stabiliteit te verkrijgen

politieke ontwikkeling
- belangrijk was de atlantic revolution: deze bracht verdere revoluties te weeg zoals
franse revolutie, glorious revolution, amerikaanse revolutie

culturele ontwikkeling
- de schilderkunst die enorm invloedrijk was (van rembrandt, rubens…)

 dus ook een breder historische revolutie, niet alleen belangrijk dus voor onze landen


geschiedenis van de nederlanden: hoezo?
De “nederlanden”?
- in de periode voor 1800
- anachronistische notie (om het ontstaan van belgie terug te projecteren): ze kenden
de term niet (dus het terugprojecteren van het idee dat de nederlanden al
bestonden is dus anachronistisch)
 we moeten dus heel voorzichtig zijn met geschiedenis van Belgie, Nederland,
Wallonië en vlaanderen

natiestaten
- natie verwijst naar een soort samenhorigheid tussen inwoners van een bepaalde
regio: vb huidige Baskenland (er is een baskisch natiegevoel), of vlaanderen vandaag
- natiestaten; is de opvatting dat de inwoners van de regio een eigen staat moeten
hebben, die alle leden van de natie verenigt, waarbij de staat soeverein is
 natiebeleving is anders in vlanderen dan in nederland, andere nationale
gerechten, andere clichés (gierige nederlanden): uiteenlopende nationale
beleving, maar we kunnen dat niet terugprojecteren naar vroeger
 paradigma van natie en natiestaat helpt ons niet om de periode voor 1800 te
begrijpen
 denken in termen van natiestaten is nauw gebonden met verlichting 18de eeuw
en 19de eeuwse intellectuele cultuur, voor deze zaken werd de sl volgens andere
principes verdeeld (het was vooral door god gewilde orde, waarin de vorst
regeerde over de inwoners van een bepaald territorium)

,  politieke grenzen zijn heel anders voor 18de en 19de eeuw: vanaf 1800 komt
natiegevoel echt op




modern nationalisme
essentialisme (risorgimento = de eenmaking van italie)
- proberen te zeggen dat het ontstaan van de staat de logische voortvloeien uit
gedeelde taal en cultuurbeleving
 een logisch product van de geschiedenis
 dat ze dus onvermijdelijk gaan samenvoegen
 natiestaat als logisch product van de geschiedenis
 teleologische visie

constructivisme
- naties zijn een historische productie van 19de eeuw, modern nationalisme is nieuw, er
is een nreuk met ancien regime, waar heel bewust een gevoel is geweest om
nationalisme heel sterk uit te bouwen in 19de eeuw
 wrm? de rol van godsdienst nam af & de drukpers en toegenome handel zorgde
ervoor dat informatie veel meer verspreid werd
 het nationalisme werd een modern denkkader

- vb benedict anderson: zoals frankrijk en engeland: hierin zien we dat nationalisme
heel hard gestimuleerd wordt in 19de eeuw als manier om politieke stabiliteit te
versterken. Engeland had versch soorten dialecten enzo, ze gaan dan eenheidstaal
proberen te creeeren (hierin was onderwijs belangrijk), ook de verpmlichting
legerdienst (het is een gedeeld iets in de natiestaat waarbij identiteit tot uiting wordt
gebracht)
 cultuurpolitiek zorgt ervoor dat het volk binnen de staten zich meer als natie zal
gaan identificeren

Negentiende-eeuwse staten: dat treffen we ook aan in cultuurpolitiek; de constructie van de
natie en die de historische wortels van de sl gaan aanbrengen
 teleologische geschiedschrijving; de verklaring dat het bij de logische uitkomst is
uitgekomen

Schilderij
- viering van 25 jaar jaar eedaflegging
- praalwagen met voorstelling karel V (eerste helft 16de eeuw) als een soort voorganger
van leopold 1
- het idee van de onvermijdelijkheid is hier aanwezig

pantheon van belgische senaat
- er zijn allemaal portretten, zogezegd illustere voorgangers van de belgen

, staatsnationalistische geschiedschrijving
theodore just
- teleologische geschiedschrijving: hij schrijft histoire de belgique; hij begint bij de
belgen van julius caesar
 de hele geschiedenis is dus een logische uitwijzing tot de belgische staat

- oude belgen zijn als voorouders van belgische natie, als logische authentieke
exponten van de belgische natie die zich uiteindelijk pas in 1830 kunnen bevrijden
- belgie als gebied dat eeuwenlang gedomineerd werd door vreemde heersers (begint
bij julius caesar)
 beglische natie was altijd al aanwezig maar vreemde overheersers beslisten daar
anders over

hendrik conscience
- belgische natie waarin ook vlaamse natie zijn plaats krijgt
- hij is gekend omwille van het streven naar vlaamse identiteit maar daarom niet in
tegenspraak van belgische nationaliteit
 combinatie van flamingantisme (vlaamse nationaliteit) en belgisch nationalisme
 ook het onderdrukken van vreemde overheersers speelden een rol
 boodschap van just en conscience? Mythe van vrijheidslievendheid, Mythe van
onderdrukking door vreemde overheersers en legitimatie van belgische staat


professionaliseirng van geschiedschrijving
theodore juste is nooit in de buurt gekomen van een archief enzo, ze zijn geen historici, ze
zijn literatuurschrijvers

laatste kwart 19de eeuw is er een professionalisering van geschiedschrijving
- onder invloed van positivisme en universtitaire opleiding: nadruk op technische
kennis, paleografie, bronnenkritiek
 verwetenschappelijking van geschiedenis, maar daarom is teleologische visie niet
perse weg


in nederland
- de opstand was zeer belangrijk

In belgie: henri pirenne
- belgische staat als natuurlijke uitkomst, de wortels liggen in de hoge middeleeuwen
 kenmerken: sterke sociaal-economische interactie & belgie als specifieke
nationale fusie van germaanse en latijnse beschaving
 grote rijkdom die voortvloeit uit handel en unieke fusie van versch culturen
 het idee dat het al eeuwenlang bestond maar dat het zich enkel moest bevrijden
van de vreemde overheersers