Businessmodellen voor digitale media
Inhoud
Class 1: Intro .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 1
Class 2: Innovatie en concurrentieel voordeel ...................................................................................................................................................................................................................... 14
Class 3: Waardeketen en concurrentiële omgeving .............................................................................................................................................................................................................. 27
Class 5: Businessmodellen ................................................................................................................................................................................................................................................... 40
Class 6: Platformen .............................................................................................................................................................................................................................................................. 58
Class 7: platformen: winst, groei of faling ............................................................................................................................................................................................................................. 72
Class 8: businessmodelinnovatie (zie ook p.5) ..................................................................................................................................................................................................................... 86
Class 9: Platformisatie in de mediasector ........................................................................................................................................................................................................................... 101
Class 1: Intro
Part 1: algemene introductie
◆ Quote
“Om de grote toekomstige uitdagingen aan te pakken hebben we ondernemers nodig met
voldoende economische bagage om innovatieve ideeën te koppelen aan rendabele
businessmodellen. Maar ook voor werknemers is een stevige dosis economisch inzicht
vandaag onmisbaar”
- Tijden zijn onzeker (oorlogen, klimaat, …)
- Hoe kunnen bedrijven hun bussiness veranderen om mee te gaan met de tijd? Hoe
blijven innoveren?
◆ Media? Innovatie? Businessmodel?
- Referentie kikker in het water
o kikker in kokend water => uitspringen
o kikker in water dat langzaam kookt => blijft zitten
- Mediabedrijven = kikker
o ze voelen niet dat het bedrijf kookt => veel concurrenten om hun heen =>
verdwijnen tussen concurrentie
o ⇨ Aanleren om verandering te voelen
▪ OMGEVING ONDERZOEKEN + KENNEN
▪ LEREN BEHANDELEN
◆ Turbulente omgeving: ‘Vuca’ is the new normal
- Door de digitalisering gaan de industriegrenzen vervagen
o Iedereen kan ieders concurrent worden (intrededrempels ↓)
❖ Digitalisering heeft ervoor gezorgd dat vroeger waar in een sector 3-4
spelers actief waren nu 50-100 spelers actief kunnen worden
o Iedereen ambieert rol van gatekeeper (platform) = machtsvolle positie
❖ Je wilt als bedrijf dat anderen afhankelijk worden van jou (bv. Amazon,
…)(ipv jij afhankelijk van anderen)(platform)
❖ bv. zonder Facebook is het heel moeilijk als nieuwsplatform; brengt
verkeer naar website
- Onstabiele, turbulente omgeving
o Volatility: frequente, snelle en significante verandering
o Uncertainty: onvoorspelbare ontwikkelingen; we weten niet in welke richting
we uitgaan (voor (digitale) media)
o Complexity: samenspel van veelheid aan factoren
o Ambiguity: geen duidelijkheid, moeilijk te interpreteren; daarmee moeilijk mee
om te gaan
➔ Bedrijven moeten voor een oplossing voorzien
◆ GAMMA + TUNA
- GAMMA: Google, Apple, Meta, Microsoft en Amazon
o heel gediversifieerd (intussen MAMBAA → Bytedance)
1
, → Diversificatie laat toe je risico’s te spreiden (eitjes in verschillende manden
leggen)
- TUNA: Tesla, Uber, Netflix, Airbnb
o Gefocuste platformen: 1 specifieke focus op 1 specifieke
omgeving
o * Tesla is niet zo belangrijk voor media
2
,◆ Chinees perspectief: BATX + TMD
- Gediversifieerde platformen: Baidu, Alibaba, Xiaomi en Tencent
- Gefocuste platformen: Toutiao (nieuwsplatform), Meituan Dianping
(thuisbezorgsysteem), DIDI (Uber)
◆ Disruptieve spelers en ‘the perfect storm’
- Technologie heeft zelf geen enkele impact → het bedrijf dat het gebruikt wel
o AI is geen disrupter, wel bedrijf dat AI gebruikt en/of exploiteert
o Bv. Kodak: bedreiging voor hen was de digitale fotografie (want ze gebruikten
filmrolletjes)→ ingenieur van Kodak vond digitale fotografie uit (verborg dit voor
de concurrentie want kon hun faillissement betekenen) → andere
ondernemingen hebben later ook de digitale fotografie uitgevonden
- Grote impact GAFA en TUNA op alle industriële sectoren
o Gebruiken technologische mogelijkheden (bestaande industrieën te
ontwortelen)
o (Poging tot) disintermediatie door technologiespelers (verwijderen van
tussenspelers) → zo zelf een centrale positie innemen
Alle sectoren onderhevig aan verandering (cf. digital big bang)
- Media/entertainment (Spotify, Netflix), telecom (MS Teams, WhatsApp), retail
(Amazon, Alibaba, JD.com), auto’s (Waymo, Geely, Tesla), taxi (Uber, Didi), hotel
(Airbnb, Booking), finance (ApplePay, ANT/AliPay), health (Alihealth, Fitbit), onderwijs
(Zoom, Coursera), …
- Gamechangers
◆ Media in ‘the perfect storm’?
- Bedreigingen, maar ook opportuniteiten: omarm
technologie, gebruik ze slim!
- Soms lokale initiatieven, Bv. Streamz
- Nieuwe technologieën die je niet gebruikt zijn bedreigingen
→ omarm ze ipv ze af te stoten, maar gebruik ze slim
Reclame belangrijke inkomstbron
o “Het aandeel van magazines in de Europese advertentie-inkomsten daalde van 15,2
naar 7,5%. Het aandeel van het internet steeg van 13,6 naar 35%.
Het probleem is dat die inkomsten bijna allemaal naar de grote
spelers gaan (Bv. Google, Facebook, …) en niet naarde lokale.”
Google en Facebook is een grote bron voor media
- Heeft impact op jobs
- Minder werk bij klassieke media
- “De opbrengsten van gedrukte magazines zijn tussen 2008 en 2016 gedaald met 47,7%.”
Bedreigingen:
- Bezorgdheden over impact AI: klassieke morele paniek en
overreactie (?)
o Actua: Hollywood scenaristen en AI
- 40% van CEO’s Wereldwijd vreest voor toekomst bedrijf
- “It always seems impossible until it’s done”
o Veel bedrijven hebben zich fundamenteel hervormd
tijdens de afgelopen jaren
o Schilderij: Pleidooi voor meer creativiteit en oplossingen
te zien ipv de negativiteit
3
, ◆ ‘Vuca’ is the solution
- Technologische mogelijkheden liggen voor het rapen, maar complexe integratie in
eigen bedrijfsvoering (cf. businessmodel)
- Hoe antwoorden op impact VUCA? Met VUCA!
o Vision: hou grote plaatje in achterhoofd (missie, strategie)
o Understanding: verken je omgeving (concurrentie, technologie); begrijpen van
de context waarin je opereert
o Clarity: hou focus, ageer op basis van informatie
o Agile: wees klaar om snel te reageren, dynamisch en flexibel zijn → veel
bedrijven gaan niet goed om met de snelle veranderingen
= nodig in toekomstige jobs
◆ Media in tegenaanval? (Waardepropositie)
- Hoe ga je waarde creëren voor je klant? = welke waarde jouw product of dienst
heeft voor een klant + welk probleem jouw product oplost
- Bv. Data-alliantie: media die hun data gaat samen gooien om de Belgische
mediagebruiker zo goed mogelijk te leren kennen → Google weet wat je wil, de
Standaard niet
- Om zo de adverteerders te overtuigen om zich naar hun te trekken
- B2b (bedrijf tot bedrijf)
◆ Media in tegenaanval? (Verdien/(prijs)model aanpassen)
- = waarom jouw product?
- Netflix, Streamz, Disney+
- Streamz: Vtm was eerst B2B → reclameplaats verkopen
aan adverteerders
- Nu heeft VTM een B2C verhaal: meteen verkopen aan de
klant = extra inkomstenstroom
◆ Media in tegenaanval? (Waardeketen)
- Hoe veranderen?
- Merge and aquisition (m&a)
- Headline: “De overname die big tech buitenspel moet zetten”:
overname van RTL
- Interne structuren aangepast
4
Inhoud
Class 1: Intro .......................................................................................................................................................................................................................................................................... 1
Class 2: Innovatie en concurrentieel voordeel ...................................................................................................................................................................................................................... 14
Class 3: Waardeketen en concurrentiële omgeving .............................................................................................................................................................................................................. 27
Class 5: Businessmodellen ................................................................................................................................................................................................................................................... 40
Class 6: Platformen .............................................................................................................................................................................................................................................................. 58
Class 7: platformen: winst, groei of faling ............................................................................................................................................................................................................................. 72
Class 8: businessmodelinnovatie (zie ook p.5) ..................................................................................................................................................................................................................... 86
Class 9: Platformisatie in de mediasector ........................................................................................................................................................................................................................... 101
Class 1: Intro
Part 1: algemene introductie
◆ Quote
“Om de grote toekomstige uitdagingen aan te pakken hebben we ondernemers nodig met
voldoende economische bagage om innovatieve ideeën te koppelen aan rendabele
businessmodellen. Maar ook voor werknemers is een stevige dosis economisch inzicht
vandaag onmisbaar”
- Tijden zijn onzeker (oorlogen, klimaat, …)
- Hoe kunnen bedrijven hun bussiness veranderen om mee te gaan met de tijd? Hoe
blijven innoveren?
◆ Media? Innovatie? Businessmodel?
- Referentie kikker in het water
o kikker in kokend water => uitspringen
o kikker in water dat langzaam kookt => blijft zitten
- Mediabedrijven = kikker
o ze voelen niet dat het bedrijf kookt => veel concurrenten om hun heen =>
verdwijnen tussen concurrentie
o ⇨ Aanleren om verandering te voelen
▪ OMGEVING ONDERZOEKEN + KENNEN
▪ LEREN BEHANDELEN
◆ Turbulente omgeving: ‘Vuca’ is the new normal
- Door de digitalisering gaan de industriegrenzen vervagen
o Iedereen kan ieders concurrent worden (intrededrempels ↓)
❖ Digitalisering heeft ervoor gezorgd dat vroeger waar in een sector 3-4
spelers actief waren nu 50-100 spelers actief kunnen worden
o Iedereen ambieert rol van gatekeeper (platform) = machtsvolle positie
❖ Je wilt als bedrijf dat anderen afhankelijk worden van jou (bv. Amazon,
…)(ipv jij afhankelijk van anderen)(platform)
❖ bv. zonder Facebook is het heel moeilijk als nieuwsplatform; brengt
verkeer naar website
- Onstabiele, turbulente omgeving
o Volatility: frequente, snelle en significante verandering
o Uncertainty: onvoorspelbare ontwikkelingen; we weten niet in welke richting
we uitgaan (voor (digitale) media)
o Complexity: samenspel van veelheid aan factoren
o Ambiguity: geen duidelijkheid, moeilijk te interpreteren; daarmee moeilijk mee
om te gaan
➔ Bedrijven moeten voor een oplossing voorzien
◆ GAMMA + TUNA
- GAMMA: Google, Apple, Meta, Microsoft en Amazon
o heel gediversifieerd (intussen MAMBAA → Bytedance)
1
, → Diversificatie laat toe je risico’s te spreiden (eitjes in verschillende manden
leggen)
- TUNA: Tesla, Uber, Netflix, Airbnb
o Gefocuste platformen: 1 specifieke focus op 1 specifieke
omgeving
o * Tesla is niet zo belangrijk voor media
2
,◆ Chinees perspectief: BATX + TMD
- Gediversifieerde platformen: Baidu, Alibaba, Xiaomi en Tencent
- Gefocuste platformen: Toutiao (nieuwsplatform), Meituan Dianping
(thuisbezorgsysteem), DIDI (Uber)
◆ Disruptieve spelers en ‘the perfect storm’
- Technologie heeft zelf geen enkele impact → het bedrijf dat het gebruikt wel
o AI is geen disrupter, wel bedrijf dat AI gebruikt en/of exploiteert
o Bv. Kodak: bedreiging voor hen was de digitale fotografie (want ze gebruikten
filmrolletjes)→ ingenieur van Kodak vond digitale fotografie uit (verborg dit voor
de concurrentie want kon hun faillissement betekenen) → andere
ondernemingen hebben later ook de digitale fotografie uitgevonden
- Grote impact GAFA en TUNA op alle industriële sectoren
o Gebruiken technologische mogelijkheden (bestaande industrieën te
ontwortelen)
o (Poging tot) disintermediatie door technologiespelers (verwijderen van
tussenspelers) → zo zelf een centrale positie innemen
Alle sectoren onderhevig aan verandering (cf. digital big bang)
- Media/entertainment (Spotify, Netflix), telecom (MS Teams, WhatsApp), retail
(Amazon, Alibaba, JD.com), auto’s (Waymo, Geely, Tesla), taxi (Uber, Didi), hotel
(Airbnb, Booking), finance (ApplePay, ANT/AliPay), health (Alihealth, Fitbit), onderwijs
(Zoom, Coursera), …
- Gamechangers
◆ Media in ‘the perfect storm’?
- Bedreigingen, maar ook opportuniteiten: omarm
technologie, gebruik ze slim!
- Soms lokale initiatieven, Bv. Streamz
- Nieuwe technologieën die je niet gebruikt zijn bedreigingen
→ omarm ze ipv ze af te stoten, maar gebruik ze slim
Reclame belangrijke inkomstbron
o “Het aandeel van magazines in de Europese advertentie-inkomsten daalde van 15,2
naar 7,5%. Het aandeel van het internet steeg van 13,6 naar 35%.
Het probleem is dat die inkomsten bijna allemaal naar de grote
spelers gaan (Bv. Google, Facebook, …) en niet naarde lokale.”
Google en Facebook is een grote bron voor media
- Heeft impact op jobs
- Minder werk bij klassieke media
- “De opbrengsten van gedrukte magazines zijn tussen 2008 en 2016 gedaald met 47,7%.”
Bedreigingen:
- Bezorgdheden over impact AI: klassieke morele paniek en
overreactie (?)
o Actua: Hollywood scenaristen en AI
- 40% van CEO’s Wereldwijd vreest voor toekomst bedrijf
- “It always seems impossible until it’s done”
o Veel bedrijven hebben zich fundamenteel hervormd
tijdens de afgelopen jaren
o Schilderij: Pleidooi voor meer creativiteit en oplossingen
te zien ipv de negativiteit
3
, ◆ ‘Vuca’ is the solution
- Technologische mogelijkheden liggen voor het rapen, maar complexe integratie in
eigen bedrijfsvoering (cf. businessmodel)
- Hoe antwoorden op impact VUCA? Met VUCA!
o Vision: hou grote plaatje in achterhoofd (missie, strategie)
o Understanding: verken je omgeving (concurrentie, technologie); begrijpen van
de context waarin je opereert
o Clarity: hou focus, ageer op basis van informatie
o Agile: wees klaar om snel te reageren, dynamisch en flexibel zijn → veel
bedrijven gaan niet goed om met de snelle veranderingen
= nodig in toekomstige jobs
◆ Media in tegenaanval? (Waardepropositie)
- Hoe ga je waarde creëren voor je klant? = welke waarde jouw product of dienst
heeft voor een klant + welk probleem jouw product oplost
- Bv. Data-alliantie: media die hun data gaat samen gooien om de Belgische
mediagebruiker zo goed mogelijk te leren kennen → Google weet wat je wil, de
Standaard niet
- Om zo de adverteerders te overtuigen om zich naar hun te trekken
- B2b (bedrijf tot bedrijf)
◆ Media in tegenaanval? (Verdien/(prijs)model aanpassen)
- = waarom jouw product?
- Netflix, Streamz, Disney+
- Streamz: Vtm was eerst B2B → reclameplaats verkopen
aan adverteerders
- Nu heeft VTM een B2C verhaal: meteen verkopen aan de
klant = extra inkomstenstroom
◆ Media in tegenaanval? (Waardeketen)
- Hoe veranderen?
- Merge and aquisition (m&a)
- Headline: “De overname die big tech buitenspel moet zetten”:
overname van RTL
- Interne structuren aangepast
4
