samenvatting: vertaal- en tolkwetenschap hoofdstuk 10,15 (Iris Schrijver)

VERTALEN EN TOLKEN 3

10. AUDIOVISUELE VERTALING EN MEDIATOEGANKELIJKHEID

A. INLEIDING AVT

AVT / AV: de vertaling van audiovisuele vertaling
 PRINCIPE: avt maakt audiovisuele teksten zoals films en series toegankelijk over taalbarrières heen
 VANDAAG: taalvorm loopt over in mediatoegankelijkheid
 = het toegankelijk maken van tekst en info voor mensen met een beperking
 Voorbeelden: SDH, audiobeschrijving, …

 AVT is een parapluterm voor verschillende vertaalvormen:
1. Ondertiteling
 WAT? de gesproken tekst w omgezet in diagonal translation
 = van taal A naar taal B en van spreektaal naar schrijftaal, gewoonlijk in verkorte vorm
 Diagonal want het verschuift tussen twee modi van communicatie: gesproken taal – geschreven taal
 Interlinguaal: brontaal en doeltaal zijn 2 verschillende talen (verbale tekens)
 Intralinguaal: brontaal en doeltaal zijn varianten van dezelfde taal (verbale tekens)
2. Ondertiteling voor doven en slechthorenden (SDH)
 WAT? ook geluidseffecten en andere auditieve signalen
3. Live-ondertiteling middels respeaking of ASR
 Respeaking = respeaker herhaalt wat er gezegd w
 Automatic speech recognition = spraak wordt omgezet in tekst door dit systeem
4. Boventiteling
5. Dubbing of nasynchronisatie
 WAT? dialogen in brontaal worden vervangen door dialogen en stemmen in doeltaal
6. Voice-over
 WAT? brontaal wordt overstemd door een vertaalde versie in doeltaal
7. Audiobeschrijving
 WAT? visuele informatie van wat er gebeurt
8. Audio-ondertiteling/ auditieve ondertiteling (AST)
 WAT? ondertiteling die in gesproken vorm wordt omgezet en hoorbaar w gemaakt
9. Vertaalde buitenbeeldse commentaar
 = wanneer de spreker niet in beeld is
10. Open en gesloten ondertitels (CC, T88)
 Open: de ondertitels verschijnen automatisch op het scherm
 Gesloten: de kijkers roepen de ondertitels op wanneer ze dat wensen
 Optioneel, andere leessnelheid, …

11. Integrated titles of creative titles
 Ze staan niet perse onderaan het beeld DUS het is dynamisch
 Staan vaak bij de spreker die aan het spreken is
 Niet één standaard lettertype of standaardkleur

Tussentitels
 Functioneren NIET als zelfstandige tekst
 Verduidelijken de visueel uitgebeelde dialogen, ondersteunen de verhaallijn of expliciteren thema/moraal
 EVOLUTIE? Ze werden gekaderd en versierd, presenteerden zelfs weergave van dialecten of handschriften

 AVT is anders dan “gewone vertaling”

,  Constrained translation
 Vertaling met veel beperkingen waar de vertaler rekening mee moet houden
 Vb: tijdsbeperking en ruimterestrictie
 Vulnerable translation
 Je kan de originele tekst zien en horen DUS AVT is kwetsbaarder voor kritiek
 Partial translation
 Je kan nooit de volledige brontekst weergeven zoals accenten/intonatie/effecten
 Je gaat van iets visueels en auditiefs naar iets louter visueels
 Intersemiotic translation
 Verschillende tekensystemen en modi in deze vorm van vertalen
 DUS niet alleen woorden maar ook visuele en auditieve elementen

INTERSEMIOTISCHE COHESIE
= samenhang tss verschillende soorten tekens of modaliteiten (tekst, beeld, geluid, beweging) in audiovisuele tekst
 Deze verschillende systemen creëren via intersemiotische cohesie een intersemiotische textuur

Multimodaal en/of intersemiotisch
 Audiovisuele media = fundamenteel intersemiotisch  combinatie van tekens
 Audiovisuele tekst = multisemiotisch of multimodaal
 WANT gebruikt versch. semiotische tekensystemen die uitdrukking vinden in verschillende modi
 (1) visuele non-verbale tekensystemen: camerawerk, montage, …
 (2) visuele verbale tekens: tekst in beeld
 (3) auditieve non-verbale tekens: muziek, geluiden
 (4) auditieve verbale tekens: dialogen, buitenbeeldse stemmen, liedjesteksten

Is AVT altijd intersemiotisch?
 Niet alle AVT-vormen zijn intersemiotisch: dubbing, interlinguale open ondertiteling
 WANT blijven binnen hetzelfde tekensysteem (natuurlijke taal)
 MAAR bepaalde AVT-vormen zijn wel intersemiotisch: audiobeschrijving, ondertiteling doven
 WANT transfer tussen tekensystemen (beeld  verbale taal of geluiden  natuurlijke taal)

Allereerste intersemiotische AVT-vorm
 Tussentitels (intertitles/title cards) = vorm van intersemiotische vertaling

 AVT werkt uitsluitend als onderdeel van een groter geheel: de audiovisuele tekst
 Het is op zichzelf weinig betekenisvol
 Audiovisuele tekst is tekst met intersemiotische textuur WANT interactie tss versch. tekensystemen en modi
 Deze interactie zorgt voor “intersemiotische cohesie” en AVT kan deze cohesie versterken

 AVT is vandaag de dag moeilijk eenduidig te definiëren omdat de praktijk sterk is geëvolueerd
- nieuwe technologieën zoals automatische spraakherkenning
- opkomst van verschillende media zoals streaming
- diverse vertaalvormen zoals ondertiteling, dubbing of audiobeschrijving
EN bovendien is AVT multimodaal (niet alleen tekst) dus moeilijk om in één strikte definitie te plaatsen




B. FACTOREN DIE AVT-EVOLUTIE BEINVLOEDEN