Bankwezen 2019-2020
Tom Franck
Inhoud
Introductie ............................................................................................................................................ 3
Doelstellingen van de cursus ........................................................................................................... 3
Kapstokken van cursus .................................................................................................................... 3
Risico-rendement ............................................................................................................................. 4
Structuur van de cursus ................................................................................................................... 5
Evaluatie ........................................................................................................................................... 5
Addendum NBB jaarverslag................................................................................................................. 6
Rente ................................................................................................................................................ 7
Hoofdstuk 1: Rol van banken in de economie ....................................................................................... 10
1.1 Waarom bestaat financiële intermediatie ..................................................................................... 10
1.1.1 De verschillen in behoeften en objectieven .......................................................................... 10
1.1.2 Minimaliseren van marktimperfecties .................................................................................... 11
1.2 Voordelen van intermediatie ........................................................................................................ 14
1.3 Vormen van financiële intermediatie ............................................................................................ 14
1.3.1 Voordelen van indirecte financiering ..................................................................................... 15
1.3.2 Nadelen van indirecte financiering ........................................................................................ 17
Actua .................................................................................................................................................. 18
1.4 Concurrenten van banken............................................................................................................ 18
1.4.1 Shadow banks ....................................................................................................................... 18
1.4.2 Fintech ................................................................................................................................... 20
Hoofdstuk 2: Analysekaders en perspectieven ..................................................................................... 26
2.1 Accounting perspectief ................................................................................................................. 27
2.1.1 Vereenvoudigde bankjaarrekening: resultatenrekening........................................................ 29
2.1.2 Bankjaarrekening volgens IAS/IFRS accounting regels ....................................................... 35
2.2 Functioneel .................................................................................................................................. 41
2.3 Commercieel/organisatie ............................................................................................................. 41
2.4 Risico ........................................................................................................................................... 41
2.4.1 Risico’s en risicomanagement .............................................................................................. 42
2.4.2 Regulering en toezicht op de financiële sector ..................................................................... 52
2.4.3 Basel akkoorden .................................................................................................................... 56
Hoofdstuk 3: Asset-Liability Management (ALM) .................................................................................. 64
3.1 Wat is ALM ................................................................................................................................... 64
3.2 Organisatie ALM .......................................................................................................................... 64
3.3 Doelstellingen en taken ALM ....................................................................................................... 65
3.3.1 Beheer van structurele posities ten aanzien van markt- en liquiditeitsrisico’s ...................... 65
3.3.2 Transferprijszettingssysteem ................................................................................................ 67
1
, 3.3.3 Beheren van de financieringsstructuur en kost ..................................................................... 69
3.4 Twee belangrijke transformatierisico’s ......................................................................................... 70
3.4.1 Renterisico ............................................................................................................................ 70
3.4.2 Liquiditeitsrisico ..................................................................................................................... 78
Hoofdstuk 4: Centrale banken ............................................................................................................... 84
Onafhankelijkheid ........................................................................................................................... 84
4.1 Taken van centrale banken.......................................................................................................... 85
4.2 Doelstellingen van het monetair beleid ........................................................................................ 85
4.2.1 Trade off 1: stimuleren van werkgelegenheid en prijsstabiliteit ............................................ 86
4.2.2 Trade off 2: financiële stabiliteit en prijsstabiliteit .................................................................. 87
4.3 Werking van het monetair beleid ................................................................................................. 88
4.3.1 One size fits all? .................................................................................................................... 89
4.3.2 Transmissiemechanismes van rentevoeten naar prijzen ...................................................... 90
4.3.3 Instrumenten ......................................................................................................................... 91
4.3.4 Monetair beleid via KT rentevoeten ...................................................................................... 92
4.4 Analyse ........................................................................................................................................ 95
2
,Introductie
Opmerkelijk cijfer schuldgraad bank: balans bank 97 VV en 3 EV reglementair gezien. Dit wil zeggen
dat als 3 mensen hun lening niet terugbetalen, dan ben je failliet. Als 2 mensen terug betalen dan ben
je ook failliet. Dure kapitaalbuffers maar hele economie draait erop. Draait op instellingen die een enorm
risicovolle balans hebben. Bij banken zie je vaak angstaanjagende zaken. Waarom? Bank is een
intermediair, creëert niks. Ze zorgen enkel dat systeem goed werkt en in theorie creëren ze geen
waarde. De marges op hypothecair krediet mag je geen 2% verwachten. Op actief van industrieel wel
meer. Maar als bank 1% verdient is dat al veel want ze moeten zo goedkoop mogelijk zijn om de
economie te doen draaien. Het hele idee van bankieren is zo veel mogelijk risico’s uit de economie
halen.
Doelstellingen van de cursus
Proberen aantonen wat de banken in het financieel stelsel zijn. Functies, doelstellingen, vormen, …
Regelgeving van banken is zeer belangrijk. In een bank werken = duizenden regels. Als je directiecomité
van een bank wil zitten,.. dan wordt er een document opgemaakt dat goed gedrag en zeden bewijst “fit
en proper”. Voorbeeld: Filip Dierckx wou directeur van Belfius worden, nr. 2 van grootste bank van
België, NBB heeft beslist dat die niet proper genoeg was. Mocht geen voorzitter van RvB worden.
IT is zeer belangrijk bij banken, banken zijn IT bedrijven geworden, ze hebben data daarmee moet iets
gedaan worden; als je niet meegaat in die evolutie dan ga je kapot. Rendabiliteitsprobleem bij kleine
banken door niet genoeg geïnvesteerd te hebben in IT.
Kapstokken van cursus
- Belgische banken en Europese banken
- Risico-rendement: het kunnen inschatten van risico’s, wat is de kans dat iemand dit krediet gaat
terugbetalen. Als je dat goed kan, kan je competitieve prijs zetten, en dan achteraf verdien je
daar geld aan. Heel het concept van bankieren is nadenken aan de risico’s die eraan verbonden
zijn, dan kan je prijs opplakken en dan kan je zo geld verdienen. Ondertussen creëer je zelf
risico’s die moet je ook kunnen inschatten. Zie naar cyber security, wereldwijd ENORME
bedragen voor nodig. continu worden banken getarget door cyberaanvallen. Juiste antwoord op
hebben. Risico dat je zelf creëert omdat je bank bent.
Ook regelgeving m.b.t. witwas. Witwassen gaat over ontduiken of niet aangeven van vermogens
om te proberen om belastingen en andere zaken te gaan ontduiken. Laatste jaren terrorisme
financieringen bijgekomen. Banken moeten compliant zijn, respecteren van regelgevend kader
anders straffen. Zie voorbeeld van financiering terrorisme en dan boete.
3
, PRINCIPE: alle risico’s moeten vergoed worden, als je dat goed doet ga je geld verdienen. Bij Dexia
zijn ze vergeten liquiditeitsvergoedingen te voorzien.
Risico-rendement
- Financiële intermediatie dient ter minimalisatie van marktimperfecties/inefficiënties, waardoor
de som van de risico’s voor spaarders/investeerders en ontleners geminimaliseerd worden.
- De intermediatie zelf creëert ook nieuwe risico’s (operationeel, reputatie,…) voor de
intermediair…
- Basisprincipe van intermediatie: Alle (resterende) risico’s voor de intermediair moeten vergoed
worden.
Gaat over heel veel risico’s. Settlements risico’s over derivaten, als je in the money bent, je hebt derivaat
afgesloten. Market en balans sheet risico’s heeft te maken met bepalen van uw karakteristieken van uw
activa. Wat doen banken met geld op zichtrekening, wordt voor meer dan de helft op LT belegd. Zij
moeten daarmee iets doen, bank zegt van 100 mensen geld op ZR gaan er mss morgen 5 mensen geld
van afhalen, gaan er ook 5 van bijstorten. In extreem geval met vb.: Kerstmis zullen 20 mensen daaraan
willen zitten. Dus 20% van dat geld moet relatief liquide zijn omdat mensen dat willen afhalen maar die
andere 80% kan je op 20 jaar beleggen dat is balans sheet management. Op passiva kan je variabele
rente hebt en op activa vaste rente. Passiva in dollar en activa in euro. Dat wordt met balans sheet
management.
Operationele risico’s heeft alles te maken met wat mensen of machines verkeerd kunnen doen, wat kan
er mislopen. Belangrijk risico bij bank omdat er veel kan mislopen.
Behavourial risk, als je hypothecaire kredieten hebt wat is daar de looptijd van? Op elk moment mag je
hypothecair krediet vooraf betalen als je boete betaalt van *3 de rente. Wat je krijgt als rente daalt krijg
je veel voorafbetalingen, want ze willen hoge rente niet meer voor de verdere looptijd van de lening
(logisch) en daarom die voorafbetalingen maar de looptijd van 20 gaat dan naar 0. Die modelleert vaak
die looptijd.
4
Tom Franck
Inhoud
Introductie ............................................................................................................................................ 3
Doelstellingen van de cursus ........................................................................................................... 3
Kapstokken van cursus .................................................................................................................... 3
Risico-rendement ............................................................................................................................. 4
Structuur van de cursus ................................................................................................................... 5
Evaluatie ........................................................................................................................................... 5
Addendum NBB jaarverslag................................................................................................................. 6
Rente ................................................................................................................................................ 7
Hoofdstuk 1: Rol van banken in de economie ....................................................................................... 10
1.1 Waarom bestaat financiële intermediatie ..................................................................................... 10
1.1.1 De verschillen in behoeften en objectieven .......................................................................... 10
1.1.2 Minimaliseren van marktimperfecties .................................................................................... 11
1.2 Voordelen van intermediatie ........................................................................................................ 14
1.3 Vormen van financiële intermediatie ............................................................................................ 14
1.3.1 Voordelen van indirecte financiering ..................................................................................... 15
1.3.2 Nadelen van indirecte financiering ........................................................................................ 17
Actua .................................................................................................................................................. 18
1.4 Concurrenten van banken............................................................................................................ 18
1.4.1 Shadow banks ....................................................................................................................... 18
1.4.2 Fintech ................................................................................................................................... 20
Hoofdstuk 2: Analysekaders en perspectieven ..................................................................................... 26
2.1 Accounting perspectief ................................................................................................................. 27
2.1.1 Vereenvoudigde bankjaarrekening: resultatenrekening........................................................ 29
2.1.2 Bankjaarrekening volgens IAS/IFRS accounting regels ....................................................... 35
2.2 Functioneel .................................................................................................................................. 41
2.3 Commercieel/organisatie ............................................................................................................. 41
2.4 Risico ........................................................................................................................................... 41
2.4.1 Risico’s en risicomanagement .............................................................................................. 42
2.4.2 Regulering en toezicht op de financiële sector ..................................................................... 52
2.4.3 Basel akkoorden .................................................................................................................... 56
Hoofdstuk 3: Asset-Liability Management (ALM) .................................................................................. 64
3.1 Wat is ALM ................................................................................................................................... 64
3.2 Organisatie ALM .......................................................................................................................... 64
3.3 Doelstellingen en taken ALM ....................................................................................................... 65
3.3.1 Beheer van structurele posities ten aanzien van markt- en liquiditeitsrisico’s ...................... 65
3.3.2 Transferprijszettingssysteem ................................................................................................ 67
1
, 3.3.3 Beheren van de financieringsstructuur en kost ..................................................................... 69
3.4 Twee belangrijke transformatierisico’s ......................................................................................... 70
3.4.1 Renterisico ............................................................................................................................ 70
3.4.2 Liquiditeitsrisico ..................................................................................................................... 78
Hoofdstuk 4: Centrale banken ............................................................................................................... 84
Onafhankelijkheid ........................................................................................................................... 84
4.1 Taken van centrale banken.......................................................................................................... 85
4.2 Doelstellingen van het monetair beleid ........................................................................................ 85
4.2.1 Trade off 1: stimuleren van werkgelegenheid en prijsstabiliteit ............................................ 86
4.2.2 Trade off 2: financiële stabiliteit en prijsstabiliteit .................................................................. 87
4.3 Werking van het monetair beleid ................................................................................................. 88
4.3.1 One size fits all? .................................................................................................................... 89
4.3.2 Transmissiemechanismes van rentevoeten naar prijzen ...................................................... 90
4.3.3 Instrumenten ......................................................................................................................... 91
4.3.4 Monetair beleid via KT rentevoeten ...................................................................................... 92
4.4 Analyse ........................................................................................................................................ 95
2
,Introductie
Opmerkelijk cijfer schuldgraad bank: balans bank 97 VV en 3 EV reglementair gezien. Dit wil zeggen
dat als 3 mensen hun lening niet terugbetalen, dan ben je failliet. Als 2 mensen terug betalen dan ben
je ook failliet. Dure kapitaalbuffers maar hele economie draait erop. Draait op instellingen die een enorm
risicovolle balans hebben. Bij banken zie je vaak angstaanjagende zaken. Waarom? Bank is een
intermediair, creëert niks. Ze zorgen enkel dat systeem goed werkt en in theorie creëren ze geen
waarde. De marges op hypothecair krediet mag je geen 2% verwachten. Op actief van industrieel wel
meer. Maar als bank 1% verdient is dat al veel want ze moeten zo goedkoop mogelijk zijn om de
economie te doen draaien. Het hele idee van bankieren is zo veel mogelijk risico’s uit de economie
halen.
Doelstellingen van de cursus
Proberen aantonen wat de banken in het financieel stelsel zijn. Functies, doelstellingen, vormen, …
Regelgeving van banken is zeer belangrijk. In een bank werken = duizenden regels. Als je directiecomité
van een bank wil zitten,.. dan wordt er een document opgemaakt dat goed gedrag en zeden bewijst “fit
en proper”. Voorbeeld: Filip Dierckx wou directeur van Belfius worden, nr. 2 van grootste bank van
België, NBB heeft beslist dat die niet proper genoeg was. Mocht geen voorzitter van RvB worden.
IT is zeer belangrijk bij banken, banken zijn IT bedrijven geworden, ze hebben data daarmee moet iets
gedaan worden; als je niet meegaat in die evolutie dan ga je kapot. Rendabiliteitsprobleem bij kleine
banken door niet genoeg geïnvesteerd te hebben in IT.
Kapstokken van cursus
- Belgische banken en Europese banken
- Risico-rendement: het kunnen inschatten van risico’s, wat is de kans dat iemand dit krediet gaat
terugbetalen. Als je dat goed kan, kan je competitieve prijs zetten, en dan achteraf verdien je
daar geld aan. Heel het concept van bankieren is nadenken aan de risico’s die eraan verbonden
zijn, dan kan je prijs opplakken en dan kan je zo geld verdienen. Ondertussen creëer je zelf
risico’s die moet je ook kunnen inschatten. Zie naar cyber security, wereldwijd ENORME
bedragen voor nodig. continu worden banken getarget door cyberaanvallen. Juiste antwoord op
hebben. Risico dat je zelf creëert omdat je bank bent.
Ook regelgeving m.b.t. witwas. Witwassen gaat over ontduiken of niet aangeven van vermogens
om te proberen om belastingen en andere zaken te gaan ontduiken. Laatste jaren terrorisme
financieringen bijgekomen. Banken moeten compliant zijn, respecteren van regelgevend kader
anders straffen. Zie voorbeeld van financiering terrorisme en dan boete.
3
, PRINCIPE: alle risico’s moeten vergoed worden, als je dat goed doet ga je geld verdienen. Bij Dexia
zijn ze vergeten liquiditeitsvergoedingen te voorzien.
Risico-rendement
- Financiële intermediatie dient ter minimalisatie van marktimperfecties/inefficiënties, waardoor
de som van de risico’s voor spaarders/investeerders en ontleners geminimaliseerd worden.
- De intermediatie zelf creëert ook nieuwe risico’s (operationeel, reputatie,…) voor de
intermediair…
- Basisprincipe van intermediatie: Alle (resterende) risico’s voor de intermediair moeten vergoed
worden.
Gaat over heel veel risico’s. Settlements risico’s over derivaten, als je in the money bent, je hebt derivaat
afgesloten. Market en balans sheet risico’s heeft te maken met bepalen van uw karakteristieken van uw
activa. Wat doen banken met geld op zichtrekening, wordt voor meer dan de helft op LT belegd. Zij
moeten daarmee iets doen, bank zegt van 100 mensen geld op ZR gaan er mss morgen 5 mensen geld
van afhalen, gaan er ook 5 van bijstorten. In extreem geval met vb.: Kerstmis zullen 20 mensen daaraan
willen zitten. Dus 20% van dat geld moet relatief liquide zijn omdat mensen dat willen afhalen maar die
andere 80% kan je op 20 jaar beleggen dat is balans sheet management. Op passiva kan je variabele
rente hebt en op activa vaste rente. Passiva in dollar en activa in euro. Dat wordt met balans sheet
management.
Operationele risico’s heeft alles te maken met wat mensen of machines verkeerd kunnen doen, wat kan
er mislopen. Belangrijk risico bij bank omdat er veel kan mislopen.
Behavourial risk, als je hypothecaire kredieten hebt wat is daar de looptijd van? Op elk moment mag je
hypothecair krediet vooraf betalen als je boete betaalt van *3 de rente. Wat je krijgt als rente daalt krijg
je veel voorafbetalingen, want ze willen hoge rente niet meer voor de verdere looptijd van de lening
(logisch) en daarom die voorafbetalingen maar de looptijd van 20 gaat dan naar 0. Die modelleert vaak
die looptijd.
4
