samenvatting ecotoxicologie

Dioxines
Wat zijn dioxines
Afkorting voor PolyChloordibenzo-para-Dioxines (PCDD’s)
 onverzadigde zesring met twee zuurstofatomen, meestal in positie 1 en 4

 term dioxines wordt gebruikt voor het aanduiden ve grote groep verbindingen met
eenzelfde basisstructuur.
 ingedeeld in twee groepen:
 PCDD’s = polygechloreerde dibenzo-p-dioxines = dioxines
 PCDF’s = polygechloreerde dibenzofuranen = furanen
 beiden hebben een basis van twee benzeenringen,
 PCDD’s = door 2 zuurstofatomen aan elkaar gebonden
 PCDF’s = door 1 zuurstofatoom en 1 directe verbinding gebonden




 organische, vet oplosbare verbindingen
 stabiel en breken zeer langzaam af.
 lossen moeilijk op in water, maar wel goed in vet.
 lipofiel = vetminnend
 zitten gewoonlijk in vetweefsel
 enkele zijn zeer giftig
 vd 210 zijn er 17 sterk giftig  chlooratoom op positie 2,3,7 en 8
 giftigste: 2,3,7,8-tetrachloordibenzo-p-dioxine = TCDD = Sevesodioxine




Verspreiding dioxines in het milieu, incidenten en gevolgen

Verspreiding
Komen in het milieu door:
- Bosbranden
- Verbranding van afval
- Industrie

Ze zijn zeer moeilijk af te breken en blijven lang in het milieu bestaan.
Mensen en dieren kunnen dioxines opnemen via:
- Voedsel
- Inademen van lucht vervuild met dioxines
- Inname van grond die dioxines bevat  komen vrij bij bv. graafwerken

1

,Gevolgen ve blootstelling hangt af van:
- Mate van blootstelling
- Wanneer iemand blootgesteld is
- Hoe lang en hoeveel iemand blootgesteld geweest is.

Mogelijke gevolgen:
- Kanker
- Chlooracne  acne-achtige laesies die in het gezicht en op het bovenlichaam
voorkomen
- Ontwikkelings en voortplantingseffecten
- Schade aan het immuunsysteem
- Veranderingen aan de hormoonhuishouding
- Huiduitslag en huidverkleuring
- Overmatige lichaamsbeharing
- Leverschade

Incidenten
- In de Vietnamoorlog werd het ontbladeringsmiddel “Agent Organge” gebruikt. Één vd
bestandsdelen = 2,4,5-T-ester = aangetroffen in TCDD
o Een zwaar herbicide dat het Amerikaanse leger gebruikte in de Vietnamoorlog
o Ze noemden het regenboogherbicide, er waren verschillende soorten
herbiciden:
 Agent blue, agent pink, agent organge, agent purple, agent white,…
o Agent Orange was de meest gebruikte  20 miljoen liter werd op Zuid-Oost
Aziatische regenwouden, velden en akkers gespoten gedurende een periode
van negen jaar.
o Ze wilden de Vietcong van voedselbronnen en schuilplaatsen beroven.
o Maar meerdere veteranen die terugkeerden kregen last van ziektes, maar
vooral de Vietnamezen hadden er de gevolgen van.
 2 miljoen kankers en andere ziektes en zo’n 1,5 miljoen
geboorteafwijkingen zijn het gevolg van Agent Orange
o De chemicaliën blijven er tot op de dag van vandaag nog in de bodem zitten,
ondanks enkele schoonmaak pogingen.
- Ontploffing in 1963 bij Philips-Duphar in Amsterdam
- In Seveso kwamen in 1976 grote hoeveelheden dioxines vrij uit een chemische
fabriek. Er waren geen doden, maar wel veel verminken door het gifgas.
- 1978: ontruiming vd Love Canal-wijk in New York
- Evacuatie in Times Beach Missouri
- 1999: dioxine crisis in België  dioxines en PCB’s waren via veevoeder in de
voedselketen terechtgekomen.
o Vooral in kippenvoer werden er verhoogde concentraties dioxines
teruggevonden.




2

, Pesticiden
Wat zijn pesticiden
 Chemische of natuurlijke stoffen die gebruikt worden voor bestrijding van ongewenste
aantastingen (= plagen, ziektes, onkruiden) van planten, dieren en materialen.

Het is niet alleen landbouw die deze gebruikt, ook huishoudens, industrie en overheden.
Pesticiden omvat:
- Gewasbeschermingsmiddelen
o Ter bescherming en bewaring van planten of plantaardige producten tegen
schadelijke organismen
o Beïnvloeding vd levensprocessen van planten of bewaring van plantaardige
producten
o Ongewenste planten of plantendelen te doden
o Worden gebruikt in landbouw, bescherming van kamerplanten, tuinen,
openbare domeinen en sportterreinen.
o Ze worden ingedeeld volgens het te bestrijden doelorganisme:
 Herbiciden = onkruid
 Insecticiden = insecten
 Fungiciden = schimmels
 Acariciden = spinnen en mijten
 Nematicide = aaltjes
 Molluscicide = tegen slakken
- Biociden
o Ontsmettingsmiddelen, houtbeschermingsmiddelen, anti parasitaire middelen
o Privé als professioneel gebruik
o Preparaten die 1 of meerdere werkzame stoffen bevatten en bestemd zijn om
een schadelijk organisme te vernietigen, af te schrikken of onschadelijk te
maken.
o Worden ingedeeld in 4 hoofdgroepen:
 Ontsmettingsmiddelen en algemene biociden = lokalen behandelen
 Conserveringsmiddelen = houtbehandeling, voedselbehandeling
 Plaagbestrijding = rodenticiden, algen-dodende middelen, insecticiden
binnenshuis
 Andere = aangroei werende middelen

Gevaren van pesticiden en hun impact
Door het gebruik van pesticiden is de landbouwproductie gestegen. Er zijn meer
monoculturen geteeld om de mens efficiënt te kunnen voeden. Zo werden er vroeger
stukken landbouwgrond verbrand na de oogst om insecten en schimmels te doden. In het
begin besproeide men met arseen, koper en lood deze zijn echter zeer giftig voor de mens, er
moest dus gezocht worden naar chemicaliën die op grote schaal gemaakt konden worden die
alleen schadelijk zijn voor de bewuste insecten en niet voor de mens.
 dichloordifenyltrichloorethaan = DDT  had een zeer grote effectiviteit op de insecten.


3