Samenvatting Inleiding verdieping in de theoretische orthopedagogiek (VTO)

Inleiding verdieping in de theoretische orthopedagogiek

Orthopedagogiek als handelingswetenschap: wisselwerking tussen theorie en praktijk staat centraal (is
voortdurend in beweging)

Paradigma= geheel van modellen en theorieën dat binnen een wetenschappelijk discipline het denkkader
vormt van waaruit de werkelijkheid wordt geanalyseerd en beschreven
 teruggaan op één basis

4 wetenschapsfilosofische kaders/paradigma’s:
Mens als kennis = empyrisch-analytisch model
 evidence
 Nomologisch, kwantitatief
 Nadruk op kennis, klaarheid en verklaren
 Toetsen van hypothesen
 Kennis als proces van reductionisme
 Remediëring en cognitieve ontwikkeling
Mens als verhaal = existentieel-fenomelogisch model
 existence
 Ideografisch: uniciteit van de mens
 Begrijpen
 Interpreteren van fenomenen
 Het subjectieve
 Ontmoeten van de ander
 Aanraken, zorgen voor, praten,…
Mens als gerechtigheid = postmodern-kritisch model
 emancipation
 Geënt op mensenrechten
 Sociale rechtvaardigheid
 Inclusief burgerschap
 QOL
 Van rehabilitatie en zorg naar support
Mens als totaliteit = holistisch-integratief model
 Integratief/complementair
 Geen ‘grand narrative’
 Globaliteit/hollistisch
 Socio-culturele en historische context
 Open-mindedness en reflective daily action

Les 1: holistisch-integratief paradigma (mens als totaliteit)

Integratieve handelingsorthopedagogiek
 grondlegger: Eric Broeckaert (therapeutische gemeenschappen voor druggebruikers)
 het begrip (integratief) ‘handelen’:
zinvol, doematig handelen (creatieve
zoektocht al doende, betekenis groeit door
en in het handelen)




4 centrale principes voor orthopedagogie:

1

, 1. principe van de integratie
= een nieuwe eenheid waarbij elementen op elkaar betrokken worden en afwisselend samengaan
(integrare, Lat.)
 nieuwe eenheid wordt telkens aangepast in en door het concrete handelen
 voortdurent zoeken naar verbetering (‘ortho’), mogelijkheden en groei

Dialectiek: these  anti-these  synthese = transitie
voorbeeld synthese:
- These: “je mag nooit liegen”
- Anti-these: “wel als je daarmee een leven redt van een onschuldig kind”
- Synthese: “liegen mag niet, tenzij je er onschuldige levens mee kan redden”

Voorbeeld teamvergadering:
- These: “ik ben tegen stappenplannen omdat het dan lijkt alsof je elk kind in een schema kan
dwingen”
- Anti-these: “ik ben voor stappenplannen want ze bieden de noodzakelijke houvast en
begeleiding”
- Synthese: samen zoeken naar wat we doen met dit kind

Principe van integratie= hollistisch en integratief
 alles hangt met alles samen
 je kan het niet hebben over afzonderlijke elementen
 het geheel is groter dan de som van de delen
 eclectisch: hierbij zijn er verschillende onderdelen naast elkaar die niet bedoelt zijn een nieuw geheel
te vormen

Hollistisch-integratief paradigma: reflective practioner (Schon, 1988)
 Reflect-on-action: vroegere ervaring
 Reflect-in-action: in het handelen
 Reflect-for-action: toekomstige ervaring

2. principe van het handelen
= ondersteuningstheorieën, modellen en methodieken krijgen pas betekenis doorheel het
handelingsproces
 handelen stoelt op analyse en ervaring
3. principe van globaliteit
= opvoeding vormt een eenheid waarbij je rekening moet houden met verschillende levensdomeinen (vb.
emotioneel welbevinden, inclusie, zelfrealisatie, school, gezin,…)
Chronologie: op langere termijn werken
 dit vraagt om overleg, afstemming en coherentie

4. principe van beweeglijkheid
= respect voor de eeuwige dynamiek van het menselijke leven (een persoon verandert doorheen de tijd)
 zowel constante/balans als schommeling zijn belangrij
 zowel individuele cliënt, cliëntensysteem als professioneel team
 vraagt continu om herzien van handelingsmodaliteiten
- Dynamiek: na lange begeleidingen moet je mee kunnen bewegen met client: wat zien nieuwe
interessevelden? Wat gebeurt er als de person ouder wordt?
- Iedereen is continu in ontwikkeling en beweging + de contexten erbij  je moet
beweeglijk, flexibel zijn



Orthopedagogische toepassing van het integratief kader:

2