blok 1 onderzoeksdesigns & methodes
bestaande gevallen
prevalentie proportie
van een ziekte
aantal
gevallen/omvang populatie
puntprevalentie-momentopname (transversal /Cross-sectioneel)
periode/lifetime prevalentie welk deel =
va n de
bevolking
heeft in een bepaalde periode/gedurende het leven ziekte
f
cumulatieve =
proportie nieuwe gevallen binnen een gegeven periode
incidentie ↳
personen MOETEN 'at risk' zijn
=
bij Start Studie nog niet
(1) de aandoening
gevallen/aantal
↳
aantal nieuwe proefpersonen bij Start Studie
voordelen makkelijk & toepasbaar bij zeldzame
aandoeningen
-
f
nadelen - tijd wordt niet gebruikt Uitval niet
mogelijk open popul
, ,
incidentie--relateer nieuwe gevallen naar de ziektevrije deelnametijd
dichtheid/ aantal Ziekte/totale tijd at risk'
hazard ↳
betekenis ID aantal ziekte per persoonsjaar
(ID (h) voordelen -
minder gevoelig voor uitval & looptijd
nadelen -
moeilijk interpreteren in praktijk lastig
f
,
incidentie -
Groep A heeft op elk moment ... keer zoveel kans op X als
dichtheid ratio B
groep
(IDR) ↳
IDo / ID :
A
crelatief
SiCO
risico-kans
↳ tijd is
belangrijk
dat X
-
optreed
gaat om
CRR) ↳
belangrijk ALLEEN bij prospectieve
- studies (cohort/experiment)
relatief
risico-deling van risico's van twee
groepen
↓ 'hitkomst' 'RR'keer
interpretatie = risico op bij 'determinant' is
zu als onder niet 'determinant' . determinant ' geeft dus
groot . . . .
RR 1 * beschermend effect
RR 1 verband
geen
= >
-
1 -
RR verhoogd
>
risico
E
odds odds =
relatieve kans
=
Kans op X t de kans niet
.
o .
V .
op X
↳
Cratio) tijd Speelt geen ro l -
mogelijk bij transversaa & retrospectief
COR) odds deling twee
=
ratio va n odds va n
groepen
↳
interpretatie
=
odds op uitkomst' bij 'determinant' is 'OR' keer zo
groot als onder n i e t determinant" determinant' geeft dus . . . .
OR 1-
bescherming
Or
:
1 *
verband
geen
-
OR >
1 >
-
verhoogde kans
U
, RR en OR bij zeldzame aandoeningen lijken ratio's op elkaar -*
je kunt
dan OR interpreteren als RR ookal is het study design anders
,
↳ Validiteit va n deze interpretatie is afhankelijk va n Zeldzaamheid
OR wijkt altijd Iets meer of va n 1 dan RR ,
maar altijd
dezelfde
richting
alternatieve ALLEEN bij RR =
1- deel tabel anders
mogelijk in
associatie
-
·
risicoverschil (RV/AR) =
Verschil risico's =
C , -Clo
maten ·
number needed to treat (NNT) =
1/RV
↳ 'NNT' 'interventie'
·
RV interpretatie mensen moeten doen Om 1
·
NNT 'uitkomst' voorkomen
geval va n te
APEIB
proportieonderGexponeerden/blootgesteld
· ·
attributieve de in
·
AP- 1
=
-
R
↳
interpretatie= onder 'blootgestelden' 'APEIBY
kan Van alle
gevallen va n uitkomst worden
toegeschreven aan hun
blootstelling'
attributieve vour de
proportie populatie
·
genele
=
<lot-Clo = PCRR-1) met p
=
p ,
=
percentage
P(RR 1) + 1 N
-
CI tot
↳ interpretatie =
'AP- % va n alle 'uitkomst-gevallen komen
doordat percentage determinant determinant
uitkomst transversaal/
tijdskader I
onderzoek determinant Cross-sectioneel
determinant uitkomst
retrospectief
determinant I
* Uitkomst
prospectief
verleden heden toekomst
, *
ecologisch
onderzoek
Studie
designs
*
RCT
* cross-over
Observationeel
case-control patiënt controle-cases geselecteerd en dan
=
vergelijkbare controles bij gezocht
voordelen -
geschikt Zeldzame uitkomsten tinzicht
oorzaak-gevolg
geeft fouten lastig
nadelen
terugvragen controlegroep Selecteren
- +
conort
gesloten populatie
-
voordelen - inzicht minder
oorzaak-gevolg ,
Selectie ,
meer meetmoment
nadelen kostbaar uitval
en
gevoelig
--
vo o r
transversal =
cross-sectioneel =
momentopname
efficient
voordelen snel
goedkoop
-
,
,
nadelen inzicht oorzaak-gevolg
geen
-
experimenteel
RCT =
randomized controlled trial -
deelnemers at random ingedeeld
↳ vaak
geblindeerd door
gebruik placebo
Crossover trial elke proefpersoon krijgt beide behandelingen
↳ condities
wash-out periode nodig om we e r
gelijk te krijgen
voordelen --
gevonden effect niet Ontstaan door Verschil
groep
nadelen -
altijd mogelijk (blijvend effect)
tijdsintensief t niet
ecologische Studie Gezondheid op
=
niveau va n
gehele
gemeenschap gemeten
bewijs
-
kracht van
Studie
designs
bestaande gevallen
prevalentie proportie
van een ziekte
aantal
gevallen/omvang populatie
puntprevalentie-momentopname (transversal /Cross-sectioneel)
periode/lifetime prevalentie welk deel =
va n de
bevolking
heeft in een bepaalde periode/gedurende het leven ziekte
f
cumulatieve =
proportie nieuwe gevallen binnen een gegeven periode
incidentie ↳
personen MOETEN 'at risk' zijn
=
bij Start Studie nog niet
(1) de aandoening
gevallen/aantal
↳
aantal nieuwe proefpersonen bij Start Studie
voordelen makkelijk & toepasbaar bij zeldzame
aandoeningen
-
f
nadelen - tijd wordt niet gebruikt Uitval niet
mogelijk open popul
, ,
incidentie--relateer nieuwe gevallen naar de ziektevrije deelnametijd
dichtheid/ aantal Ziekte/totale tijd at risk'
hazard ↳
betekenis ID aantal ziekte per persoonsjaar
(ID (h) voordelen -
minder gevoelig voor uitval & looptijd
nadelen -
moeilijk interpreteren in praktijk lastig
f
,
incidentie -
Groep A heeft op elk moment ... keer zoveel kans op X als
dichtheid ratio B
groep
(IDR) ↳
IDo / ID :
A
crelatief
SiCO
risico-kans
↳ tijd is
belangrijk
dat X
-
optreed
gaat om
CRR) ↳
belangrijk ALLEEN bij prospectieve
- studies (cohort/experiment)
relatief
risico-deling van risico's van twee
groepen
↓ 'hitkomst' 'RR'keer
interpretatie = risico op bij 'determinant' is
zu als onder niet 'determinant' . determinant ' geeft dus
groot . . . .
RR 1 * beschermend effect
RR 1 verband
geen
= >
-
1 -
RR verhoogd
>
risico
E
odds odds =
relatieve kans
=
Kans op X t de kans niet
.
o .
V .
op X
↳
Cratio) tijd Speelt geen ro l -
mogelijk bij transversaa & retrospectief
COR) odds deling twee
=
ratio va n odds va n
groepen
↳
interpretatie
=
odds op uitkomst' bij 'determinant' is 'OR' keer zo
groot als onder n i e t determinant" determinant' geeft dus . . . .
OR 1-
bescherming
Or
:
1 *
verband
geen
-
OR >
1 >
-
verhoogde kans
U
, RR en OR bij zeldzame aandoeningen lijken ratio's op elkaar -*
je kunt
dan OR interpreteren als RR ookal is het study design anders
,
↳ Validiteit va n deze interpretatie is afhankelijk va n Zeldzaamheid
OR wijkt altijd Iets meer of va n 1 dan RR ,
maar altijd
dezelfde
richting
alternatieve ALLEEN bij RR =
1- deel tabel anders
mogelijk in
associatie
-
·
risicoverschil (RV/AR) =
Verschil risico's =
C , -Clo
maten ·
number needed to treat (NNT) =
1/RV
↳ 'NNT' 'interventie'
·
RV interpretatie mensen moeten doen Om 1
·
NNT 'uitkomst' voorkomen
geval va n te
APEIB
proportieonderGexponeerden/blootgesteld
· ·
attributieve de in
·
AP- 1
=
-
R
↳
interpretatie= onder 'blootgestelden' 'APEIBY
kan Van alle
gevallen va n uitkomst worden
toegeschreven aan hun
blootstelling'
attributieve vour de
proportie populatie
·
genele
=
<lot-Clo = PCRR-1) met p
=
p ,
=
percentage
P(RR 1) + 1 N
-
CI tot
↳ interpretatie =
'AP- % va n alle 'uitkomst-gevallen komen
doordat percentage determinant determinant
uitkomst transversaal/
tijdskader I
onderzoek determinant Cross-sectioneel
determinant uitkomst
retrospectief
determinant I
* Uitkomst
prospectief
verleden heden toekomst
, *
ecologisch
onderzoek
Studie
designs
*
RCT
* cross-over
Observationeel
case-control patiënt controle-cases geselecteerd en dan
=
vergelijkbare controles bij gezocht
voordelen -
geschikt Zeldzame uitkomsten tinzicht
oorzaak-gevolg
geeft fouten lastig
nadelen
terugvragen controlegroep Selecteren
- +
conort
gesloten populatie
-
voordelen - inzicht minder
oorzaak-gevolg ,
Selectie ,
meer meetmoment
nadelen kostbaar uitval
en
gevoelig
--
vo o r
transversal =
cross-sectioneel =
momentopname
efficient
voordelen snel
goedkoop
-
,
,
nadelen inzicht oorzaak-gevolg
geen
-
experimenteel
RCT =
randomized controlled trial -
deelnemers at random ingedeeld
↳ vaak
geblindeerd door
gebruik placebo
Crossover trial elke proefpersoon krijgt beide behandelingen
↳ condities
wash-out periode nodig om we e r
gelijk te krijgen
voordelen --
gevonden effect niet Ontstaan door Verschil
groep
nadelen -
altijd mogelijk (blijvend effect)
tijdsintensief t niet
ecologische Studie Gezondheid op
=
niveau va n
gehele
gemeenschap gemeten
bewijs
-
kracht van
Studie
designs
