© Van Der Schueren A. 2020
Juridische en financiële gegevens
Inhoud
Lesinhoud + doelstelling .......................................................................................................................... 2
1. Kenmerken van de Belgische bevoegdheidsverdeling .................................................................... 2
Bevoegdheden deelstaten................................................................................................................... 4
Vlinderakkoord (2011)......................................................................................................................... 6
En verder…? ......................................................................................................................................... 7
2. Financiële situatie............................................................................................................................ 8
Federale overheid: ontvangsten ......................................................................................................... 8
Federale overheid als fiscale herverdeler ........................................................................................... 9
Federale overheid: beperkte beleidsruimte........................................................................................ 9
Begrotingskort ................................................................................................................................... 10
Schuldgraad ....................................................................................................................................... 11
Sociale zekerheid: ontvangsten......................................................................................................... 11
Sociale zekerheid ............................................................................................................................... 11
Vlaamse begroting: ontvangsten 2019 (BEGROTING): 45 MIA ......................................................... 12
Vlaamse begroting: FISCALE AUTONOMIE ........................................................................................ 12
Vlaamse overheid: UITGAVEN 2018 (BEGROTING) ........................................................................... 13
3. Wetgevend proces......................................................................................................................... 13
Wetgevend werk – what’s in a name? .............................................................................................. 13
Wetgevende procedure .................................................................................................................... 14
Programmawetten & -decreten ........................................................................................................ 14
Controle & conflict ............................................................................................................................ 14
Alarmbelprocedure ........................................................................................................................... 14
Belangenconflicten ............................................................................................................................ 15
De Raad van State ............................................................................................................................. 15
Advies: afdeling wetgeving ............................................................................................................ 15
Bestuursrechtspraak: afdeling administratie ................................................................................ 16
Het Grondwettelijk Hof ..................................................................................................................... 16
Samenstelling ................................................................................................................................ 16
Beroep tot vernietiging ................................................................................................................. 16
Prejudiciële vragen ........................................................................................................................ 16
RvS + Grondwettelijke Hof = fun times ............................................................................................. 17
1
Dr. Benjamin de Vet, Gilles Pittoors en Prof. Bram Wauters
,© Van Der Schueren A. 2020
Lesinhoud + doelstelling
• Opfrissen bevoegdheidsverdeling:
o Algemene principes
o Concrete bevoegdheidsverdeling
o Recente en toekomstige evoluties
• Omvang van ontvangsten en uitgaven van Vlaamse en federale overheid (miv sociale
zekerheid)
• Wetgevingsprocedures
o Algemeen overzicht
o Schets controlerende en bevoegdheidsbewakende procedures
1. Kenmerken van de Belgische bevoegdheidsverdeling
• Complexe federale staat (‘sui generis’)
o Door centrifugale vorm
→ bevoegdheden verschuiven van het centrum naar de deelstaten
o Door beperkt aantal deelstaten
o Doordat deelstaten ~ taalgemeenschap
o Door 2 soorten (deels overlappende) deelstaten: GM & GW
o Doordat deelstaten toegewezen bevoegdheden hebben & federale niveau de
residuaire bevoegdheden (maar… GW art. 35)
• Wat is een confederale staat? (soevereiniteit)
o samenwerking tussen onafhankelijke staten (bv. Servië en Montenegro → aantal
dingen samen doen) → oorspronkelijke betekenis
o Heel vergaande bevoegdheden→ hedendaagse betekenis
2
Dr. Benjamin de Vet, Gilles Pittoors en Prof. Bram Wauters
, © Van Der Schueren A. 2020
• Soevereine autonomie van deelgebieden
Ruimtelijke ordening: Vlaamse gewest bevoegd voor RO in Vlaamse gewest, Waalse gewest
bevoegd voor RO in Waalse gewest (hebben niks te zeggen over de RO van het andere
gewest)
o Exclusieve bevoegdheden, zowel materieel als territoriaal
o Toegewezen bevoegdheden:
• Rechtstreeks door de Grondwet
• Krachtens de Grondwet (via BWHI, …)
o Wetgevende bevoegdheid
(decreet-ordonnantie met kracht van wet)
o Verticaliteitsbeginsel: (doorgaans) eenheid W & U macht
→ als deelstaat heb je de bevoegdheid om regelgeving te bepalen & uitvoeren
→ Op Europees vlak niet het geval: beslissingen van de EU worden uitgevoerd door
de lidstaten
3
Dr. Benjamin de Vet, Gilles Pittoors en Prof. Bram Wauters
Juridische en financiële gegevens
Inhoud
Lesinhoud + doelstelling .......................................................................................................................... 2
1. Kenmerken van de Belgische bevoegdheidsverdeling .................................................................... 2
Bevoegdheden deelstaten................................................................................................................... 4
Vlinderakkoord (2011)......................................................................................................................... 6
En verder…? ......................................................................................................................................... 7
2. Financiële situatie............................................................................................................................ 8
Federale overheid: ontvangsten ......................................................................................................... 8
Federale overheid als fiscale herverdeler ........................................................................................... 9
Federale overheid: beperkte beleidsruimte........................................................................................ 9
Begrotingskort ................................................................................................................................... 10
Schuldgraad ....................................................................................................................................... 11
Sociale zekerheid: ontvangsten......................................................................................................... 11
Sociale zekerheid ............................................................................................................................... 11
Vlaamse begroting: ontvangsten 2019 (BEGROTING): 45 MIA ......................................................... 12
Vlaamse begroting: FISCALE AUTONOMIE ........................................................................................ 12
Vlaamse overheid: UITGAVEN 2018 (BEGROTING) ........................................................................... 13
3. Wetgevend proces......................................................................................................................... 13
Wetgevend werk – what’s in a name? .............................................................................................. 13
Wetgevende procedure .................................................................................................................... 14
Programmawetten & -decreten ........................................................................................................ 14
Controle & conflict ............................................................................................................................ 14
Alarmbelprocedure ........................................................................................................................... 14
Belangenconflicten ............................................................................................................................ 15
De Raad van State ............................................................................................................................. 15
Advies: afdeling wetgeving ............................................................................................................ 15
Bestuursrechtspraak: afdeling administratie ................................................................................ 16
Het Grondwettelijk Hof ..................................................................................................................... 16
Samenstelling ................................................................................................................................ 16
Beroep tot vernietiging ................................................................................................................. 16
Prejudiciële vragen ........................................................................................................................ 16
RvS + Grondwettelijke Hof = fun times ............................................................................................. 17
1
Dr. Benjamin de Vet, Gilles Pittoors en Prof. Bram Wauters
,© Van Der Schueren A. 2020
Lesinhoud + doelstelling
• Opfrissen bevoegdheidsverdeling:
o Algemene principes
o Concrete bevoegdheidsverdeling
o Recente en toekomstige evoluties
• Omvang van ontvangsten en uitgaven van Vlaamse en federale overheid (miv sociale
zekerheid)
• Wetgevingsprocedures
o Algemeen overzicht
o Schets controlerende en bevoegdheidsbewakende procedures
1. Kenmerken van de Belgische bevoegdheidsverdeling
• Complexe federale staat (‘sui generis’)
o Door centrifugale vorm
→ bevoegdheden verschuiven van het centrum naar de deelstaten
o Door beperkt aantal deelstaten
o Doordat deelstaten ~ taalgemeenschap
o Door 2 soorten (deels overlappende) deelstaten: GM & GW
o Doordat deelstaten toegewezen bevoegdheden hebben & federale niveau de
residuaire bevoegdheden (maar… GW art. 35)
• Wat is een confederale staat? (soevereiniteit)
o samenwerking tussen onafhankelijke staten (bv. Servië en Montenegro → aantal
dingen samen doen) → oorspronkelijke betekenis
o Heel vergaande bevoegdheden→ hedendaagse betekenis
2
Dr. Benjamin de Vet, Gilles Pittoors en Prof. Bram Wauters
, © Van Der Schueren A. 2020
• Soevereine autonomie van deelgebieden
Ruimtelijke ordening: Vlaamse gewest bevoegd voor RO in Vlaamse gewest, Waalse gewest
bevoegd voor RO in Waalse gewest (hebben niks te zeggen over de RO van het andere
gewest)
o Exclusieve bevoegdheden, zowel materieel als territoriaal
o Toegewezen bevoegdheden:
• Rechtstreeks door de Grondwet
• Krachtens de Grondwet (via BWHI, …)
o Wetgevende bevoegdheid
(decreet-ordonnantie met kracht van wet)
o Verticaliteitsbeginsel: (doorgaans) eenheid W & U macht
→ als deelstaat heb je de bevoegdheid om regelgeving te bepalen & uitvoeren
→ Op Europees vlak niet het geval: beslissingen van de EU worden uitgevoerd door
de lidstaten
3
Dr. Benjamin de Vet, Gilles Pittoors en Prof. Bram Wauters
