Onderwijsgroepen staatsrecht
Onderwijsgroep 1: Introductie tot de Grondwet en tot grondwettelijke
rechtspraak
OEFENING 1: ARTIKEL UIT ACTUALITEIT MEENEMEN
OEFENING 2: DE RECHTSPRAAK VAN DE HOOGSTE NATIONALE RECHTSCOLLEGES: KUNNEN MET
WERKEN, NIET SPECIFIEK LEREN
3 cases: 1 van Grondwettelijk Hof, 1 van Hof van Cassatie en van de Raad van
State
1ste: Grondwettelijk Hof: arrestnr. 165/2023 van 30 november 2023
De wet van 28 maart 2022 voert een passagierstaks in voor vluchten vanaf Belgische
luchthavens, variërend van 2 tot 10 euro per passagier. De hoogste taks geldt voor
bestemmingen binnen 500 km, om het gebruik van milieuvriendelijker vervoermiddelen
te stimuleren. Uitzonderingen gelden voor transitpassagiers en aansluitende vluchten.
Ryanair, de Belgische Federatie voor Luchtvaart en twee privévliegers vroegen de
afschaffing van deze taks. Het Hof wees hun beroep af, oordeelde dat de federale
wetgever bevoegd was en dat de taks niet in strijd is met het gelijkheidsbeginsel, non-
discriminatie of het Verdrag van Chicago. De vrijstelling voor transitpassagiers werd
redelijk geacht om de Belgische luchthavens internationaal concurrerend te houden.
Tot slot vond het Hof dat de wet een goed evenwicht biedt tussen ondernemersvrijheid
en milieubescherming.
Analyseer de arresten adhv volgende vragenlijst
1. Wat zijn de voorafgaande procedurele of feitelijke gegevens van deze
zaak? Hoe is de zaak bij het rechtscollege terechtgekomen?
- Ter post aangetekende brief & zitting daar
2. Wie zijn de partijen in de procedure?
- Verzoeker: Ryanair, Federale Federatie voor Luchtvaart (FBA) en twee
privépiloten
- Verweerder: Belgische federale overheid: ministerraad vertegenwoordigt
Belgische overheid
3. Wat wordt er aangevochten?
- De wettigheid van de taks op passagiersvluchten vanaf Belgische
luchthavens.
= taks is afhankelijk van afstand van de vlucht (meer dan 500
km)
4. Welke argumenten voeren de partijen aan? Geef ze beknopt weer. ( Welke
zijn on(grond)wettig? Aan welke norm wordt getoetst? Waarom zou die
norm zijn geschonden?
- Verzoekers: 1
o Schending van bevoegdheidsregels (gewesten bevoegd
volgens hun)
1
Opmerking: vermeld artikelen
, o Discriminatie tussen vluchten & passagiers
(gelijkheidsbeginsel)
o Schending van artikel 15 Verdrag van Chicago
Betreft regels mbt gelijke behandeling van
luchtvaartmaatschappijen, verbieding om
specifieke heffingen te leggen, heffingen moeten
redelijk zijn,..
o Ongelijke behandeling van recreatieve (= plezier)
vluchten
5. Wat beslist het rechtscollege?
- Verwerpt de beroepen & bevestigt wettigheid van de taksen
6. Wat zijn de motieven van het rechtscollege om tot die beslissing te komen?
Geef ze in grote lijnen weer?
- Federale overheid is bevoegd: bevoegdheidsverdeling wordt betwist.
o Volgens arrest is in sommige gevallen overleg van de
overheid wel nodig maar hier niet
- Geen schending van gelijksheidsbeginsel of Verdrag van Chicago = voldoen
aan die bepalingen
- Vrijstellingen zijn redelijk & verantwoord
o Er is vrijheid van ondernemen maar dit is geen absolute
vrijheid, indien er een beperking is moet deze in
evenwicht zijn met de rechten dus redelijk & verantwoord
2de: Hof van Cassatie België – arrest nr. C.22.0461 N
1. Wat zijn de voorafgaande procedurele of feitelijke gegevens van deze zaak? Hoe is
de zaak bij het rechtscollege terechtgekomen?
- Verzoekschrift cassatieberoep
2. Wie zijn de partijen in de procedure?
- Eiser: Mevr. MVM
- Verweerder: Stad Hasselt
3. Wat wordt er aangevochten?
- GAS boete die is uitgeschreven door de politie omdat ze artikel 69 codex
politieverordeningen zou schenden met betrekking tot beperking van vrije
meningsuiting: zowel EVRM als GW
4. Welke argumenten voeren de partijen aan? Geef ze beknopt weer. ( Welke zijn
on(grond)wettig? Aan welke norm wordt getoetst? Waarom zou die norm zijn
geschonden?
- Schending van vrije meningsuiting
- Uitoefenning van vrije meningsuiting kan onderworpen zijn aan bepaalde
formaliteiten indien door de wet bepaalt (nationale veiligheid, openbate
veiligheid,..)
- Recht om mening te koesteren zonder inmenging, art 19.1 IVBPR
= GAS boete bij uiten van vrije meningsuiting, namelijk tegen
abortus
, 5. Wat beslist het rechtscollege?
- Bestreden vonnis te vernietigen & zaak te verwijzen naar andere
politierechtbank
6. Wat zijn de motieven van het rechtscollege om tot die beslissing te komen? Geef
ze in grote lijnen weer?
- In bestreden vonnis blijkt niet dat de politierechter recht op vrije
meningsuiting heeft afgewogen tegen andere rechten zoals bedoeld in art.
10.2 EVRM
- In bestreden vonnis blijkt ook niet dat politierechter de context in acht heeft
genomen
= Beslissing niet naar recht en schendt dus recht op vrije
meningsuiting, gewaarborgd door GW en EVRM + art. 69
politieverordeningen is geschonden omdat dit artikel enkel van
toepassing is voor zover rechter het totale geheel bekijkt: nog een
grotere vraag bekijken of deze schending van vrije meningsuiting is
afgewogen en dit kan je niet afleiden.
= hierdoor zijn de artikelen WEL geschonden, met als resultaat dat
Hof van Cassatie ze terug voor de politierechtbank zal laten komen
vanaf 0 ( volledige zaak opnieuw behandelen voor een andere)
3de: Raad van State, afdeling bestuursrechtspraak Xe kamer arrest nr. 252.322
van 3 december 2021 in de zaak A.229.964/X-17.648
1. Wat zijn de voorafgaande procedurele of feitelijke gegevens van deze zaak? Hoe is
de zaak bij het rechtscollege terechtgekomen?
- Memorie van antwoord & wederantwoord
2. Wie zijn de partijen in de procedure?
- Verzoeker: John Crombez: burger
- Verweerder: Stad Oostende
3. Wat wordt er aangevochten?
- Gebruikers van rolschaatsen,.. veroorzaken schade aan Casino-Kursaal in
Oostende dus er is een verbod ingevoerd.
- Wettigheidsbeginsel is geschonden in verbod
4. Welke argumenten voeren de partijen aan? Geef ze beknopt weer. ( Welke zijn
on(grond)wettig? Aan welke norm wordt getoetst? Waarom zou die norm zijn
geschonden?
- Op 18 november 2019: gemeenteraad extra bepaling toe te voegen: verbod
op skaten op openbaar domein indien dit overlast veroorzaakt
= verzoeker zegt dat dit niet precies genoeg is & niet voldoende
voorzienbaar waardoor wettigheidsbeginsel (= dus ook
rechtszekerheidsbeginsel dat impliceert dat regelgeving
duidelijk, nauwkeurige bewoordingen bevat) is geschonden
5. Wat beslist het rechtscollege?
- Vernietigd het besluit van de gemeenteraad
- Verwerende partij moet ook kosten betalen
, 6. Wat zijn de motieven van het rechtscollege om tot die beslissing te komen? Geef
ze in grote lijnen weer?
- Raad van State beslist dat minimale vereiste van duidelijkheid ontbreekt
- De opgesomde toestellen zijn allesbehalve helder of er nog andere bijhoren
- Verboden gedrag is te algemeen & weinig precies
= middel is gegrond
Kan je uit deze arresten afleiden over de onderscheiden bevoegdheid van het
Grondwettelijk Hof, Hof van Cassatie en Raad van State? + Vul bevoegdheid
alvast in op het shema over de afdwingbaarheid van de normenhierarchie.
Hof van Cassatie: recht goed geïnterpreteerd?
Raad van State =
kan ook GW
toetsen maar
dan enkel over
administratieve
Oefening 3: grondwet lezen
Vraag a: Belgische normenhiërarchie: geef deze in shema weer, zie ook art 34 GW
Onderwijsgroep 1: Introductie tot de Grondwet en tot grondwettelijke
rechtspraak
OEFENING 1: ARTIKEL UIT ACTUALITEIT MEENEMEN
OEFENING 2: DE RECHTSPRAAK VAN DE HOOGSTE NATIONALE RECHTSCOLLEGES: KUNNEN MET
WERKEN, NIET SPECIFIEK LEREN
3 cases: 1 van Grondwettelijk Hof, 1 van Hof van Cassatie en van de Raad van
State
1ste: Grondwettelijk Hof: arrestnr. 165/2023 van 30 november 2023
De wet van 28 maart 2022 voert een passagierstaks in voor vluchten vanaf Belgische
luchthavens, variërend van 2 tot 10 euro per passagier. De hoogste taks geldt voor
bestemmingen binnen 500 km, om het gebruik van milieuvriendelijker vervoermiddelen
te stimuleren. Uitzonderingen gelden voor transitpassagiers en aansluitende vluchten.
Ryanair, de Belgische Federatie voor Luchtvaart en twee privévliegers vroegen de
afschaffing van deze taks. Het Hof wees hun beroep af, oordeelde dat de federale
wetgever bevoegd was en dat de taks niet in strijd is met het gelijkheidsbeginsel, non-
discriminatie of het Verdrag van Chicago. De vrijstelling voor transitpassagiers werd
redelijk geacht om de Belgische luchthavens internationaal concurrerend te houden.
Tot slot vond het Hof dat de wet een goed evenwicht biedt tussen ondernemersvrijheid
en milieubescherming.
Analyseer de arresten adhv volgende vragenlijst
1. Wat zijn de voorafgaande procedurele of feitelijke gegevens van deze
zaak? Hoe is de zaak bij het rechtscollege terechtgekomen?
- Ter post aangetekende brief & zitting daar
2. Wie zijn de partijen in de procedure?
- Verzoeker: Ryanair, Federale Federatie voor Luchtvaart (FBA) en twee
privépiloten
- Verweerder: Belgische federale overheid: ministerraad vertegenwoordigt
Belgische overheid
3. Wat wordt er aangevochten?
- De wettigheid van de taks op passagiersvluchten vanaf Belgische
luchthavens.
= taks is afhankelijk van afstand van de vlucht (meer dan 500
km)
4. Welke argumenten voeren de partijen aan? Geef ze beknopt weer. ( Welke
zijn on(grond)wettig? Aan welke norm wordt getoetst? Waarom zou die
norm zijn geschonden?
- Verzoekers: 1
o Schending van bevoegdheidsregels (gewesten bevoegd
volgens hun)
1
Opmerking: vermeld artikelen
, o Discriminatie tussen vluchten & passagiers
(gelijkheidsbeginsel)
o Schending van artikel 15 Verdrag van Chicago
Betreft regels mbt gelijke behandeling van
luchtvaartmaatschappijen, verbieding om
specifieke heffingen te leggen, heffingen moeten
redelijk zijn,..
o Ongelijke behandeling van recreatieve (= plezier)
vluchten
5. Wat beslist het rechtscollege?
- Verwerpt de beroepen & bevestigt wettigheid van de taksen
6. Wat zijn de motieven van het rechtscollege om tot die beslissing te komen?
Geef ze in grote lijnen weer?
- Federale overheid is bevoegd: bevoegdheidsverdeling wordt betwist.
o Volgens arrest is in sommige gevallen overleg van de
overheid wel nodig maar hier niet
- Geen schending van gelijksheidsbeginsel of Verdrag van Chicago = voldoen
aan die bepalingen
- Vrijstellingen zijn redelijk & verantwoord
o Er is vrijheid van ondernemen maar dit is geen absolute
vrijheid, indien er een beperking is moet deze in
evenwicht zijn met de rechten dus redelijk & verantwoord
2de: Hof van Cassatie België – arrest nr. C.22.0461 N
1. Wat zijn de voorafgaande procedurele of feitelijke gegevens van deze zaak? Hoe is
de zaak bij het rechtscollege terechtgekomen?
- Verzoekschrift cassatieberoep
2. Wie zijn de partijen in de procedure?
- Eiser: Mevr. MVM
- Verweerder: Stad Hasselt
3. Wat wordt er aangevochten?
- GAS boete die is uitgeschreven door de politie omdat ze artikel 69 codex
politieverordeningen zou schenden met betrekking tot beperking van vrije
meningsuiting: zowel EVRM als GW
4. Welke argumenten voeren de partijen aan? Geef ze beknopt weer. ( Welke zijn
on(grond)wettig? Aan welke norm wordt getoetst? Waarom zou die norm zijn
geschonden?
- Schending van vrije meningsuiting
- Uitoefenning van vrije meningsuiting kan onderworpen zijn aan bepaalde
formaliteiten indien door de wet bepaalt (nationale veiligheid, openbate
veiligheid,..)
- Recht om mening te koesteren zonder inmenging, art 19.1 IVBPR
= GAS boete bij uiten van vrije meningsuiting, namelijk tegen
abortus
, 5. Wat beslist het rechtscollege?
- Bestreden vonnis te vernietigen & zaak te verwijzen naar andere
politierechtbank
6. Wat zijn de motieven van het rechtscollege om tot die beslissing te komen? Geef
ze in grote lijnen weer?
- In bestreden vonnis blijkt niet dat de politierechter recht op vrije
meningsuiting heeft afgewogen tegen andere rechten zoals bedoeld in art.
10.2 EVRM
- In bestreden vonnis blijkt ook niet dat politierechter de context in acht heeft
genomen
= Beslissing niet naar recht en schendt dus recht op vrije
meningsuiting, gewaarborgd door GW en EVRM + art. 69
politieverordeningen is geschonden omdat dit artikel enkel van
toepassing is voor zover rechter het totale geheel bekijkt: nog een
grotere vraag bekijken of deze schending van vrije meningsuiting is
afgewogen en dit kan je niet afleiden.
= hierdoor zijn de artikelen WEL geschonden, met als resultaat dat
Hof van Cassatie ze terug voor de politierechtbank zal laten komen
vanaf 0 ( volledige zaak opnieuw behandelen voor een andere)
3de: Raad van State, afdeling bestuursrechtspraak Xe kamer arrest nr. 252.322
van 3 december 2021 in de zaak A.229.964/X-17.648
1. Wat zijn de voorafgaande procedurele of feitelijke gegevens van deze zaak? Hoe is
de zaak bij het rechtscollege terechtgekomen?
- Memorie van antwoord & wederantwoord
2. Wie zijn de partijen in de procedure?
- Verzoeker: John Crombez: burger
- Verweerder: Stad Oostende
3. Wat wordt er aangevochten?
- Gebruikers van rolschaatsen,.. veroorzaken schade aan Casino-Kursaal in
Oostende dus er is een verbod ingevoerd.
- Wettigheidsbeginsel is geschonden in verbod
4. Welke argumenten voeren de partijen aan? Geef ze beknopt weer. ( Welke zijn
on(grond)wettig? Aan welke norm wordt getoetst? Waarom zou die norm zijn
geschonden?
- Op 18 november 2019: gemeenteraad extra bepaling toe te voegen: verbod
op skaten op openbaar domein indien dit overlast veroorzaakt
= verzoeker zegt dat dit niet precies genoeg is & niet voldoende
voorzienbaar waardoor wettigheidsbeginsel (= dus ook
rechtszekerheidsbeginsel dat impliceert dat regelgeving
duidelijk, nauwkeurige bewoordingen bevat) is geschonden
5. Wat beslist het rechtscollege?
- Vernietigd het besluit van de gemeenteraad
- Verwerende partij moet ook kosten betalen
, 6. Wat zijn de motieven van het rechtscollege om tot die beslissing te komen? Geef
ze in grote lijnen weer?
- Raad van State beslist dat minimale vereiste van duidelijkheid ontbreekt
- De opgesomde toestellen zijn allesbehalve helder of er nog andere bijhoren
- Verboden gedrag is te algemeen & weinig precies
= middel is gegrond
Kan je uit deze arresten afleiden over de onderscheiden bevoegdheid van het
Grondwettelijk Hof, Hof van Cassatie en Raad van State? + Vul bevoegdheid
alvast in op het shema over de afdwingbaarheid van de normenhierarchie.
Hof van Cassatie: recht goed geïnterpreteerd?
Raad van State =
kan ook GW
toetsen maar
dan enkel over
administratieve
Oefening 3: grondwet lezen
Vraag a: Belgische normenhiërarchie: geef deze in shema weer, zie ook art 34 GW
