Samenvatting hoofdstuk 5
5.1 | Absolutisme
Lodewijk XIV werd koning toen hij 9 jaar oud was, hij was nog te jong dus zijn moeder nam de leiding.
Er was een groot geldgebrek door de oorlogsvoering met Spanje, dit was een indirecte (diepere)
oorzaak van de Opstand(1648-1653). De Franse koningen waren niet almachtig. Zij hadden
toestemming nodig van de adel, geestelijkheid en stedelijke burgerij.
Begin 17e eeuw kregen Franse koningen er genoeg van dat ze moeten overleggen. Zij streefden naar
uitbreiding van hun macht en versterking van het centraal gezag, daarom werden vanaf 1614 geen
vergaderingen van de Staten-Generaal meer bijeen. De koninklijke adviseurs, Richelieu en Mazarin
probeerden de macht van de adel ook nog te beperken door het ambtenarenapparaat uit te breiden.
Toen Mazarin overleed, kreeg Lodewijk totale macht, hij zette het proces van centralisatie door. Dit
heet het absolutisme.
Bij het absolutisme zijn er 4 terreinen te onderscheiden:
Politiek: koning stelde ambtenaren aan, nam alle beslissingen zelf, maakte nieuwe wetten,
voerde censuur is.
Militair: hij creëerde een staand leger van beroepssoldaten, die werd geleid door
professionals en bestond uit goede training, uitrusting en een behoorlijk salaris.
Economisch: koning probeerde meer inkomsten te krijgen door de export te verhogen en de
import te beperken omdat er een vaste hoeveelheid rijkdom nodig was(mercantilisme).
Religieus: Lodewijk streefde naar eenvormigheid. Hij was katholiek en werd ondersteund
door hoge katholieke bestuurders. Protestanten hadden eind 16 e eeuw volgens het Edict van
Nantes enige geloofsvrijheid. In 1685 werden protestanten toch vervolgd.
Lodewijk rechtvaardigde zijn almacht met de gedachte dat koningen hun recht op aarde om te
regeren hadden gekregen van God. Volgens de leer van droit divin(goddelijk recht) was de koning de
plaatsvervanger van god op aarde. De vorst stond boven de wet en zijn macht was absoluut.
Rusland
Ontwikkelde in de 17e eeuw tot een absolute monarchie. 1613-1917 was de macht in handen van één
familie: de Romanovs. De tsaren beperkten de zeggenschap van adel en geestelijken en schaften
allerlei vormen van lokaal zelfbestuur af. De tsaar hoopte zo de achterstand op West-Europa in te
halen.
Pruisen
Een van de ongeveer 300 staten in het Duitse Rijk van na de Dertigjarige Oorlog. Pruisen ontwikkelde
zich tot een grootmacht. Keurvorst Frederik Willem(1640-1688) moderniseerde het leger en de
ambtenarij. Het leger groeide uit tot een van de grootste van Europa onder ‘soldatenkoning’ Frederik
Willem I(1713-1740). Er was wel een zekere mate van geloofsvrijheid.
Republiek der Nederlanden
De stadhouders in de Republiek deden hun best om hun macht uit te breiden. Dat lukte tot op zeker
hoogte in de perioden dat de Oranjes het stadhoudersschap vervulden. Vooral Willem III(1672-1702).
5.1 | Absolutisme
Lodewijk XIV werd koning toen hij 9 jaar oud was, hij was nog te jong dus zijn moeder nam de leiding.
Er was een groot geldgebrek door de oorlogsvoering met Spanje, dit was een indirecte (diepere)
oorzaak van de Opstand(1648-1653). De Franse koningen waren niet almachtig. Zij hadden
toestemming nodig van de adel, geestelijkheid en stedelijke burgerij.
Begin 17e eeuw kregen Franse koningen er genoeg van dat ze moeten overleggen. Zij streefden naar
uitbreiding van hun macht en versterking van het centraal gezag, daarom werden vanaf 1614 geen
vergaderingen van de Staten-Generaal meer bijeen. De koninklijke adviseurs, Richelieu en Mazarin
probeerden de macht van de adel ook nog te beperken door het ambtenarenapparaat uit te breiden.
Toen Mazarin overleed, kreeg Lodewijk totale macht, hij zette het proces van centralisatie door. Dit
heet het absolutisme.
Bij het absolutisme zijn er 4 terreinen te onderscheiden:
Politiek: koning stelde ambtenaren aan, nam alle beslissingen zelf, maakte nieuwe wetten,
voerde censuur is.
Militair: hij creëerde een staand leger van beroepssoldaten, die werd geleid door
professionals en bestond uit goede training, uitrusting en een behoorlijk salaris.
Economisch: koning probeerde meer inkomsten te krijgen door de export te verhogen en de
import te beperken omdat er een vaste hoeveelheid rijkdom nodig was(mercantilisme).
Religieus: Lodewijk streefde naar eenvormigheid. Hij was katholiek en werd ondersteund
door hoge katholieke bestuurders. Protestanten hadden eind 16 e eeuw volgens het Edict van
Nantes enige geloofsvrijheid. In 1685 werden protestanten toch vervolgd.
Lodewijk rechtvaardigde zijn almacht met de gedachte dat koningen hun recht op aarde om te
regeren hadden gekregen van God. Volgens de leer van droit divin(goddelijk recht) was de koning de
plaatsvervanger van god op aarde. De vorst stond boven de wet en zijn macht was absoluut.
Rusland
Ontwikkelde in de 17e eeuw tot een absolute monarchie. 1613-1917 was de macht in handen van één
familie: de Romanovs. De tsaren beperkten de zeggenschap van adel en geestelijken en schaften
allerlei vormen van lokaal zelfbestuur af. De tsaar hoopte zo de achterstand op West-Europa in te
halen.
Pruisen
Een van de ongeveer 300 staten in het Duitse Rijk van na de Dertigjarige Oorlog. Pruisen ontwikkelde
zich tot een grootmacht. Keurvorst Frederik Willem(1640-1688) moderniseerde het leger en de
ambtenarij. Het leger groeide uit tot een van de grootste van Europa onder ‘soldatenkoning’ Frederik
Willem I(1713-1740). Er was wel een zekere mate van geloofsvrijheid.
Republiek der Nederlanden
De stadhouders in de Republiek deden hun best om hun macht uit te breiden. Dat lukte tot op zeker
hoogte in de perioden dat de Oranjes het stadhoudersschap vervulden. Vooral Willem III(1672-1702).
