Samenvatting - Academische vaardigheden - PPT + notities

ACADEMISCHE VAARDIGHEDEN
Dr. Prof. Gustaaf Cornelis

ALGEMEEN

Je beschikt over 3 vaardigheden na afloop van dit vak: Je kan …
1) een wetenschappelijke tekst synthetiseren en analyseren
2) correct refereren met twee verschillende referentiesystemen
3) het gepast taalregister voor een academische context hanteren, evenals
op een kernachtige en aantrekkelijke manier onderzoeksresultaten
communiceren aan je peers
Inhoud
1) Publicatietypes herkennen
2) Plagiaat vermijden
3) Gebruik van generatieve AI
4) Schrijven
5) Presenteren
Evaluatie
1) LINA – Vragenlijst academisch Nederlands (5%)
 Zie ACTO-pagina omtrent academisch schrijven
2) Presentatie (25%)
3) Schriftelijk examen (70%) – meerkeuze (skills, attitude, definities,
refereren)
 Publicatietypes herkennen
 Plagiaat vermijden
 Schrijven
Cornell-methode
Je kan je blad indelen op de volgende manier 
Kies voor een “catchy” titel en veel ruimte voor je notities.
Herhaal wekelijks (10 min.) en verspreid deze methode over de tijd heen.
Na elke les noteer je sleutelwoorden op. Binnen een week probeer je de
kern te herhalen aan de hand van de sleutelwoorden.
Doel – Een onderzoeker worden met een…
 Kritische blik
 Onderzoekende houding
 Wetenschappelijke integriteit (onderzoek voeren volgens 5 principes:
eerlijkheid, zorgvuldigheid, transparantie, onafhankelijkheid en
verantwoordelijkheid)
 Methodologische vaardigheden (-> het vak ‘onderzoeksmethoden’)
 Academische schrijfvaardigheid
 Domeinspecifieke kennis

1

,Les 1 – Introductie; Casus van de Spaanse griep

Corona (2020) vs. de Spaanse griep (1918 - 1920)
 We worden met dezelfde problematiek geconfronteerd maar met een
tijdsverschil van 100 jaar.
CASESTUDIE
De ‘moeder der pandemieën’ is voortgekomen uit een Frans/Amerikaans
legerkamp.
 3% aan mortaliteit (als je het hebt) + 1/3 v/d wereldbevolking werd
geïnfecteerd
 3 golven na WOI (1914 – 1918)
Probleem-> Het aantal geïnfecteerden moest laag blijven want anders ging de
zorg niet kunnen volgen.
Vroeger werd er reeds gedacht aan:
 Mondmaskers
 Ventilatie
 Quarantaines


KRITISCHE HOUDING
De onderzoeksvraag: Hoeveel griepdoden waren er in België?
1ste poging - Deductie = Ga na wat er al is en leidt het antwoord daaruit af.
1) Het mortaliteitscijfer van de Spaanse griep was 3%.
2) Er waren 7,5 miljoen Belgen in 1920.
3) Er vielen 225.000 Belgische slachtoffers.
 FOUT! Want dan moeten alle Belgen de Spaanse griep
gekregen hebben
2de poging – tertiaire bronnen (opzoeken – gebruik maken van naslagwerken,
overzichtswerken, artikels, websites, …)
 Wikipedia is fout! MAAR – voetnoot
3de poging - secundaire bronnen (Wikipedia verwijst hiernaar)
Artikel van Historicus Marc Reynebau, kenner van de Belgische geschiedenis,
waarbij men zegt:
282.165 griepdoden = 3,8% v/d bevolking = mortaliteit meer dan 10%?
-> Op onderzoek! De masterthesis van een student -> Is Lambert fout of niet?
Een tabel met het aantal sterftegevallen
 Hou rekening met de oversterfte (de surplus t.o.v. het aantal
gemiddelde doden voor WOI en de Spaanse griep)




2

,4de poging – primaire bronnen en vergelijkende methode (I. Devos)




= Een wetenschappelijke wiskundige benadering
Conclusie
 Cijfers zijn verleidelijk helder en suggereren autoriteit
 Cijfers moeten afgerond zijn – anders is er iets aan de gang…
Bv. Studenten die een masterthesis schrijven kunnen ook fouten maken. Ook al
hebben ze een scriptieprijs gewonnen…
!!Voer een kritische benadering (totdat iets aannemelijk lijkt + controle =
dubbele check) toe vooraleer je een bron gebruikt!!
Triangulatie = twee onafhankelijk bronnen/methodes, geen AI, bekijken en
vergelijken
 Zijn ze in consensus? Zeggen ze hetzelfde?
Validering = Je hebt iets in je hoofd (een idee) en wilt dat bevestigen door een
bron erbij te halen.


Types van bronnen
1) Primaire bronnen = oorspronkelijke bronnen geschreven/gemaakt door
een menselijke auteur (geen AI!)
 Bv. Artikels, romans, gedichten, theaterteksten, schilderijen, foto’s, …

2) Secundaire bronnen = bronnen die verwijzen naar de primaire bron en
erop verdergaan
 Bv. de recensie van een boek/artikel
Strikvraag: Kan een secundaire bron, een primaire bron zijn?
Als je een secundaire bron zelf bestudeert als ding (mens) dan wordt het
een primaire bron. Bv. Een thesis is een secundaire bron waarbij jij
informatie samen verzamelt maar als thesissen met elkaar vergeleken
worden dan worden het primaire bronnen.
3) Tertiaire bronnen = bieden een overzicht van wat je in primaire en
secundaire bronnen kan vinden (informatie in lemas – korte
beschrijvingen)


3

,  Bv. woordenboeken, encyclopedieën, gidsen, bibliografieën, … =
naslagwerken
TIP! Refereer altijd naar een primaire of secundaire bron.


ONDERZOEKENDE HOUDING
De onderzoeksvraag: Doen Archeologen onderzoek naar de Spaanse griep?
 Ga kijken naar verschillende disciplines (psychologen, filosofen, …) voor
een andere visie binnen hetzelfde domein
De materialen zijn de volgende:
 Een grafsteen -> Er zijn kinderen gestorven door de pandemie.
 Een brief aan een vriend over persoonlijke ervaring -> een primaire bron
dus NIET veralgemenen
 Een reclameboodschap -> Zegt wat mensen dachten dat als hulpmiddel
kon dienen
 A) Een tentoonstelling vs. B) Foto noodhospitaal -> Nuttigste bron: B =
primaire bron


INTEGERE HOUDING
Bert De Munck, gerenommeerde collega, heeft een opiniestuk geschreven:
 Wat zou er gebeurd zijn zonder de maatregelen? Zijn die nodig?
 Er is geen bewijs over de impact van maatregelen.
 Wat we nu meemaken is niets vergeleken met de gevolgen van de
Spaanse griep.
Examenvraag – waar of vals?
Suggereert Prof. De Munck hier dat we de maatregelen moeten afzwakken omdat
er precies meer slachtoffers vallen door die maatregelen? -> WAAR
Verder zegt hij:
 Er zijn nu maatregelen dus zouden de voorstanders van maatregelen
moeten nagaan wat de gevolgen zijn van die maatregelen.
 Een causaal verband moet je proberen aan te tonen.
 Ze zijn dat grootschalig aan het onderzoeken.
De essentie – Ze hebben een experiment uitgevoerd met de mensheid zonder
dit via de ethische commissie (een voorstel van een onderzoek met personen of
dieren moet hiernaartoe!) eerst te laten gaan.
Bv. Studenten MaBaO -> Een onderzoek met kinderen (minderjarigen) ->
ethische commissie
 Zijn de kinderen gevraagd geweest om deel te nemen?
 Zijn de ouders op de hoogte en hebben deze toegestemd?
Conclusie (v. prof. De Munck)


4