CONTINUÜM IN
DE BASISSCHOOL
Amber Cloetens
2024-2025
,Deel 1: Kader .......................................................................................................... - 9 -
Overgang van het kleuteronderwijs naar het lager onderwijs ..................................... - 9 -
Introductie .......................................................................................................... - 9 -
Kleuterklas versus eerste leerjaar ...................................................................... - 10 -
Transitiemoment............................................................................................... - 11 -
Brug tussen kleuter en lager onderwijs ............................................................... - 12 -
1/ Werken aan een zachte overgang ............................................................... - 12 -
2/ Werken aan de voorbereidende vaardigheden ............................................. - 12 -
3/ Krachtige werkvormen van het kleuteronderwijs doortrekken naar het lager
onderwijs ...................................................................................................... - 12 -
4/ Samenwerken: klasdoorbrekend leren tussen K3 en L1 ............................... - 13 -
Kindcentra met visie op transitie ........................................................................ - 13 -
De Tandem in Brugge ..................................................................................... - 13 -
Drakena in Gent ............................................................................................ - 14 -
Situatie in Nederland ..................................................................................... - 14 -
Kleuterparticipatie ............................................................................................ - 16 -
KOALA screening .............................................................................................. - 17 -
Inhoud KOALA ............................................................................................... - 17 -
Kritisch kijken naar taalscreening ................................................................... - 18 -
Zin of onzin van zitten blijven ............................................................................. - 19 -
Schoolrijpheid .................................................................................................. - 20 -
Interview met leerkracht 1ste leerjaar ............................................................... - 20 -
Evolutie van het begrip schoolrijpheid ............................................................ - 22 -
Schoolrijp kind of kindrijpe school? ................................................................ - 23 -
Begrip schoolrijpheid ................................................................................. - 23 -
Voorwaarden ............................................................................................. - 23 -
Schoolrijpheid bepalen en meten ............................................................... - 24 -
Schoolrijpheidstesten ................................................................................ - 26 -
Hoe schoolrijpheid bepalen en meten? ....................................................... - 27 -
Beslissing over schoolrijpheid .................................................................... - 28 -
Stimuleren door ouders .............................................................................. - 28 -
Samenvattend ........................................................................................... - 28 -
-1-
,Overgang van het lager onderwijs naar het secundair onderwijs .............................. - 29 -
Structuur SO ..................................................................................................... - 29 -
De grote stap: bronnen .................................................................................. - 30 -
Het keuzeproces bij leerlingen en ouders ........................................................... - 31 -
Transbaso-project ......................................................................................... - 32 -
Korte samenvatting project ......................................................................... - 32 -
Keuzeproces bij leerlingen ............................................................................. - 35 -
Keuzeproces bij ouders.................................................................................. - 36 -
Bronnen te gebruiken voor leerlingen en ouders .............................................. - 36 -
Het keuzeproces in de derde graad en studieadvies van de school ...................... - 37 -
Timing en verloop van het keuzeproces ........................................................... - 37 -
Wat werkt op scholen? .................................................................................. - 37 -
Rol van het CLB ............................................................................................. - 38 -
Gelijke onderwijskansen en studieadvies ........................................................... - 38 -
Video “Gelijkspel” ......................................................................................... - 38 -
TESA ............................................................................................................. - 40 -
15 interacties van TESA .............................................................................. - 41 -
Getuigenissen ............................................................................................ - 41 -
Toolbox voor leerkrachten ................................................................................. - 42 -
Deel 2: Motoriek ................................................................................................... - 43 -
Schrijven zonder pen ............................................................................................ - 43 -
Doelen ............................................................................................................. - 43 -
Introductie ........................................................................................................ - 43 -
Enkele feiten ................................................................................................. - 43 -
Schrijven of typen .......................................................................................... - 43 -
Schrijven is… ................................................................................................. - 43 -
Schrijven als ontwikkeling.................................................................................. - 44 -
Krullenbol ..................................................................................................... - 44 -
Wat zijn fijnmotorische vaardigheden? ........................................................... - 45 -
Definitie fijne motoriek ................................................................................... - 45 -
Ontwikkeling fijne motoriek ............................................................................... - 46 -
1/ Fijnmotorische differentiatie: het verfijnen van de bewegingssturing ............ - 46 -
2/ Ontwikkeling van eenhandig grijpen, duimfunctie en pincetgreep................. - 47 -
3/ Steunname in de bewegende hand ............................................................. - 47 -
4/ Manipulatie in de hand ............................................................................... - 48 -
-2-
, Steunhand vs bewegende hand ...................................................................... - 48 -
Schrijfmotoriek ................................................................................................. - 48 -
Het ontwikkelen van de schrijfmotoriek .......................................................... - 48 -
A. Pengreepontwikkeling ............................................................................ - 48 -
Statische en dynamische greep ............................................................... - 49 -
Onrijpheid en compensatietechnieken .................................................... - 49 -
Juiste greep aanleren .............................................................................. - 50 -
Schrijfgerei ............................................................................................. - 50 -
B. Schrijfhouding ........................................................................................ - 51 -
C. Schrijfbeweging ..................................................................................... - 52 -
Wist-je-dat................................................................................................. - 53 -
Oefening .................................................................................................... - 54 -
Schrijfvoorwaarden ........................................................................................... - 54 -
Wat zijn de schrijfvoorwaarden....................................................................... - 54 -
LVS test kleine motoriek................................................................................. - 55 -
Exit-vragen motoriek ......................................................................................... - 58 -
-3-
DE BASISSCHOOL
Amber Cloetens
2024-2025
,Deel 1: Kader .......................................................................................................... - 9 -
Overgang van het kleuteronderwijs naar het lager onderwijs ..................................... - 9 -
Introductie .......................................................................................................... - 9 -
Kleuterklas versus eerste leerjaar ...................................................................... - 10 -
Transitiemoment............................................................................................... - 11 -
Brug tussen kleuter en lager onderwijs ............................................................... - 12 -
1/ Werken aan een zachte overgang ............................................................... - 12 -
2/ Werken aan de voorbereidende vaardigheden ............................................. - 12 -
3/ Krachtige werkvormen van het kleuteronderwijs doortrekken naar het lager
onderwijs ...................................................................................................... - 12 -
4/ Samenwerken: klasdoorbrekend leren tussen K3 en L1 ............................... - 13 -
Kindcentra met visie op transitie ........................................................................ - 13 -
De Tandem in Brugge ..................................................................................... - 13 -
Drakena in Gent ............................................................................................ - 14 -
Situatie in Nederland ..................................................................................... - 14 -
Kleuterparticipatie ............................................................................................ - 16 -
KOALA screening .............................................................................................. - 17 -
Inhoud KOALA ............................................................................................... - 17 -
Kritisch kijken naar taalscreening ................................................................... - 18 -
Zin of onzin van zitten blijven ............................................................................. - 19 -
Schoolrijpheid .................................................................................................. - 20 -
Interview met leerkracht 1ste leerjaar ............................................................... - 20 -
Evolutie van het begrip schoolrijpheid ............................................................ - 22 -
Schoolrijp kind of kindrijpe school? ................................................................ - 23 -
Begrip schoolrijpheid ................................................................................. - 23 -
Voorwaarden ............................................................................................. - 23 -
Schoolrijpheid bepalen en meten ............................................................... - 24 -
Schoolrijpheidstesten ................................................................................ - 26 -
Hoe schoolrijpheid bepalen en meten? ....................................................... - 27 -
Beslissing over schoolrijpheid .................................................................... - 28 -
Stimuleren door ouders .............................................................................. - 28 -
Samenvattend ........................................................................................... - 28 -
-1-
,Overgang van het lager onderwijs naar het secundair onderwijs .............................. - 29 -
Structuur SO ..................................................................................................... - 29 -
De grote stap: bronnen .................................................................................. - 30 -
Het keuzeproces bij leerlingen en ouders ........................................................... - 31 -
Transbaso-project ......................................................................................... - 32 -
Korte samenvatting project ......................................................................... - 32 -
Keuzeproces bij leerlingen ............................................................................. - 35 -
Keuzeproces bij ouders.................................................................................. - 36 -
Bronnen te gebruiken voor leerlingen en ouders .............................................. - 36 -
Het keuzeproces in de derde graad en studieadvies van de school ...................... - 37 -
Timing en verloop van het keuzeproces ........................................................... - 37 -
Wat werkt op scholen? .................................................................................. - 37 -
Rol van het CLB ............................................................................................. - 38 -
Gelijke onderwijskansen en studieadvies ........................................................... - 38 -
Video “Gelijkspel” ......................................................................................... - 38 -
TESA ............................................................................................................. - 40 -
15 interacties van TESA .............................................................................. - 41 -
Getuigenissen ............................................................................................ - 41 -
Toolbox voor leerkrachten ................................................................................. - 42 -
Deel 2: Motoriek ................................................................................................... - 43 -
Schrijven zonder pen ............................................................................................ - 43 -
Doelen ............................................................................................................. - 43 -
Introductie ........................................................................................................ - 43 -
Enkele feiten ................................................................................................. - 43 -
Schrijven of typen .......................................................................................... - 43 -
Schrijven is… ................................................................................................. - 43 -
Schrijven als ontwikkeling.................................................................................. - 44 -
Krullenbol ..................................................................................................... - 44 -
Wat zijn fijnmotorische vaardigheden? ........................................................... - 45 -
Definitie fijne motoriek ................................................................................... - 45 -
Ontwikkeling fijne motoriek ............................................................................... - 46 -
1/ Fijnmotorische differentiatie: het verfijnen van de bewegingssturing ............ - 46 -
2/ Ontwikkeling van eenhandig grijpen, duimfunctie en pincetgreep................. - 47 -
3/ Steunname in de bewegende hand ............................................................. - 47 -
4/ Manipulatie in de hand ............................................................................... - 48 -
-2-
, Steunhand vs bewegende hand ...................................................................... - 48 -
Schrijfmotoriek ................................................................................................. - 48 -
Het ontwikkelen van de schrijfmotoriek .......................................................... - 48 -
A. Pengreepontwikkeling ............................................................................ - 48 -
Statische en dynamische greep ............................................................... - 49 -
Onrijpheid en compensatietechnieken .................................................... - 49 -
Juiste greep aanleren .............................................................................. - 50 -
Schrijfgerei ............................................................................................. - 50 -
B. Schrijfhouding ........................................................................................ - 51 -
C. Schrijfbeweging ..................................................................................... - 52 -
Wist-je-dat................................................................................................. - 53 -
Oefening .................................................................................................... - 54 -
Schrijfvoorwaarden ........................................................................................... - 54 -
Wat zijn de schrijfvoorwaarden....................................................................... - 54 -
LVS test kleine motoriek................................................................................. - 55 -
Exit-vragen motoriek ......................................................................................... - 58 -
-3-
