Psychodynamische therapie
Samenvatting master 1 klinische psychologie VUB voor het vak psychodynamische
therapie gegeven door Prof. Eileen Tang
Academiejaar 2024-2025
1
,Inhoudsopgave
Introductie ................................................................................................................................... 4
Tekst Luyten (2015) ........................................................................................................................... 5
1. De basisassumpties van psychodynamische therapie ............................................................ 9
Basisassumptie 1: ontwikkelingsperspectief .................................................................................... 9
Basisassumptie 2: rol van onbewuste motivatie en intentionaliteit ................................................. 10
Basisassumptie 3: overdracht van patronen van denken, voelen en handelen in vroegere relaties
naar huidige relaties ....................................................................................................................... 10
Basisassumptie 4: persoonsgericht perspectief psychodynamische benaderingen houden rekening
met de gehele persoon. .................................................................................................................. 11
Basisassumptie 5: erkenning van complexiteit ................................................................................ 12
Basisassumptie 6: focus op innerlijke psychische wereld en psychologische causaliteit
(biopsychosociaal model) ............................................................................................................... 12
Basisassumptie 7: continuïteit tussen normale en psychopathologische ontwikkeling ................... 13
Tekst: Shedler (2001) chapter 2 ....................................................................................................... 13
2. Basisprincipes van psychodynamische therapie: mensbeeld ............................................... 13
Tweedeling: primitieve en mature verdedigingsmechanismen......................................................... 18
3. Basisprincipes psychodynamische therapie: kader .................................................................. 26
Tijd.................................................................................................................................................. 27
Ruimte en opstelling ....................................................................................................................... 27
Regels ............................................................................................................................................. 27
Werkwijze ....................................................................................................................................... 30
Tekst Nicole Vliegen ........................................................................................................................ 34
4. Basisprincipes psychodynamische therapie: relatie ................................................................. 36
Twee basisingrediënten van de therapeutische relatie .................................................................... 36
Twee theoretische perspectieven op de therapeutische relatie ....................................................... 40
Tekst Nicole Vliegen (2009B) ........................................................................................................... 49
5. Basisprincipe veranderingsprocessen en mentaliseren ............................................................ 52
Mentaliseren als construct ............................................................................................................. 52
Mentaliseren: ontwikkeling ............................................................................................................. 59
Ontwikkeling: Factoren die onze ontwikkeling beïnvloeden ............................................................. 68
Tekst Fonagy en Bateman ............................................................................................................... 80
6 Prototype I: mentalization-based treatment for children (MBT-C) ................................................ 88
Doelstelling en opbouw .................................................................................................................. 88
Assessment/ initiële fase (vgl psychodiagnostiek) ........................................................................... 88
Individuele kindertherapie MBT-C ................................................................................................... 97
7 Prototype II: Dynamic Interpersonal Therapy (DIT) .................................................................... 102
Achtergrond .................................................................................................................................. 102
Kern .............................................................................................................................................. 103
Initiële fase ................................................................................................................................... 106
Middenfase ................................................................................................................................... 110
Afrondingsfase .............................................................................................................................. 120
Tekst Luyten (2005) ....................................................................................................................... 125
2
,Woordenlijst.............................................................................................................................. 132
3
, Introductie
Wat is het dodo-bird verdict
Vogels – rond het meer rennen om veren droog te krijgen (wedstrijd)
Veren waren terug droog maar ze vergaten te meten hoe ver ze gerend hadden.
Ze vragen de Dodo: wie heeft er nu gewonnen?
“Everybody has won, and all must have prizes”
Sinds Rozensweig (1936) en zeker vanaf Luborsky, Singer, en Luborsky (1975): alle
therapieën zijn even effectief – belang van non-specifieke factoren
→ belang van therapie-specifieke factoren in bepalen van therapie-uitkomst
Hetgeen alle therapie gemeenschappelijk hebben is eigenlijk belangrijker voor de
uitkomtst dan de specifieke eigenschappen van een therapie. Namelijk de
therapeutische relatie.
Waarom dan PSD therapie?
Dit impliceert tevens dat psychodynamische therapie, zoals andere
psychotherapeutische stromingen, voor verschillende vormen van psychopathologie
een effectieve, en dus te overwegen, optie kan zijn.Psychodynamische therapie heeft
een lange geschiedenis, en daardoor raken er dingen weerlegd.
4
Samenvatting master 1 klinische psychologie VUB voor het vak psychodynamische
therapie gegeven door Prof. Eileen Tang
Academiejaar 2024-2025
1
,Inhoudsopgave
Introductie ................................................................................................................................... 4
Tekst Luyten (2015) ........................................................................................................................... 5
1. De basisassumpties van psychodynamische therapie ............................................................ 9
Basisassumptie 1: ontwikkelingsperspectief .................................................................................... 9
Basisassumptie 2: rol van onbewuste motivatie en intentionaliteit ................................................. 10
Basisassumptie 3: overdracht van patronen van denken, voelen en handelen in vroegere relaties
naar huidige relaties ....................................................................................................................... 10
Basisassumptie 4: persoonsgericht perspectief psychodynamische benaderingen houden rekening
met de gehele persoon. .................................................................................................................. 11
Basisassumptie 5: erkenning van complexiteit ................................................................................ 12
Basisassumptie 6: focus op innerlijke psychische wereld en psychologische causaliteit
(biopsychosociaal model) ............................................................................................................... 12
Basisassumptie 7: continuïteit tussen normale en psychopathologische ontwikkeling ................... 13
Tekst: Shedler (2001) chapter 2 ....................................................................................................... 13
2. Basisprincipes van psychodynamische therapie: mensbeeld ............................................... 13
Tweedeling: primitieve en mature verdedigingsmechanismen......................................................... 18
3. Basisprincipes psychodynamische therapie: kader .................................................................. 26
Tijd.................................................................................................................................................. 27
Ruimte en opstelling ....................................................................................................................... 27
Regels ............................................................................................................................................. 27
Werkwijze ....................................................................................................................................... 30
Tekst Nicole Vliegen ........................................................................................................................ 34
4. Basisprincipes psychodynamische therapie: relatie ................................................................. 36
Twee basisingrediënten van de therapeutische relatie .................................................................... 36
Twee theoretische perspectieven op de therapeutische relatie ....................................................... 40
Tekst Nicole Vliegen (2009B) ........................................................................................................... 49
5. Basisprincipe veranderingsprocessen en mentaliseren ............................................................ 52
Mentaliseren als construct ............................................................................................................. 52
Mentaliseren: ontwikkeling ............................................................................................................. 59
Ontwikkeling: Factoren die onze ontwikkeling beïnvloeden ............................................................. 68
Tekst Fonagy en Bateman ............................................................................................................... 80
6 Prototype I: mentalization-based treatment for children (MBT-C) ................................................ 88
Doelstelling en opbouw .................................................................................................................. 88
Assessment/ initiële fase (vgl psychodiagnostiek) ........................................................................... 88
Individuele kindertherapie MBT-C ................................................................................................... 97
7 Prototype II: Dynamic Interpersonal Therapy (DIT) .................................................................... 102
Achtergrond .................................................................................................................................. 102
Kern .............................................................................................................................................. 103
Initiële fase ................................................................................................................................... 106
Middenfase ................................................................................................................................... 110
Afrondingsfase .............................................................................................................................. 120
Tekst Luyten (2005) ....................................................................................................................... 125
2
,Woordenlijst.............................................................................................................................. 132
3
, Introductie
Wat is het dodo-bird verdict
Vogels – rond het meer rennen om veren droog te krijgen (wedstrijd)
Veren waren terug droog maar ze vergaten te meten hoe ver ze gerend hadden.
Ze vragen de Dodo: wie heeft er nu gewonnen?
“Everybody has won, and all must have prizes”
Sinds Rozensweig (1936) en zeker vanaf Luborsky, Singer, en Luborsky (1975): alle
therapieën zijn even effectief – belang van non-specifieke factoren
→ belang van therapie-specifieke factoren in bepalen van therapie-uitkomst
Hetgeen alle therapie gemeenschappelijk hebben is eigenlijk belangrijker voor de
uitkomtst dan de specifieke eigenschappen van een therapie. Namelijk de
therapeutische relatie.
Waarom dan PSD therapie?
Dit impliceert tevens dat psychodynamische therapie, zoals andere
psychotherapeutische stromingen, voor verschillende vormen van psychopathologie
een effectieve, en dus te overwegen, optie kan zijn.Psychodynamische therapie heeft
een lange geschiedenis, en daardoor raken er dingen weerlegd.
4
