Samenvatting - Inleiding tot de criminologie en de strafrechtsbedeling - VUB

INLEIDING TOT DE
CRIMINOLOGIE EN
STRAFRECHT




Luka Van Roy

,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Introductie & onderzoek in de criminologie.................................2

Hoofdstuk 2: Onderzoek en Verlichting: verlichting en vroege tradities..........12

Hoofdstuk 3: Vroegsociologische radicale criminologie (eind 19 de – begin 20ste
eeuw).......................................................................................................... 21

Hoofdstuk 4: Radicale criminologie...............................................................31

Hoofdstuk 5: criminaliteit en ruimtelijke context...........................................42

Hoofdstuk 6: Slachtoffer en slachtofferschap.................................................45

Hoofdstuk 7: Doing Crime: levensloop criminologie........................................53

Hoofdstuk 8: Vermogencriminaliteit..............................................................62

Hoofdstuk 9: Criminaliteit: seksualiteit & gender...........................................69

Hoofdstuk 10: Criminaliteit, emoties en sociale psychologie...........................86

Hoofdstuk 11: drugs, gezondheid en criminaliteit..........................................92
Deel 1: Is het legitiem om drugs te criminaliseren?.......................................................92
Deel 2: drugsdiscoursen: een historische benadering...................................................99

Hoofdstuk 13: Reactie op criminaliteit: Denken over bestraffing...................105

Hoofdstuk 14 Politie en policing..................................................................116

Hoofdstuk 15: Justitie.................................................................................126
Wat is recht?............................................................................................................... 126
De rechterlijke macht..................................................................................................129

Hoofdstuk 11: De gevangenisstraf...............................................................139
Kwantitatief vs. Kwalitatief..........................................................................................139
Vergelijken van gevangenissystemen.........................................................................140
De evolutie van het Belgisch gevangeniswezen..........................................................141
Het ontstaan van het gevangenissysteem..................................................................141
Cellulair gevangenissysteem vanaf 1830....................................................................143
Interbellum: positivisme en penitentaire antropologie................................................144
Na WOII: individualisering en resocialisering...............................................................146
Intermezzo: belangrijke inzichten uit gevangenissociologie........................................147
Na WOII: individualisering en resocialisering...............................................................148
Doel: maatschappelijke wederaanpassing...................................................................148

1

, 1980-heden................................................................................................................. 149

Hoofdstuk 12: Politiek geweld, terrorisme en counter-terrorisme.................152

Hoofdstuk 13: Criminaliteit van de staat, oorlogsmisdaden en mensenrechten
................................................................................................................. 160




HOOFDSTUK 1: INTRODUCTIE & ONDERZOEK IN DE CRIMINOLOGIE


2

, Wat is criminologie?

 Onafhankelijke wetenschap, wetenschapsdomein of kennisveld
(criminologie bouwt verder op inzichten van andere wetenschappen bv.
sociologie, rechten…)
- Bv. gevangenis, politie,…. (professionele praktijk)
- kennis vergaren over criminaliteit, individuen, bestraffing,…
(discipline, kennisdomein)
- evolutie in inzichten
- onderzoeken naar fenomenen, praktijken… (wetenschappelijke
praktijk)

Crimineel gedrag komt vaak door verschillende oorzaken, een fout tegen een
maatschappelijk gegeven. Bv. Iemand die een fout maakt en politie gaat hier
tegen in, dan gaat die persoon hier terug tegenin gaan als reactie.
Decrimininalisering = wanneer een wet uit het strafwet wordt gehaald
->oorzaak criminaliteit even belangrijk als reactie op de criminaliteit


Waarom is het zo moeilijk om ‘criminaliteit’ te omschrijven of te
definiëren? EXAMEN

 Ethische en morele omschrijving over goed en kwaad (VB: mening over
euthanasie)
 Strafbaar gesteld gedrag <-> wettelijk normatief (mening)
 Normovertreding moet strafbaar worden gesteld (niet alles wat gebeurd
wordt geregistreerd als strafbaar) (wetten, decreten reglementen, norm)
Normativiteit -> in Albanie, iemand beschadigd de eer van uw familie, dan
mag je andere familie vermoorden (bij ons niet toegelaten)
 Bepaald strafbaar gedrag nooit vervolgd (consensus dat dit geen
criminaliteit is) regels die er zijn, maar niet gehandhaafd worden (bv.
Canabis, abortus)
 rol van belangengroepen: (= Mensen die in staat zijn om wat strafbaar is
of niet te beïnvloeden) in definitie van criminaliteit
 rol in de criminalisering?
 Abortus, euthanasie, milieu…
 Rol mensenrechten
 Klassennormativiteit: wie definieerd wat criminaliteit is? Wat de
norm is, wordt bepaald door klassenstrijd, klassenjustitie bestaat
wel, begint bij creëren van wetgeving


Normovertreding kwalificeren als strafbaar

 Wettelijk (de wet zegt dat dat de norm is) (VB: drankgebruik anders in BE
dan US)
 Maatschappelijk (is het aanvaard?) (aanvaaren we dat moord een misdrijf
is?)
 Moreel (is het moreel aanvaard?) (wordt mee bepaald door
geloofsovertuigingen)
 Religieus (VB: eerwraak) (aantasting van kerk is oke volgens katholieke
kerk)

3