ERFGOED SAMENVATTING
Examen januari 2024
BARG51 ERFGOED 1
,00 INTRODUCTIE ___________________________________________________________________________ 5
01 EXAMEN ________________________________________________________________________________ 5
02 DOEL LESSEN ___________________________________________________________________________ 5
03 LEERSTOF _______________________________________________________________________________ 5
HAND-OUT 2: ___________________________________________________________________ 6
01 DEFINIËRING ____________________________________________________________________________ 6
02 INDELING CULTUREEL & NATUURLIJK ERFGOED __________________________________________ 6
02.01 NATUURLIJK ERFGOED_______________________________________________________________ 6
02.02 CULTUREEL ERFOED ________________________________________________________________ 7
03. CATEGORISERING ___________________________________________________________________________ 7
03.01 MATERIEEL ERFGOED ________________________________________________________________ 7
03.02 IMMATERIEEL ERFGOED _____________________________________________________________ 9
HANDOUT 3: ___________________________________________________________________ 10
_____________________________________________________________________________________________ 10
01. NATUURLIJKE VEROUDERING VS KUNSTMATIGE VEROUDERING __________________________ 11
02. HET BEGRIP TIJD ________________________________________________________________________ 11
03. TIJD IN DE KUNSTEN ____________________________________________________________________ 11
HAND-OUT 4 __________________________________________________________________ 12
01. VERVAL DOOR 4 ELEMENTEN____________________________________________________________ 12
01.01 VIER ELEMENTEN OP ZICH __________________________________________________________ 12
01.02. ONDER VERSCHILLENDE OMSTANDIGHEDEN ________________________________________ 12
02 VERVAL DOOR EUCARYOTISCHE ORGANISMEN __________________________________________ 13
02.01 HUISZWAM ________________________________________________________________________ 13
02.02 KELDERZWAM______________________________________________________________________ 14
03 VERVAL DOOR FLORA ___________________________________________________________________ 14
03.01 ONGEBRUIKELIJKE PLANTENGROEI __________________________________________________ 14
03.02 Klimplanten ________________________________________________________________________ 14
04 VERVAL DOOR FAUNA _______________________________________________________________________ 15
04.01 INSECTEN _________________________________________________________________________ 15
04.02 KNAAGDIEREN _____________________________________________________________________ 16
04.03 VOGELS ___________________________________________________________________________ 16
04.04 HUISDIEREN _______________________________________________________________________ 16
05 VERVAL DOOR MENSEN_________________________________________________________________ 16
06 VERVAL INHERENT AAN GEBOUW _______________________________________________________ 18
HAND-OUT 5 __________________________________________________________________ 19
BARG51 ERFGOED 2
,HAND-OUT 6 __________________________________________________________________ 19
01 INVENTARISEREN ______________________________________________________________________ 19
01.01. DERTIEN ERFGOEDWAARDEN _______________________________________________________ 19
01.02 VIJF SELECTIECRITERIA _____________________________________________________________ 20
02. BESCHERMEN __________________________________________________________________________ 21
02.01 2 LIJSTEN BESCHERMEN ONROEREND ERFGOED _____________________________________ 21
02.02 BESCHERMEN IN VLAANDEREN _____________________________________________________ 21
02.03. GEVOLGEN VAN BESCHERMEN ______________________________________________________ 22
03 ONDERHOUDEN________________________________________________________________________ 22
04 IN STAND HOUDEN _____________________________________________________________________ 22
05 CONSOLIDEREN ________________________________________________________________________ 22
06 CONSERVEREN_________________________________________________________________________ 23
07 RESTAUREREN _________________________________________________________________________ 23
08 RENOVEREN ___________________________________________________________________________ 23
09 SANEREN ______________________________________________________________________________ 23
HAND-OUT 7 __________________________________________________________________ 24
00 preambule _____________________________________________________________________________ 24
00.01 gouvernementele organistatie _______________________________________________________ 24
01 INTERNATIONAAL: ______________________________________________________________________ 24
01.01 INTERCONTINENTAAL ______________________________________________________________ 24
01.02 EUROPEES _________________________________________________________________________ 26
02 NATIONAAL ____________________________________________________________________________ 27
03 GEWESTEN _____________________________________________________________________________ 29
03.01 VLAAMSE GEWEST _________________________________________________________________ 29
03.02 BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST _______________________________________________ 30
03.03 WAALSE GEWEST ___________________________________________________________________ 30
04 CULTUURGEMEENSCHAPPEN ___________________________________________________________ 30
HAND-OUT 8 __________________________________________________________________ 31
1 INTERNATIONAAL ____________________________________________________________________________ 31
01.01 INTERNATIONAL COUNCIL ON MONUMENT AND SITES____________________________________ 31
01.02 EUROPA NOSTRA ___________________________________________________________________ 34
01.03 DOCOMOMO ______________________________________________________________________ 34
02. NATIONAAL – BELGIË _______________________________________________________________________ 34
02.01 NATIONALE ORGANISATIES _____________________________________________________________ 34
02.02 AFDELINGEN INTERNATIONALE ORGANISATIES _______________________________________ 34
03. VLAANDEREN, WALLONIË EN BRUSSEL _____________________________________________________ 34
03.01. VLAANDEREN ______________________________________________________________________ 34
BARG51 ERFGOED 3
, 03.02. VLAANDEREN EN BRUSSEL _____________________________________________________________ 35
HAND-OUT 9 __________________________________________________________________ 35
01 ERFGOEDPRODUCTIE __________________________________________________________________ 35
02 INLEIDENDE BEVRAGING _______________________________________________________________ 35
02.01 WAT ZIJN MOGELIJKE BEWEEG REDENEN OM AAN ERFGOEDZORG TE DOEN? ___________ 35
02.02 IS ER EEN GULDEN REGEL IN OMGANG ERFGOED? ___________________________________ 35
02.03 WELKE HOUDING HEBBEN/HADDEN MENSEN BIJ BENADEREN ERFGOED ______________ 36
03 periodisering ___________________________________________________________________________ 36
HAND-OUT 10 _________________________________________________________________ 36
HAND-OUT 11 _________________________________________________________________ 36
00 INLEIDING _____________________________________________________________________________ 36
01 RENAISSANCE _________________________________________________________________________ 36
01.01 HISTORISCH KADER ________________________________________________________________ 36
01.02 ABSTRACT _________________________________________________________________________ 36
01.03 VOORBEELDEN ____________________________________________________________________ 37
02 VERLICHTING __________________________________________________________________________ 38
02.01 HISTORISCH KADER ________________________________________________________________ 38
02.02 ABSTRACT _________________________________________________________________________ 38
02.03 VOORBEELDEN ____________________________________________________________________ 38
HAND-OUT 12 _________________________________________________________________ 39
01 HISTORISCH KADER ____________________________________________________________________ 39
02 ABSTRACT ______________________________________________________________________________ 39
03 VOORBEELDEN _________________________________________________________________________ 40
03.01 ARCHITECT EUGÈNE VIOLET-LE-DUC ________________________________________________ 40
03.02 CULTUURFILOSOOF JOHN RUSKIN __________________________________________________ 41
03.03. ONDERTEKENING LIEBER CODE ____________________________________________________ 42
03.04 YELLOWSTONE NATIONAL PARK _____________________________________________________ 42
03.05 JEAN MASSART – POUR LA PROTECTION DE LA NATURE EN BELGIQUE __________________ 42
03.06 STAD IEPER – VERWOEST EN HERREZEN _____________________________________________ 42
03.07 HANDVEST ATHENE OVER MONUMENTENZORG ______________________________________ 43
03.08 HANDVEST VAN ATHENE OVER STEDENBOUW ________________________________________ 43
03.09 ROERICH-PACT 1935 _______________________________________________________________ 43
03.10 TRIUMPH DES WILLENS – LENI RIEFENSTAHL _________________________________________ 44
HAND-OUT 13 & 14 _____________________________________________________________ 44
01 HISTORISCH KADER ____________________________________________________________________ 44
02 ABSTRACT ______________________________________________________________________________ 44
03 VOORBEELDEN _________________________________________________________________________ 45
BARG51 ERFGOED 4
,HAND-OUT 1:
Course outline
00 INTRODUCTIE
(hand-out 1 is geen examen leerstof)
01 EXAMEN
-3/5 punten op erfgoed + 2/5 architectuurtheorie
-je moet slagen voor beide vakken
02 DOEL LESSEN
1. Professionele omgang met erfgoed
2. Welke instanties raadplegen in welke gevallen
3. Inzicht in een historisch waardevol gegeven
4. Inschatten maatsch. en cult. Waarde erfgoed
5. Bewuste en volwassen houding t.o.v. erfgoed
03 LEERSTOF
1. Erfgoed terminologie
2. Instanties die ijveren voor erfgoed
a. Kennis van rol, functie en werking instanties
b. Op internationaal, Europees, Belgisch vlak
3. Geschiedenis erfgoedzorg + bewustwordingsproces en omgang met
erfgoed
4. Hedendaagse benadering m.b.t. erfgoedzorg
BARG51 ERFGOED 5
, HAND-OUT 2:
Definiëring, indeling & categorisering
01 DEFINIËRING
(examenvraag: definieer erfgoed)
1 mogelijke definitie:
- “erfgoed is datgene wat we van onze voorouders erven”
-term erfgoed wordt gegeven aan:
• Zaken die men waardeert
• Zaken waarmee mensen zich identificeren
• Zaken die men wil bewaren voor toekomstige generaties
Beter: verzamelbegrip:
-alles wat we overerven en het bewaren waard vinden = dynamisch
• Natuurlijke & culturele aard
• Materiaal & immaterieel
Erfgoed als fundament voor maatschappij & identiteit
(beschaving>sub beschaving>cultuur à continu gebouwd aan beschaving)
02 INDELING CULTUREEL & NATUURLIJK ERFGOED
02.01 NATUURLIJK ERFGOED
-door natuur (zonder invloed mens)
• Natuurgebieden met hun ecosystemen (fauna & flora)
o Ecosysteem = systeem biologische interacties & wisselwerking
organismen en abiotische factoren
-voorbeelden:
• Oceanen & zeeën:
1. Great Barrier Reef - Australië
2. Seychellen – land en archipel Afrika
• Duinlandschappen:
1. Zwin Natuurpark
• Graslanden:
1. Kalmthoutse Heide
• Rivieren:
1. 3 parallelle rivieren Yunnan
• Natuurlijke bossen en wouden
1. Amazoneregenwoud + Amazonerivier
BARG51 ERFGOED 6
Examen januari 2024
BARG51 ERFGOED 1
,00 INTRODUCTIE ___________________________________________________________________________ 5
01 EXAMEN ________________________________________________________________________________ 5
02 DOEL LESSEN ___________________________________________________________________________ 5
03 LEERSTOF _______________________________________________________________________________ 5
HAND-OUT 2: ___________________________________________________________________ 6
01 DEFINIËRING ____________________________________________________________________________ 6
02 INDELING CULTUREEL & NATUURLIJK ERFGOED __________________________________________ 6
02.01 NATUURLIJK ERFGOED_______________________________________________________________ 6
02.02 CULTUREEL ERFOED ________________________________________________________________ 7
03. CATEGORISERING ___________________________________________________________________________ 7
03.01 MATERIEEL ERFGOED ________________________________________________________________ 7
03.02 IMMATERIEEL ERFGOED _____________________________________________________________ 9
HANDOUT 3: ___________________________________________________________________ 10
_____________________________________________________________________________________________ 10
01. NATUURLIJKE VEROUDERING VS KUNSTMATIGE VEROUDERING __________________________ 11
02. HET BEGRIP TIJD ________________________________________________________________________ 11
03. TIJD IN DE KUNSTEN ____________________________________________________________________ 11
HAND-OUT 4 __________________________________________________________________ 12
01. VERVAL DOOR 4 ELEMENTEN____________________________________________________________ 12
01.01 VIER ELEMENTEN OP ZICH __________________________________________________________ 12
01.02. ONDER VERSCHILLENDE OMSTANDIGHEDEN ________________________________________ 12
02 VERVAL DOOR EUCARYOTISCHE ORGANISMEN __________________________________________ 13
02.01 HUISZWAM ________________________________________________________________________ 13
02.02 KELDERZWAM______________________________________________________________________ 14
03 VERVAL DOOR FLORA ___________________________________________________________________ 14
03.01 ONGEBRUIKELIJKE PLANTENGROEI __________________________________________________ 14
03.02 Klimplanten ________________________________________________________________________ 14
04 VERVAL DOOR FAUNA _______________________________________________________________________ 15
04.01 INSECTEN _________________________________________________________________________ 15
04.02 KNAAGDIEREN _____________________________________________________________________ 16
04.03 VOGELS ___________________________________________________________________________ 16
04.04 HUISDIEREN _______________________________________________________________________ 16
05 VERVAL DOOR MENSEN_________________________________________________________________ 16
06 VERVAL INHERENT AAN GEBOUW _______________________________________________________ 18
HAND-OUT 5 __________________________________________________________________ 19
BARG51 ERFGOED 2
,HAND-OUT 6 __________________________________________________________________ 19
01 INVENTARISEREN ______________________________________________________________________ 19
01.01. DERTIEN ERFGOEDWAARDEN _______________________________________________________ 19
01.02 VIJF SELECTIECRITERIA _____________________________________________________________ 20
02. BESCHERMEN __________________________________________________________________________ 21
02.01 2 LIJSTEN BESCHERMEN ONROEREND ERFGOED _____________________________________ 21
02.02 BESCHERMEN IN VLAANDEREN _____________________________________________________ 21
02.03. GEVOLGEN VAN BESCHERMEN ______________________________________________________ 22
03 ONDERHOUDEN________________________________________________________________________ 22
04 IN STAND HOUDEN _____________________________________________________________________ 22
05 CONSOLIDEREN ________________________________________________________________________ 22
06 CONSERVEREN_________________________________________________________________________ 23
07 RESTAUREREN _________________________________________________________________________ 23
08 RENOVEREN ___________________________________________________________________________ 23
09 SANEREN ______________________________________________________________________________ 23
HAND-OUT 7 __________________________________________________________________ 24
00 preambule _____________________________________________________________________________ 24
00.01 gouvernementele organistatie _______________________________________________________ 24
01 INTERNATIONAAL: ______________________________________________________________________ 24
01.01 INTERCONTINENTAAL ______________________________________________________________ 24
01.02 EUROPEES _________________________________________________________________________ 26
02 NATIONAAL ____________________________________________________________________________ 27
03 GEWESTEN _____________________________________________________________________________ 29
03.01 VLAAMSE GEWEST _________________________________________________________________ 29
03.02 BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST _______________________________________________ 30
03.03 WAALSE GEWEST ___________________________________________________________________ 30
04 CULTUURGEMEENSCHAPPEN ___________________________________________________________ 30
HAND-OUT 8 __________________________________________________________________ 31
1 INTERNATIONAAL ____________________________________________________________________________ 31
01.01 INTERNATIONAL COUNCIL ON MONUMENT AND SITES____________________________________ 31
01.02 EUROPA NOSTRA ___________________________________________________________________ 34
01.03 DOCOMOMO ______________________________________________________________________ 34
02. NATIONAAL – BELGIË _______________________________________________________________________ 34
02.01 NATIONALE ORGANISATIES _____________________________________________________________ 34
02.02 AFDELINGEN INTERNATIONALE ORGANISATIES _______________________________________ 34
03. VLAANDEREN, WALLONIË EN BRUSSEL _____________________________________________________ 34
03.01. VLAANDEREN ______________________________________________________________________ 34
BARG51 ERFGOED 3
, 03.02. VLAANDEREN EN BRUSSEL _____________________________________________________________ 35
HAND-OUT 9 __________________________________________________________________ 35
01 ERFGOEDPRODUCTIE __________________________________________________________________ 35
02 INLEIDENDE BEVRAGING _______________________________________________________________ 35
02.01 WAT ZIJN MOGELIJKE BEWEEG REDENEN OM AAN ERFGOEDZORG TE DOEN? ___________ 35
02.02 IS ER EEN GULDEN REGEL IN OMGANG ERFGOED? ___________________________________ 35
02.03 WELKE HOUDING HEBBEN/HADDEN MENSEN BIJ BENADEREN ERFGOED ______________ 36
03 periodisering ___________________________________________________________________________ 36
HAND-OUT 10 _________________________________________________________________ 36
HAND-OUT 11 _________________________________________________________________ 36
00 INLEIDING _____________________________________________________________________________ 36
01 RENAISSANCE _________________________________________________________________________ 36
01.01 HISTORISCH KADER ________________________________________________________________ 36
01.02 ABSTRACT _________________________________________________________________________ 36
01.03 VOORBEELDEN ____________________________________________________________________ 37
02 VERLICHTING __________________________________________________________________________ 38
02.01 HISTORISCH KADER ________________________________________________________________ 38
02.02 ABSTRACT _________________________________________________________________________ 38
02.03 VOORBEELDEN ____________________________________________________________________ 38
HAND-OUT 12 _________________________________________________________________ 39
01 HISTORISCH KADER ____________________________________________________________________ 39
02 ABSTRACT ______________________________________________________________________________ 39
03 VOORBEELDEN _________________________________________________________________________ 40
03.01 ARCHITECT EUGÈNE VIOLET-LE-DUC ________________________________________________ 40
03.02 CULTUURFILOSOOF JOHN RUSKIN __________________________________________________ 41
03.03. ONDERTEKENING LIEBER CODE ____________________________________________________ 42
03.04 YELLOWSTONE NATIONAL PARK _____________________________________________________ 42
03.05 JEAN MASSART – POUR LA PROTECTION DE LA NATURE EN BELGIQUE __________________ 42
03.06 STAD IEPER – VERWOEST EN HERREZEN _____________________________________________ 42
03.07 HANDVEST ATHENE OVER MONUMENTENZORG ______________________________________ 43
03.08 HANDVEST VAN ATHENE OVER STEDENBOUW ________________________________________ 43
03.09 ROERICH-PACT 1935 _______________________________________________________________ 43
03.10 TRIUMPH DES WILLENS – LENI RIEFENSTAHL _________________________________________ 44
HAND-OUT 13 & 14 _____________________________________________________________ 44
01 HISTORISCH KADER ____________________________________________________________________ 44
02 ABSTRACT ______________________________________________________________________________ 44
03 VOORBEELDEN _________________________________________________________________________ 45
BARG51 ERFGOED 4
,HAND-OUT 1:
Course outline
00 INTRODUCTIE
(hand-out 1 is geen examen leerstof)
01 EXAMEN
-3/5 punten op erfgoed + 2/5 architectuurtheorie
-je moet slagen voor beide vakken
02 DOEL LESSEN
1. Professionele omgang met erfgoed
2. Welke instanties raadplegen in welke gevallen
3. Inzicht in een historisch waardevol gegeven
4. Inschatten maatsch. en cult. Waarde erfgoed
5. Bewuste en volwassen houding t.o.v. erfgoed
03 LEERSTOF
1. Erfgoed terminologie
2. Instanties die ijveren voor erfgoed
a. Kennis van rol, functie en werking instanties
b. Op internationaal, Europees, Belgisch vlak
3. Geschiedenis erfgoedzorg + bewustwordingsproces en omgang met
erfgoed
4. Hedendaagse benadering m.b.t. erfgoedzorg
BARG51 ERFGOED 5
, HAND-OUT 2:
Definiëring, indeling & categorisering
01 DEFINIËRING
(examenvraag: definieer erfgoed)
1 mogelijke definitie:
- “erfgoed is datgene wat we van onze voorouders erven”
-term erfgoed wordt gegeven aan:
• Zaken die men waardeert
• Zaken waarmee mensen zich identificeren
• Zaken die men wil bewaren voor toekomstige generaties
Beter: verzamelbegrip:
-alles wat we overerven en het bewaren waard vinden = dynamisch
• Natuurlijke & culturele aard
• Materiaal & immaterieel
Erfgoed als fundament voor maatschappij & identiteit
(beschaving>sub beschaving>cultuur à continu gebouwd aan beschaving)
02 INDELING CULTUREEL & NATUURLIJK ERFGOED
02.01 NATUURLIJK ERFGOED
-door natuur (zonder invloed mens)
• Natuurgebieden met hun ecosystemen (fauna & flora)
o Ecosysteem = systeem biologische interacties & wisselwerking
organismen en abiotische factoren
-voorbeelden:
• Oceanen & zeeën:
1. Great Barrier Reef - Australië
2. Seychellen – land en archipel Afrika
• Duinlandschappen:
1. Zwin Natuurpark
• Graslanden:
1. Kalmthoutse Heide
• Rivieren:
1. 3 parallelle rivieren Yunnan
• Natuurlijke bossen en wouden
1. Amazoneregenwoud + Amazonerivier
BARG51 ERFGOED 6
