1
,Inhoud
Publiekgericht schrijven.......................................................................................... 4
2.1 Doelgroep...................................................................................................... 4
2.2 Boodschap..................................................................................................... 4
2.3 tekstdoel....................................................................................................... 5
Oefeningen.......................................................................................................... 5
Spelling................................................................................................................... 6
3.1 werkwoordspelling......................................................................................... 6
Moeilijke werkwoorden........................................................................................ 8
3.2 Samenstellingen.......................................................................................... 11
3.3 Trema.......................................................................................................... 12
3.4 Accenttekens............................................................................................... 12
3.5 Apostrof....................................................................................................... 12
3.6 Tussenletter -n............................................................................................. 12
3.7 Tussenletter -s............................................................................................. 13
3.8 Hoofdletters................................................................................................. 13
3.9 Meervoudsvormen: enkele of dubbele medeklinker?.................................14
3.10 Leestekens................................................................................................ 14
3.11 Weetwoorden............................................................................................ 17
Grammatica.......................................................................................................... 18
4.1 Congruentie................................................................................................. 18
Oefening:........................................................................................................... 18
4.2 Lidwoorden.................................................................................................. 18
4.3 Verwijswoord............................................................................................... 19
4.4 Samentrekkingen........................................................................................ 21
4.5 Uitbreidende en beperkende bijvoeglijke bijzinnen.....................................21
4.6 Sylleps......................................................................................................... 22
HULPSCHEMA’S................................................................................................. 22
Algemeen Nederlands.......................................................................................... 23
5.1 Belgisch Nederlands & Standaardtaal.........................................................23
5.2 Contaminaties............................................................................................. 24
Oefening............................................................................................................ 25
5.3 Voorzetsels.................................................................................................. 25
5.4 Als of dan?................................................................................................... 27
Zakelijke brieven.................................................................................................. 28
6.1 Interne en externe correspondentie...........................................................28
6.2 Briefsoorten................................................................................................. 28
2
, 6.3 De Belgische briefnormen...........................................................................33
6.4 Klantvriendelijk formuleren.........................................................................35
Zakelijke e-mail.................................................................................................... 36
7.1 Opbouw van een zakelijke e-mail................................................................36
7.2 Stijl.............................................................................................................. 37
Vergaderen........................................................................................................... 38
8.1 Vergaderdoelen........................................................................................... 38
8.2 Structuur..................................................................................................... 39
8.3 SMART afspraken......................................................................................... 40
8.4 Vergadergedrag........................................................................................... 41
8.5 vergaderrollen............................................................................................. 41
8.6 Vaste takenlijst deelnemers........................................................................42
8.7 Vergadertactieken....................................................................................... 42
Notuleren.............................................................................................................. 43
9.1 Kop van een vergaderverslag......................................................................43
9.2 Soorten vergaderverslagen.........................................................................43
9.3 Schrijfstijl..................................................................................................... 43
9.4 Vaste taken notulist..................................................................................... 44
Woordenschat....................................................................................................... 45
10.1 Betekenissen afleiden............................................................................... 45
Woord – en zinsleer.............................................................................................. 46
11.1 Woordleer.................................................................................................. 46
11.2 Zinsleer..................................................................................................... 47
3
, Publiekgericht schrijven
2.1 Doelgroep
Het is essentieel om bij het schrijven de doelgroep centraal te stellen. Door de
tekst af te stemmen op de lezer, verhoogt de effectiviteit van de communicatie
en wordt het respect voor de schrijver versterkt.
Belangrijke punten:
- Lezersgericht schrijven: Een tekst afgestemd op de doelgroep verhoogt
efficiëntie en respect.
- Vuistregel: Schrijf anders voor juristen dan voor leken. Bij leken is
begrijpelijke taal cruciaal.
- Voorbeeld uit de praktijk:
o Originele tekst: Formeel en juridisch, minder toegankelijk voor kinderen.
o Herwerkte tekst: Informeler en duidelijker, afgestemd op jongeren van 12-
18 jaar in familierechtzaken.
2.2 Boodschap
De inhoud van een tekst moet zowel relevant als volledig zijn:
- Relevantie: Beperk de informatie tot wat nodig is voor de lezer.
- Duidelijkheid: Geef expliciet aan wat verwacht wordt (acties, deadlines,
contactmogelijkheden).
- Zuinig met juridische referenties: Vooral bij leken is eenvoud belangrijk.
Vier aspecten van een boodschap (Schulz von Thun):
- Referentieel aspect:
o Feiten, gebeurtenissen en de zakelijke inhoud van de boodschap.
- Expressief aspect:
o Informatie over de zender, zoals opvattingen, gevoelens en waarden.
o Belangrijk voor de presentatie van de zender (bijv. deskundig, bescheiden).
- Relationeel aspect:
o De houding van de zender tegenover de ontvanger (bijv. vertrouwelijk of
afstandelijk).
o Wordt beïnvloed door taalgebruik (bijv. u vs. je).
- Appellerend aspect:
o Het doel van de communicatie: kennisdeling, mening beïnvloeden, gedrag
veranderen.
appellerend: het doel
Zender Boodschap
Ontvanger
expressief: de zender relationeel: de ontvanger
4
,Inhoud
Publiekgericht schrijven.......................................................................................... 4
2.1 Doelgroep...................................................................................................... 4
2.2 Boodschap..................................................................................................... 4
2.3 tekstdoel....................................................................................................... 5
Oefeningen.......................................................................................................... 5
Spelling................................................................................................................... 6
3.1 werkwoordspelling......................................................................................... 6
Moeilijke werkwoorden........................................................................................ 8
3.2 Samenstellingen.......................................................................................... 11
3.3 Trema.......................................................................................................... 12
3.4 Accenttekens............................................................................................... 12
3.5 Apostrof....................................................................................................... 12
3.6 Tussenletter -n............................................................................................. 12
3.7 Tussenletter -s............................................................................................. 13
3.8 Hoofdletters................................................................................................. 13
3.9 Meervoudsvormen: enkele of dubbele medeklinker?.................................14
3.10 Leestekens................................................................................................ 14
3.11 Weetwoorden............................................................................................ 17
Grammatica.......................................................................................................... 18
4.1 Congruentie................................................................................................. 18
Oefening:........................................................................................................... 18
4.2 Lidwoorden.................................................................................................. 18
4.3 Verwijswoord............................................................................................... 19
4.4 Samentrekkingen........................................................................................ 21
4.5 Uitbreidende en beperkende bijvoeglijke bijzinnen.....................................21
4.6 Sylleps......................................................................................................... 22
HULPSCHEMA’S................................................................................................. 22
Algemeen Nederlands.......................................................................................... 23
5.1 Belgisch Nederlands & Standaardtaal.........................................................23
5.2 Contaminaties............................................................................................. 24
Oefening............................................................................................................ 25
5.3 Voorzetsels.................................................................................................. 25
5.4 Als of dan?................................................................................................... 27
Zakelijke brieven.................................................................................................. 28
6.1 Interne en externe correspondentie...........................................................28
6.2 Briefsoorten................................................................................................. 28
2
, 6.3 De Belgische briefnormen...........................................................................33
6.4 Klantvriendelijk formuleren.........................................................................35
Zakelijke e-mail.................................................................................................... 36
7.1 Opbouw van een zakelijke e-mail................................................................36
7.2 Stijl.............................................................................................................. 37
Vergaderen........................................................................................................... 38
8.1 Vergaderdoelen........................................................................................... 38
8.2 Structuur..................................................................................................... 39
8.3 SMART afspraken......................................................................................... 40
8.4 Vergadergedrag........................................................................................... 41
8.5 vergaderrollen............................................................................................. 41
8.6 Vaste takenlijst deelnemers........................................................................42
8.7 Vergadertactieken....................................................................................... 42
Notuleren.............................................................................................................. 43
9.1 Kop van een vergaderverslag......................................................................43
9.2 Soorten vergaderverslagen.........................................................................43
9.3 Schrijfstijl..................................................................................................... 43
9.4 Vaste taken notulist..................................................................................... 44
Woordenschat....................................................................................................... 45
10.1 Betekenissen afleiden............................................................................... 45
Woord – en zinsleer.............................................................................................. 46
11.1 Woordleer.................................................................................................. 46
11.2 Zinsleer..................................................................................................... 47
3
, Publiekgericht schrijven
2.1 Doelgroep
Het is essentieel om bij het schrijven de doelgroep centraal te stellen. Door de
tekst af te stemmen op de lezer, verhoogt de effectiviteit van de communicatie
en wordt het respect voor de schrijver versterkt.
Belangrijke punten:
- Lezersgericht schrijven: Een tekst afgestemd op de doelgroep verhoogt
efficiëntie en respect.
- Vuistregel: Schrijf anders voor juristen dan voor leken. Bij leken is
begrijpelijke taal cruciaal.
- Voorbeeld uit de praktijk:
o Originele tekst: Formeel en juridisch, minder toegankelijk voor kinderen.
o Herwerkte tekst: Informeler en duidelijker, afgestemd op jongeren van 12-
18 jaar in familierechtzaken.
2.2 Boodschap
De inhoud van een tekst moet zowel relevant als volledig zijn:
- Relevantie: Beperk de informatie tot wat nodig is voor de lezer.
- Duidelijkheid: Geef expliciet aan wat verwacht wordt (acties, deadlines,
contactmogelijkheden).
- Zuinig met juridische referenties: Vooral bij leken is eenvoud belangrijk.
Vier aspecten van een boodschap (Schulz von Thun):
- Referentieel aspect:
o Feiten, gebeurtenissen en de zakelijke inhoud van de boodschap.
- Expressief aspect:
o Informatie over de zender, zoals opvattingen, gevoelens en waarden.
o Belangrijk voor de presentatie van de zender (bijv. deskundig, bescheiden).
- Relationeel aspect:
o De houding van de zender tegenover de ontvanger (bijv. vertrouwelijk of
afstandelijk).
o Wordt beïnvloed door taalgebruik (bijv. u vs. je).
- Appellerend aspect:
o Het doel van de communicatie: kennisdeling, mening beïnvloeden, gedrag
veranderen.
appellerend: het doel
Zender Boodschap
Ontvanger
expressief: de zender relationeel: de ontvanger
4
