Ontwikkelingspsychologie KdG samenvatting

ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE)
ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP 1
= het domein binnen de theoretische psychologie dat zich bezighoudt met de studie
van de levensloop van de mens en de veranderingen van alle psychische
verschijnselen tussen de bevruchting en de dood.

= theoretische psychologie -> moet voldoen aan de eisen van wetenschappelijkheid

ONDERSCHEID PSYCHOPATHOLOGIE EN KINDERPSYCHIATRIE = FOCUS
OP DE ‘NORMALE’ ONTWIKKELING
Psychopathologie: studie van ziekteverschijnselen in de psyche. (Wat afwijken is, hangt af
van wat we normaal vinden.)

ONDERSCHEID MET PEDAGOGIE
Pedagogie = opvoedkunde (houdt rekening met bepaalde aspecten van
ontwikkelingspsychologie)

Orthopsychologie = motorische of mentale beperkingen (dit kreeg weinig/geen aandacht
binnen ontwikkelingspsychologie)

ONTWIKKELINGSPRINCIPES
 Discussie of ontwikkeling een continuüm is of een verloop in fasen
 Wij kiezen voor fasen: fasetheorieën




KENMERKEN:

FASE ≠ TIJD

 We mogen fasen niet omschrijven als tijdsperioden
 Start- en eindleeftijden van fasen = benaderingen (verschilt per persoon)

LEVENSLANG

 Ontwikkeling duurt het hele leven


BELANG VAN DE INVALSHOEK


1
Pagina 101 in de cursus

,  Niet iedereen is het eens met indeling in fasen. (Sommigen spreken van een
continue evolutie.)

CRISIS/OVERGANG VAN FASE OP FASE
Als we fasen beschouwen als perioden van gelijkmatigheid in ontwikkeling: overgang van
fase op fase is een periode van onrust (individu moet risico’s overwinnen, grenzen
verleggen…)

 Crisissen zijn cultureel gebonden

KRITIEK EN GEVOELIGE PERIODEN
Kritieke perioden: tijdsspanne waarin een bepaalde eigenschap kan ontwikkelen ->
voorbij?: eigenschap zal in beperkte mate ontwikkelen.

 Bijvoorbeeld: wolfskinderen

(We spreken nu van gevoelige perioden: perioden waarin kinderen gevoelig zijn aan
oefenkansen en invloeden.)

NATURE-NURTURE
Nature: erfelijkheid en biologische rijpingsprocessen

Nurture: invloed van de omgeving en leerprocessen

In deze opleiding, ontwikkeling als resultaat van:

1. Groei en rijping
- Maturatie: proces van rijping
2. Leren
- Socialisatie: groep geeft waarden en normen door, zodat nieuwe lid kan
functioneren binnen de groep.
- Personalisatie: proces waarin een persoon zich ontwikkelt tot uniek individu.

ONTWIKKELINGSPROBLEMEN

1.RETARDATIE

= vertraagde ontwikkeling/achterstand

 Opgelet: zegt niets over mogelijkheden! Heeft niets te maken met een handicap…

2.FIXATIE

= Ontwikkeling komt tot stilstand en blijft hangen in een fase.

Mogelijke oorzaken:

- Niet krijgen van affectie
- Frustraties
- Angst en onzekerheid
- Ziekte

3.REGRESSIE

,= Terugval naar een vroegere fase (reactie op bedreigende situatie -> vlucht naar het
veilige)

4.PERVERSIE

= Afbuigen in de tendens tot zelfrealisatie2

(afwijking verwachte normen= waardeoordeel, afwijken van het ontwikkelingsdoel in het
algemeen…)

VERSCHILLENDE VISIES

1.BIOLOGISCH GEORIËNTEERDE THEORIEËN

-> Nadruk op invloed van erfelijkheid

-> Ontwikkeling is biologisch bepaald (invloed van milieu erg beperkt)

-> Ontwikkeling = groei- en rijpingsproces + ontplooiing erfelijk vastgelegd patroon

Kritiek: tweelingonderzoek

2.MILIEUTHEORIEËN

Onderscheid:

1. Leertheorieën: nadruk op stimulatie van buitenaf (leerprocessen, training,
conditionering)
2. Sociaal-culturele theorieën: nadruk op cultuur en opvoeding

Kritiek: Niet alles hangt af van nurture? Hoe verklaar je dat mensen ander gedrag stellen
dan dat ze zijn aangeleerd?

3.INTERACTIONISME

= wisselwerking tussen ontwikkelingsprocessen bunnen de persoon (nature) en invloeden
van de buitenwereld (nurture).

 Belangrijke vertegenwoordiger: Piaget (komt nog aan bod)

NORMAAL OF ABNORMAAL: HET BELANG VAN CIJFERS
Theorieën bestaan uit observaties, dan volgen hypotheses -> experiment om theorie te
verifiëren.

 Gegevens interpreteren: statistiek

DE NORMAALVERDELING

- Grote middengroep zal dezelfde score halen
- Kleinere groep een lagere score
- Even grote groep een hogere



2
fenomeen waarbij de natuurlijke drang van een persoon om zichzelf volledig te
ontwikkelen of zijn of haar potentieel te realiseren, wordt belemmerd of afgeleid door
externe invloeden, interne conflicten of andere obstakels

, GEMIDDELDE, MODUS EN MEDIAAN

- Modus: score die het meest voorkomt
- Mediaan: score die in het midden zit (50% scoort lager en 50% scoort hoger)
- Gemiddelde: som van de scores en gedeeld door het aantal scores

PERCENTIEL

= hoeveel procent van de bestudeerde groep scoort evenveel of minder op het
onderzochte kenmerk.

= percentages van elke score bij de percentages van lagere scores tellen

= cumulatief percentage/percentiel


DEEL 1: EMOTIONELE ONTWIKKELING

LES 1: BESCHRIJVING VAN DE STRUCTUUR VAN DE EMOTIONELE
ONTWIKKELING



BESCHRIJVENDE EVOLUTIE:

Cognitivistische visie Behavioristische visie
Ontwikkeling emoties: Ontwikkeling van emoties:
- Gelinkt aan belang van behoeften - Gelinkt aan conditioneringsproces:
en verlangens paar aangeboren emoties, rest
= benadrukt door humanistische ontstaat via conditionering
visie / in moderne literatuur



Socio-emotionele ontwikkeling: sociale + emotionele ontwikkeling

( => want nauw verbonden)

Emotionele ontwikkeling bestaat uit:

- Evolutie eigen emoties
- Inzicht in emoties van anderen
 Beide nodig voor gezonder ontwikkeling (om goed te functioneren in een
omgeving)
 Sociale omgeving (naast biologische bepalingen) hebben invloed op beide
factoren




EVOLUTIE VAN EIGEN EMOTIES:

1. ZELFBEWUSTZIJN

De zuigeling (0-2 maanden) - Senso-motorische ervaringen3: geen

3
sensorische waarneming (wat je zintuigen waarnemen) en motorische actie (hoe je
lichaam reageert en beweegt)