DEEL 1 – KRITSICH DENKEN
1 Waarom is kritisch denken belangrijk ?
Kritisch denken is heel belangrijk & komt zowel in je dagelijkse als je professionele leven
goed van pas.
21ste eeuw: complex + evolueert snel
➢ Togenomen globalisering, technologisering, informatisering, individualisering
enz…
➢ Leidt: Grote veranderingen in dagelijks leven (op arbeidsmarkt + in samenleving)
Vraag NIET: kritisch denken en onderzoekscompetenties plaats verdienen in
bacheloropleiding
✓ Ondezoekscompetenties = de kennis, vaardigheden en attitudes die je inzet om
methodisch antwoord te geven op complexe vraagstukken uit de beroepspraktijk.
VRAAG WEL: wat verstaan we precies onder die competenties, en he kunnen we ze
(aan)leren ?
,2 Wat verstaan we onder kritisch denken ?
Het is moeilijk om een algemene definitie van kritisch denken te geven. Om kritisch te
kunnen denken, moet je enkele belangrijke vaardigheden en een bepaalde houding
hebben.
Kritische vaardigheden zijn bijvoorbeeld:
• betrouwbare informatie zoeken
• bronnen interpreteren & analyseren
• redeneren & reflecteren voordat je een standpunt inneemt of voor je beslist hoe
te handelen
• verklaren waarop je standpunt of handeling gebaseerd is
• onderscheid maken tussen waarschijnlijke & minder waarschijnlijke beweringen
• drogredenen herkennen & vermijden
Een kritische houding is bijvoorbeeld:
• een open geest hebben
• nieuwsgierig & onderzoekend zijn
• de juiste vragen stellen
• jezelf in vraag stellen & twijfelen
• verschillende alternatieven afwegen
• voorzichtig zijn bij het trekken van conclusies
• bereid zijn om je standpunt aan te passen
• eerlijk & open zijn
Kritisch denken → niet eenvoudig.
➢ Kritisch denkvermogen wordt op ≠ manieren bedreigd:
Het heeft weinig of niets met intelligentie te maken, dus iedereen riskeert in de
val te lopen.
Het voordeel is wel dat iedereen zijn kritische vaardigheden en houding kan trainen en
zo kan uitgroeien tot een echte kritische denker.
,3 Bedreigingen voor ons kritisch denkvermogen
3.1 Misleid door ons eigen brein
3.1.1 Type 1- en type 2-denken
Eerste bedreiging voor ons kritisch denkvermogen: ONS EIGEN BREIN → bedreiging voor
ons kritisch denkvermogen
Voorbeeld:
onbewust ezelsbruggetjes aangeleerd die ons in staat stellen om snel te reageren.
➢ Enerzijds: heel handig
MAAR
➢ Anderzijds: staan die bruggetjes ons kritisch denken soms in de weg.
Brein verwerkt info op 2 ≠ manieren
• TYPE 1-DENKEN: snel, intuïtief, onbewust denken
➢ Snel handelen + meedere dingen tegelijk doen
Voorbeeld: straat oversteken
• TYPE 2-DENKEN: langzaam, expliciet, bewust
➢ Verloopt beredeneerd
➢ Toepassen van bepaalde regels en strategieen
➢ Kost meer inspanning
kritisch denken draait rond:
- Leren onderdrukken van snelle denken (type 1) → fast thinking
o Het snelle denken:
▪ Bij kritisch denken leren onderdrukken
▪ het gaat snel ene minder inspanning nodig
- Meer bewust te denken (type 2)
- het weloverwogen (onbewust) denken kansen geven(type 2) → slow thinking
o Het weloverwogen denken:
▪ Verloopt expliciet
▪ Stap voor stap
▪ Regels en strategieën worden welbewust toegepast.
▪ denken gaat meestal langzamer en kost meer inspanning dan Type
1 denken.
, 3.1.2 Kunnen we ons brein wel vertrouwen
Ons eigen brein: staat kritisch denken in de weg
• hersenen: onbewust fouten maken
• obsereveren → van alles waarnemen met onze zintuigen
➔ hersenen moeten # van waarnemingen elimineren → niet overhit geraken
Ons brein filtert informatie
Interpreteren = proces van info die je bewaart en verwerkt
➢ Iedereen individu interpreteert informatie op zijn eigen manier
Vooroordelen: een vooroordeel is een voorbarig, vaak negatief oordeel dat hoofdzakelijk
gevoelsmatig bepaald is of irrationeel tot stand komt. Zo zijn er heel wat vooroordelen ten
aanzien van sociale klasse, ander geslacht, ras, beroep, generatie, andere godsdienst, cultuur…
als geen rekening houden met onze subjectieve interpretatie van werkelijkheid
➔ ons kritisch denken bedreigd
1 Waarom is kritisch denken belangrijk ?
Kritisch denken is heel belangrijk & komt zowel in je dagelijkse als je professionele leven
goed van pas.
21ste eeuw: complex + evolueert snel
➢ Togenomen globalisering, technologisering, informatisering, individualisering
enz…
➢ Leidt: Grote veranderingen in dagelijks leven (op arbeidsmarkt + in samenleving)
Vraag NIET: kritisch denken en onderzoekscompetenties plaats verdienen in
bacheloropleiding
✓ Ondezoekscompetenties = de kennis, vaardigheden en attitudes die je inzet om
methodisch antwoord te geven op complexe vraagstukken uit de beroepspraktijk.
VRAAG WEL: wat verstaan we precies onder die competenties, en he kunnen we ze
(aan)leren ?
,2 Wat verstaan we onder kritisch denken ?
Het is moeilijk om een algemene definitie van kritisch denken te geven. Om kritisch te
kunnen denken, moet je enkele belangrijke vaardigheden en een bepaalde houding
hebben.
Kritische vaardigheden zijn bijvoorbeeld:
• betrouwbare informatie zoeken
• bronnen interpreteren & analyseren
• redeneren & reflecteren voordat je een standpunt inneemt of voor je beslist hoe
te handelen
• verklaren waarop je standpunt of handeling gebaseerd is
• onderscheid maken tussen waarschijnlijke & minder waarschijnlijke beweringen
• drogredenen herkennen & vermijden
Een kritische houding is bijvoorbeeld:
• een open geest hebben
• nieuwsgierig & onderzoekend zijn
• de juiste vragen stellen
• jezelf in vraag stellen & twijfelen
• verschillende alternatieven afwegen
• voorzichtig zijn bij het trekken van conclusies
• bereid zijn om je standpunt aan te passen
• eerlijk & open zijn
Kritisch denken → niet eenvoudig.
➢ Kritisch denkvermogen wordt op ≠ manieren bedreigd:
Het heeft weinig of niets met intelligentie te maken, dus iedereen riskeert in de
val te lopen.
Het voordeel is wel dat iedereen zijn kritische vaardigheden en houding kan trainen en
zo kan uitgroeien tot een echte kritische denker.
,3 Bedreigingen voor ons kritisch denkvermogen
3.1 Misleid door ons eigen brein
3.1.1 Type 1- en type 2-denken
Eerste bedreiging voor ons kritisch denkvermogen: ONS EIGEN BREIN → bedreiging voor
ons kritisch denkvermogen
Voorbeeld:
onbewust ezelsbruggetjes aangeleerd die ons in staat stellen om snel te reageren.
➢ Enerzijds: heel handig
MAAR
➢ Anderzijds: staan die bruggetjes ons kritisch denken soms in de weg.
Brein verwerkt info op 2 ≠ manieren
• TYPE 1-DENKEN: snel, intuïtief, onbewust denken
➢ Snel handelen + meedere dingen tegelijk doen
Voorbeeld: straat oversteken
• TYPE 2-DENKEN: langzaam, expliciet, bewust
➢ Verloopt beredeneerd
➢ Toepassen van bepaalde regels en strategieen
➢ Kost meer inspanning
kritisch denken draait rond:
- Leren onderdrukken van snelle denken (type 1) → fast thinking
o Het snelle denken:
▪ Bij kritisch denken leren onderdrukken
▪ het gaat snel ene minder inspanning nodig
- Meer bewust te denken (type 2)
- het weloverwogen (onbewust) denken kansen geven(type 2) → slow thinking
o Het weloverwogen denken:
▪ Verloopt expliciet
▪ Stap voor stap
▪ Regels en strategieën worden welbewust toegepast.
▪ denken gaat meestal langzamer en kost meer inspanning dan Type
1 denken.
, 3.1.2 Kunnen we ons brein wel vertrouwen
Ons eigen brein: staat kritisch denken in de weg
• hersenen: onbewust fouten maken
• obsereveren → van alles waarnemen met onze zintuigen
➔ hersenen moeten # van waarnemingen elimineren → niet overhit geraken
Ons brein filtert informatie
Interpreteren = proces van info die je bewaart en verwerkt
➢ Iedereen individu interpreteert informatie op zijn eigen manier
Vooroordelen: een vooroordeel is een voorbarig, vaak negatief oordeel dat hoofdzakelijk
gevoelsmatig bepaald is of irrationeel tot stand komt. Zo zijn er heel wat vooroordelen ten
aanzien van sociale klasse, ander geslacht, ras, beroep, generatie, andere godsdienst, cultuur…
als geen rekening houden met onze subjectieve interpretatie van werkelijkheid
➔ ons kritisch denken bedreigd
