BIJZONDER JEUGDRECHT
DERDE ACADEMIEJAAR, EERSTE SEMESTER
Inhoud
STRAFRECHT.................................................................................................. 4
1. Inleiding.................................................................................................. 4
1.1 Waarom moet men straffen?..................................................................................4
1.2 Hoe moet men straffen?.........................................................................................4
2. Het misdrijf............................................................................................. 5
2.1 Indeling van misdrijven...........................................................................................5
2.2 De kwalificatie........................................................................................................ 5
2.3 De bestanddelen van het misdrijf...........................................................................5
2.4 Rechtvaardigheidsgronden.....................................................................................6
2.5 Ontoerekenbaarheidsgronden................................................................................6
2.6 Strafbare poging en strafbare deelneming.............................................................6
3. De straf...................................................................................................8
3.1 Indeling van straffen...............................................................................................8
3.2 Andere gevolgen van straftoemeting.....................................................................9
3.3 Bijzondere criteria van straftoemeting...................................................................9
3.4 Het vonnis.............................................................................................................. 9
STRAFRECHTSBEDELINGSSYSTEEM................................................................10
1. Het vooronderzoek.................................................................................10
1.1 Politie.................................................................................................................... 10
1.2 Openbaar ministerie............................................................................................. 10
1.3 Onderzoeksrechter............................................................................................... 12
1.4 Onderzoeksgerechten........................................................................................... 12
1.5 De voorlopige hechtenis.......................................................................................13
1.6 Positie slachtoffer................................................................................................. 15
2. De straftoemeting..................................................................................15
2.1 Opschorting, uitstel en probatie...........................................................................16
2.2 Probatie................................................................................................................ 16
2.3 Internering............................................................................................................ 16
2.4 Positie van het slachtoffer....................................................................................17
3. De strafuitvoering..................................................................................17
3.1 Interne positie van gedetineerde..........................................................................17
3.2 Externe positie van gedetineerde.........................................................................17
3.3 Externe positie van de geïnterneerde...................................................................18
Pagina 1 van 50
, 3.3 Positie van het slachtoffer....................................................................................18
4. Rol justitiehuizen...................................................................................18
4.1 Justitiehuizen........................................................................................................ 18
4.2 Rol van justitiehuizen bij straftoemeting en strafuitvoering..................................19
4.3 Justitieassistenten in justitiehuizen.......................................................................19
5. Het strafeinde.......................................................................................19
JEUGDRECHT................................................................................................ 20
1. Inleiding................................................................................................ 20
1.1 Jeugdrecht als antwoord op gedrag van...............................................................20
1.2 Jeugdrecht als vraag............................................................................................. 20
1.3 Verbindend kindbeeld........................................................................................... 20
2. Historische schets..................................................................................21
3. Summier beeld van huidige wettelijke situatie........................................21
3.1 Jeugdbescherming en jeugdhulpverlening............................................................21
3.2 Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK)............................21
3.3 Jeugdstrafrecht en jeugdhulpverlening.................................................................23
4. Jeugdhulpverlening in Vlaanderen (IJH)...................................................23
4.1 Schematische voorstelling IJH...............................................................................23
4.2 Artikel 5 van het decreet......................................................................................23
4.3 Vrijwillige jeugdhulp............................................................................................. 24
4.4 Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (RTJ)..........................................................24
4.5 Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (NRTJ).................................................25
4.6 Crisishulpverlening............................................................................................... 27
4.7 Cliëntoverleg en bemiddeling...............................................................................27
4.8 Vertrouwenspersoon............................................................................................. 28
4.9 Verontrustende situatie of VOS (vroeger POS)......................................................28
4.10 Casussen............................................................................................................ 30
4.11 Afkortingen IJH.................................................................................................... 32
4.12 Gerechtelijke jeugdhulpverlening.......................................................................34
5. Jeugddelinquentie.................................................................................37
5.1 Uitgangspunten.................................................................................................... 37
5.2 Herstelgerichte en constructieve reacties............................................................37
5.3 Afhandeling op niveau van openbaar ministerie...................................................38
5.4 Afhandeling op het niveau van de jeugdrechter en de jeugdrechtbank................39
5.5 Voorbereidende rechtspleging..............................................................................41
5.6 Voorlopige rechtspleging......................................................................................42
5.7 Rechtspleging ten gronde.....................................................................................43
5.8 Cijfers................................................................................................................... 45
Pagina 2 van 50
,6. Maatregelen ten aanzien van ouders......................................................45
7. Procedure en procedurele......................................................................46
8. Sociale dienst van Jeugdrechtbank.........................................................46
9. Voorzieningen in de jeugdhulp...............................................................47
9.1 Private voorzieningen........................................................................................... 47
9.2 Gemeenschapsinstellingen...................................................................................47
9.3 Rechtspositie en jeugdhulp...................................................................................48
Pagina 3 van 50
, STRAFRECHT
1. INLEIDING
1.1 WAAROM MOET MEN STRAFFEN?
Waarom bestaat bijzonder jeugdrecht?
Strafrecht geldt voor meerderjarigen
Minderjarigen op een andere manier 'behandelen' of gaan straffen als ze een delict
plegen (jeugddelinquentierecht)
Wat je doet daar kom je niet zomaar mee weg:
- Sanctionering
- Terug op het juiste pad krijgen
Strafrecht sterk geëvolueerd (vooral laatste 15 jaar)
- Wanneer straffen
o Verkeersfouten meer en meer zonder tussenkomst politie of
strafgerecht
- Wijze straffen (houding laten veranderen en niet enkel straf toedienen)
1.2 HOE MOET MEN STRAFFEN?
Afhankelijk van wat men wil bereiken zijn er andere sanctiemiddelen:
- Gevangenisstraf
- Werkstraf
- Geldboete
- Probatie
- Internering
- Maatregel in jeugdhulpverlening
- Constructieve sanctie in jeugddelinquentierecht
Heeft het opleggen van straffen wel zin?
- Draagt het iets bij aan het handelen van de persoon?
- Vandaag de dag: totale overbevolking
o Gevolg: zittijd uitstellen
- Evolutie:
o Minderjarigen kunnen ook vrijheidsberoving ondergaan
Pagina 4 van 50
DERDE ACADEMIEJAAR, EERSTE SEMESTER
Inhoud
STRAFRECHT.................................................................................................. 4
1. Inleiding.................................................................................................. 4
1.1 Waarom moet men straffen?..................................................................................4
1.2 Hoe moet men straffen?.........................................................................................4
2. Het misdrijf............................................................................................. 5
2.1 Indeling van misdrijven...........................................................................................5
2.2 De kwalificatie........................................................................................................ 5
2.3 De bestanddelen van het misdrijf...........................................................................5
2.4 Rechtvaardigheidsgronden.....................................................................................6
2.5 Ontoerekenbaarheidsgronden................................................................................6
2.6 Strafbare poging en strafbare deelneming.............................................................6
3. De straf...................................................................................................8
3.1 Indeling van straffen...............................................................................................8
3.2 Andere gevolgen van straftoemeting.....................................................................9
3.3 Bijzondere criteria van straftoemeting...................................................................9
3.4 Het vonnis.............................................................................................................. 9
STRAFRECHTSBEDELINGSSYSTEEM................................................................10
1. Het vooronderzoek.................................................................................10
1.1 Politie.................................................................................................................... 10
1.2 Openbaar ministerie............................................................................................. 10
1.3 Onderzoeksrechter............................................................................................... 12
1.4 Onderzoeksgerechten........................................................................................... 12
1.5 De voorlopige hechtenis.......................................................................................13
1.6 Positie slachtoffer................................................................................................. 15
2. De straftoemeting..................................................................................15
2.1 Opschorting, uitstel en probatie...........................................................................16
2.2 Probatie................................................................................................................ 16
2.3 Internering............................................................................................................ 16
2.4 Positie van het slachtoffer....................................................................................17
3. De strafuitvoering..................................................................................17
3.1 Interne positie van gedetineerde..........................................................................17
3.2 Externe positie van gedetineerde.........................................................................17
3.3 Externe positie van de geïnterneerde...................................................................18
Pagina 1 van 50
, 3.3 Positie van het slachtoffer....................................................................................18
4. Rol justitiehuizen...................................................................................18
4.1 Justitiehuizen........................................................................................................ 18
4.2 Rol van justitiehuizen bij straftoemeting en strafuitvoering..................................19
4.3 Justitieassistenten in justitiehuizen.......................................................................19
5. Het strafeinde.......................................................................................19
JEUGDRECHT................................................................................................ 20
1. Inleiding................................................................................................ 20
1.1 Jeugdrecht als antwoord op gedrag van...............................................................20
1.2 Jeugdrecht als vraag............................................................................................. 20
1.3 Verbindend kindbeeld........................................................................................... 20
2. Historische schets..................................................................................21
3. Summier beeld van huidige wettelijke situatie........................................21
3.1 Jeugdbescherming en jeugdhulpverlening............................................................21
3.2 Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK)............................21
3.3 Jeugdstrafrecht en jeugdhulpverlening.................................................................23
4. Jeugdhulpverlening in Vlaanderen (IJH)...................................................23
4.1 Schematische voorstelling IJH...............................................................................23
4.2 Artikel 5 van het decreet......................................................................................23
4.3 Vrijwillige jeugdhulp............................................................................................. 24
4.4 Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (RTJ)..........................................................24
4.5 Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (NRTJ).................................................25
4.6 Crisishulpverlening............................................................................................... 27
4.7 Cliëntoverleg en bemiddeling...............................................................................27
4.8 Vertrouwenspersoon............................................................................................. 28
4.9 Verontrustende situatie of VOS (vroeger POS)......................................................28
4.10 Casussen............................................................................................................ 30
4.11 Afkortingen IJH.................................................................................................... 32
4.12 Gerechtelijke jeugdhulpverlening.......................................................................34
5. Jeugddelinquentie.................................................................................37
5.1 Uitgangspunten.................................................................................................... 37
5.2 Herstelgerichte en constructieve reacties............................................................37
5.3 Afhandeling op niveau van openbaar ministerie...................................................38
5.4 Afhandeling op het niveau van de jeugdrechter en de jeugdrechtbank................39
5.5 Voorbereidende rechtspleging..............................................................................41
5.6 Voorlopige rechtspleging......................................................................................42
5.7 Rechtspleging ten gronde.....................................................................................43
5.8 Cijfers................................................................................................................... 45
Pagina 2 van 50
,6. Maatregelen ten aanzien van ouders......................................................45
7. Procedure en procedurele......................................................................46
8. Sociale dienst van Jeugdrechtbank.........................................................46
9. Voorzieningen in de jeugdhulp...............................................................47
9.1 Private voorzieningen........................................................................................... 47
9.2 Gemeenschapsinstellingen...................................................................................47
9.3 Rechtspositie en jeugdhulp...................................................................................48
Pagina 3 van 50
, STRAFRECHT
1. INLEIDING
1.1 WAAROM MOET MEN STRAFFEN?
Waarom bestaat bijzonder jeugdrecht?
Strafrecht geldt voor meerderjarigen
Minderjarigen op een andere manier 'behandelen' of gaan straffen als ze een delict
plegen (jeugddelinquentierecht)
Wat je doet daar kom je niet zomaar mee weg:
- Sanctionering
- Terug op het juiste pad krijgen
Strafrecht sterk geëvolueerd (vooral laatste 15 jaar)
- Wanneer straffen
o Verkeersfouten meer en meer zonder tussenkomst politie of
strafgerecht
- Wijze straffen (houding laten veranderen en niet enkel straf toedienen)
1.2 HOE MOET MEN STRAFFEN?
Afhankelijk van wat men wil bereiken zijn er andere sanctiemiddelen:
- Gevangenisstraf
- Werkstraf
- Geldboete
- Probatie
- Internering
- Maatregel in jeugdhulpverlening
- Constructieve sanctie in jeugddelinquentierecht
Heeft het opleggen van straffen wel zin?
- Draagt het iets bij aan het handelen van de persoon?
- Vandaag de dag: totale overbevolking
o Gevolg: zittijd uitstellen
- Evolutie:
o Minderjarigen kunnen ook vrijheidsberoving ondergaan
Pagina 4 van 50
