Ontwikkeling van het kind
Zita Basteleus
Ontwikkeling van het kind
1ste bachelor pedagogie van het jonge kind
2024-2025
,Ontwikkeling van het kind Samenvatting
Samenvatting
Vak: Ontwikkeling van het kind
Docent: Liesbeth Van Rossem & Mart Achten
Academiejaar I – Semester I
Binnen dit opleidingsonderdeel 'De ontwikkeling van het kind' staan we stil bij de ontwikkeling van
de mens en leggen de focus op kinderen (0-18jaar).
We staan stil bij centrale thema's zoals: fysieke-, cognitieve-, sociaal-emotionele ontwikkeling.
Binnen de cognitieve ontwikkeling speelt taalontwikkeling een zeer belangrijke rol.
Taal is iets vanzelfsprekends, taal is iets alomtegenwoordig, ... . Ons leven is doordrongen van taal.
Heel de dag door praten, lezen, vertellen, communiceren, schrijven, denken, presenteren, zingen,
begrijpen, fantaseren we via TAAL.
Voor de ene is dit in zijn moedertaal, maar anderen spreken ook in een tweede (derde, vierde) taal.
Dit proces van taalverwerving gebeurt precies vanzelf. Maar is dit wel zo? Dat ontdekken jullie in dit
boeiende OLOD!
De thema's die aan bod komen zijn:
- Geschiedenis van de psychologie en de geschiedenis van taal
- Psychomotoriek (zelfstudie)
- Prenatale ontwikkeling
- Babytijd
- Peutertijd
- Kleutertijd
- Middle childhood
- Adolescentie
- Meertaligheid
1
Zita Basteleus
1PJK
,Ontwikkeling van het kind Samenvatting
Doelstellingen:
- De student verwerft inzicht de ontwikkeling van baby tot lagere schoolkind aan de hand van
de verschillende ontwikkelingsdomeinen. - 1.3
- De student benoemt het gedrag van kinderen positief (positieve intentie achter het gedrag
en afstemmen op de behoefte van het kind). - 1.3 + 1.4 + 2.1
- De student kan de totale ontwikkeling van een kind observeren. - 2.1
- De student kan op basis van observatie de (taalleer)behoeften en ontwikkelingsnoden van
kinderen signaleren en zijn/haar handelen hierop afstemmen. - 1.5 + 2.1 + 2.3
- De student kijkt op een objectieve, holistische manier naar de ontwikkeling van kinderen. -
1.4 + 1.5 + 2.1 + 9.4
- De student stemt een leefklimaat af op basis van de ontwikkelingsdomeinen.- 1.4 + 1.5 + 2.2
Rekening houdend met rekening met de talige achtergrond van kinderen gaat de student op
gepaste wijze met kinderen in interactie.- 2.3 + 2.5
- De student kent de gelijkenissen en de verschillen tussen het proces van de
moedertaalverwerving en dat van de tweedetaalverwerving. - 1.3
- De student verwerft inzicht in de verschillende componenten van de taalontwikkeling en het
proces van de moedertaalverwerving en kan deze benoemen en beschrijven. - 1.3
- De student herkent de meerwaarde van meertaligheid binnen verschillende profielen van
gezinnen en trajecten. - 8.1
- De student kent verschillende soorten kinder- en jeugdboeken en verhalen en kan een
geschikt boek/verhaal kiezen aangepast aan de leeftijd, behoefte en context van het kind. -
2.2 + 2.3 + 11.2
- De student situeert belangrijke ontwikkelingspsychologen binnen de stromingen. - 9.4
- De student vergelijkt de verschillende ontwikkelingstheorieën en trekt conclusies over hun
gelijkenissen en verschillen. - 9.4
- De student benoemt de rol van een pedagogisch coach aan de hand van belangrijke mijlpalen
in de ontwikkeling van kinderen. - 1.3 + 1.4 + 1.5 + 2.1
- De student kan meertaligheid plaatsen binnen het pedagogisch raamwerk voor
kinderopvang. - 6.2
2
Zita Basteleus
1PJK
, Ontwikkeling van het kind Samenvatting
Inhoudsopgave
M1: TERREINVERKENNING ............................................................................................... 12
Wat is ontwikkelingspsychologie?................................................................................................ 12
Welke domeinen vallen daarbinnen? ........................................................................................... 12
Fysiek-motorisch................................................................................................................... 12
Cognitief............................................................................................................................... 13
Sociaal-emotioneel ............................................................................................................... 13
Ontwikkelingspsychologie: moeilijk tot 1 geïntegreerde theorie ...................................................... 13
Taal binnen de ontwikkeling van een kind ..................................................................................... 13
Een sprong in de geschiedenis ..................................................................................................... 14
Kindbeelden doorheen de geschiedenis....................................................................................... 14
Middeleeuwen ...................................................................................................................... 14
Einde 18de – begin 19de eeuw ................................................................................................... 14
18de & 19de eeuw: eerste babybiografieën .................................................................................. 14
Back to basic: psychodynamisch perspectief ............................................................................... 15
De verschillende fases van Freud ............................................................................................ 15
oorsprong van taalverwervingstheorieën ...................................................................................... 15
En dan volgt de leertheorie… ...................................................................................................... 16
Verschil operante & klassieke conditionering ............................................................................ 16
De nativistische benadering ....................................................................................................... 17
Kritische periode ................................................................................................................... 17
Piaget – cognitieve ontwikkeling .................................................................................................. 17
Erikson – psychosociale ontwikkeling .......................................................................................... 18
Verschil tussen Erikson & Freud .............................................................................................. 19
Wat is een sociale cognitieve leertheorie? ................................................................................ 19
Systeemdenken: het individu in relatie met de wereld.................................................................... 19
Bio-ecologisch model van Bronfenbrenner ............................................................................... 20
Sociaal-culturele theorie van Vygotsky ........................................................................................ 20
Factoren die de ontwikkeling sturen ............................................................................................. 20
De interactionistische benadering binnen taalverwerving............................................................... 20
De waarheid bestaat niet ........................................................................................................... 21
Wat is taalontwikkeling & taalverwerving? .................................................................................... 21
Taalverwerving .......................................................................................................................... 21
Metafoor motor & brandstof.................................................................................................... 21
Taalvermogen ....................................................................................................................... 21
Taalaanbod........................................................................................................................... 22
Aspecten van de taalontwikkeling ................................................................................................ 22
Taalbegrip & taalproductie ......................................................................................................... 22
Linguïstische aspecten .............................................................................................................. 23
Klankleer/fonologie................................................................................................................ 23
Woordleer/morfologie ............................................................................................................ 24
Zinsleer/syntaxis ................................................................................................................... 24
Betekenisaspect/semantiek ................................................................................................... 24
Taalgebruiksaspect/pragmatiek .............................................................................................. 24
Taalreflectie/metalinguïstiek – metalinguïstisch bewustzijn........................................................ 25
Taalontwikkelingsfases .............................................................................................................. 25
Taalontwikkeling: een multifactorieel proces ................................................................................ 25
3
Zita Basteleus
1PJK
Zita Basteleus
Ontwikkeling van het kind
1ste bachelor pedagogie van het jonge kind
2024-2025
,Ontwikkeling van het kind Samenvatting
Samenvatting
Vak: Ontwikkeling van het kind
Docent: Liesbeth Van Rossem & Mart Achten
Academiejaar I – Semester I
Binnen dit opleidingsonderdeel 'De ontwikkeling van het kind' staan we stil bij de ontwikkeling van
de mens en leggen de focus op kinderen (0-18jaar).
We staan stil bij centrale thema's zoals: fysieke-, cognitieve-, sociaal-emotionele ontwikkeling.
Binnen de cognitieve ontwikkeling speelt taalontwikkeling een zeer belangrijke rol.
Taal is iets vanzelfsprekends, taal is iets alomtegenwoordig, ... . Ons leven is doordrongen van taal.
Heel de dag door praten, lezen, vertellen, communiceren, schrijven, denken, presenteren, zingen,
begrijpen, fantaseren we via TAAL.
Voor de ene is dit in zijn moedertaal, maar anderen spreken ook in een tweede (derde, vierde) taal.
Dit proces van taalverwerving gebeurt precies vanzelf. Maar is dit wel zo? Dat ontdekken jullie in dit
boeiende OLOD!
De thema's die aan bod komen zijn:
- Geschiedenis van de psychologie en de geschiedenis van taal
- Psychomotoriek (zelfstudie)
- Prenatale ontwikkeling
- Babytijd
- Peutertijd
- Kleutertijd
- Middle childhood
- Adolescentie
- Meertaligheid
1
Zita Basteleus
1PJK
,Ontwikkeling van het kind Samenvatting
Doelstellingen:
- De student verwerft inzicht de ontwikkeling van baby tot lagere schoolkind aan de hand van
de verschillende ontwikkelingsdomeinen. - 1.3
- De student benoemt het gedrag van kinderen positief (positieve intentie achter het gedrag
en afstemmen op de behoefte van het kind). - 1.3 + 1.4 + 2.1
- De student kan de totale ontwikkeling van een kind observeren. - 2.1
- De student kan op basis van observatie de (taalleer)behoeften en ontwikkelingsnoden van
kinderen signaleren en zijn/haar handelen hierop afstemmen. - 1.5 + 2.1 + 2.3
- De student kijkt op een objectieve, holistische manier naar de ontwikkeling van kinderen. -
1.4 + 1.5 + 2.1 + 9.4
- De student stemt een leefklimaat af op basis van de ontwikkelingsdomeinen.- 1.4 + 1.5 + 2.2
Rekening houdend met rekening met de talige achtergrond van kinderen gaat de student op
gepaste wijze met kinderen in interactie.- 2.3 + 2.5
- De student kent de gelijkenissen en de verschillen tussen het proces van de
moedertaalverwerving en dat van de tweedetaalverwerving. - 1.3
- De student verwerft inzicht in de verschillende componenten van de taalontwikkeling en het
proces van de moedertaalverwerving en kan deze benoemen en beschrijven. - 1.3
- De student herkent de meerwaarde van meertaligheid binnen verschillende profielen van
gezinnen en trajecten. - 8.1
- De student kent verschillende soorten kinder- en jeugdboeken en verhalen en kan een
geschikt boek/verhaal kiezen aangepast aan de leeftijd, behoefte en context van het kind. -
2.2 + 2.3 + 11.2
- De student situeert belangrijke ontwikkelingspsychologen binnen de stromingen. - 9.4
- De student vergelijkt de verschillende ontwikkelingstheorieën en trekt conclusies over hun
gelijkenissen en verschillen. - 9.4
- De student benoemt de rol van een pedagogisch coach aan de hand van belangrijke mijlpalen
in de ontwikkeling van kinderen. - 1.3 + 1.4 + 1.5 + 2.1
- De student kan meertaligheid plaatsen binnen het pedagogisch raamwerk voor
kinderopvang. - 6.2
2
Zita Basteleus
1PJK
, Ontwikkeling van het kind Samenvatting
Inhoudsopgave
M1: TERREINVERKENNING ............................................................................................... 12
Wat is ontwikkelingspsychologie?................................................................................................ 12
Welke domeinen vallen daarbinnen? ........................................................................................... 12
Fysiek-motorisch................................................................................................................... 12
Cognitief............................................................................................................................... 13
Sociaal-emotioneel ............................................................................................................... 13
Ontwikkelingspsychologie: moeilijk tot 1 geïntegreerde theorie ...................................................... 13
Taal binnen de ontwikkeling van een kind ..................................................................................... 13
Een sprong in de geschiedenis ..................................................................................................... 14
Kindbeelden doorheen de geschiedenis....................................................................................... 14
Middeleeuwen ...................................................................................................................... 14
Einde 18de – begin 19de eeuw ................................................................................................... 14
18de & 19de eeuw: eerste babybiografieën .................................................................................. 14
Back to basic: psychodynamisch perspectief ............................................................................... 15
De verschillende fases van Freud ............................................................................................ 15
oorsprong van taalverwervingstheorieën ...................................................................................... 15
En dan volgt de leertheorie… ...................................................................................................... 16
Verschil operante & klassieke conditionering ............................................................................ 16
De nativistische benadering ....................................................................................................... 17
Kritische periode ................................................................................................................... 17
Piaget – cognitieve ontwikkeling .................................................................................................. 17
Erikson – psychosociale ontwikkeling .......................................................................................... 18
Verschil tussen Erikson & Freud .............................................................................................. 19
Wat is een sociale cognitieve leertheorie? ................................................................................ 19
Systeemdenken: het individu in relatie met de wereld.................................................................... 19
Bio-ecologisch model van Bronfenbrenner ............................................................................... 20
Sociaal-culturele theorie van Vygotsky ........................................................................................ 20
Factoren die de ontwikkeling sturen ............................................................................................. 20
De interactionistische benadering binnen taalverwerving............................................................... 20
De waarheid bestaat niet ........................................................................................................... 21
Wat is taalontwikkeling & taalverwerving? .................................................................................... 21
Taalverwerving .......................................................................................................................... 21
Metafoor motor & brandstof.................................................................................................... 21
Taalvermogen ....................................................................................................................... 21
Taalaanbod........................................................................................................................... 22
Aspecten van de taalontwikkeling ................................................................................................ 22
Taalbegrip & taalproductie ......................................................................................................... 22
Linguïstische aspecten .............................................................................................................. 23
Klankleer/fonologie................................................................................................................ 23
Woordleer/morfologie ............................................................................................................ 24
Zinsleer/syntaxis ................................................................................................................... 24
Betekenisaspect/semantiek ................................................................................................... 24
Taalgebruiksaspect/pragmatiek .............................................................................................. 24
Taalreflectie/metalinguïstiek – metalinguïstisch bewustzijn........................................................ 25
Taalontwikkelingsfases .............................................................................................................. 25
Taalontwikkeling: een multifactorieel proces ................................................................................ 25
3
Zita Basteleus
1PJK
