samenvatting Governance in de Europese Unie

samenvatting governance in de Europese Unie (schooljaar 2024-
2025)

Inhoud
overzicht instellingen............................................................................................. 1
Verschil samenwerking en integratie......................................................................6
wat is governance?................................................................................................. 6
Inleiding tot de EU.................................................................................................. 7
The political system of the EU................................................................................ 9
Executive Politics.................................................................................................. 11
Governance en integratietheorieën (werkcollege)...............................................13
EU migration policy.............................................................................................. 16
Excutive politics II................................................................................................. 18
Legislative politics I.............................................................................................. 20
Legislative politics II............................................................................................. 22
Werkcollege II....................................................................................................... 25
gastles: state of the EU........................................................................................ 26
Judicial policy........................................................................................................ 27
Gastles enlargement............................................................................................ 30
Gastles Europese Rekenkamer............................................................................. 32
gastles Barroso en panelgesprek..........................................................................34
Gedifferentieerde integratie en uitleiding.............................................................35

overzicht instellingen
 Overzicht van de instellingen
 Raad van ministers/ Raad van de Europese Unie: Vertegenwoordigt
de regering van de lidstaten
 Europese commissie: Behartigt Europees belang
 Europees parlement: Vertegenwoordigt de Europese bevolking
 Europees Hof van Justitie: Behartigt Europese rechtsorde
 Adviserende instanties:
 Economisch en sociaal comité: Vertegenwoordigt de socio-eco
actoren
 Comité van de regio’s: Vertegenwoordigt de regio’s
 Europese Rekenkamer: Behartigt budgettaire orthodoxie
 Europese Centrale Bank (ECB): Behartigt het monetair beleid

 De Europese Unie als politiek systeem kan worden vergeleken met het
nationale politieke systeem:
 staatshoofd wordt Europese Raad
 senaat wordt raad van Ministers
 kamer wordt Europees parlement
 regering wordt Europese Commissie


1

, Democratie = systeem van checks and balances
 Wetgevende macht: Europees Parlement en Raad van ministers
 Uitvoerende macht: Europese Commissie (+ lidstaten)
 Rechterlijke macht: Europees Hof van Justitie

 Bevoegdheden Europese Commissie
 Beleidsvoorstellen (monopolie van wetgevend initiatief)
 Externe vertegenwoordiging EU; belangrijkste vertegenwoordiger vd
EU in contacten met internationale organisaties
 Handhaving van de concurrentieregels
 Beheer EU-begroting: ervoor zorgen dat alle EU-inkomsten worden
geïnd
 Toezicht op de uitvoering door de lidstaten
 Beleidsvorming en initiatiefrecht
 Bestuurlijke en uitvoerende taken
 Controlerende taken

 Voorzitter van de Europese Commissie
 Huidige voorzitter; Ursula von der leyen
 Termijn v 5j
 "Primus inter pares": coördinatie en politieke sturing:
- Verdeling van de portefeuilles onder Commissieleden, bepaalt
welke commissieleden verantwoordelijk zijn voor welk beleidsterrein
- Zit wekelijkse vergaderingen van het college voor
- Vertegenwoordiging van de Commissie ↔ andere EU-instellingen
- Vertegenwoordiging van de EU ↔ derde landen

 Raad van ministers
 één instelling met verschillende samenstellingen
- met 1 minister per lidstaat
- met verschil in belang en frequentie van vergaderingen
- maken beslissingen over Europese wetten en beleid
- wanneer de Commissie een nieuwe wet heeft voorgesteld is de
raad van ministers (tezamen met Europees parlement)
verantwoordelijk voor het goedkeuren of afwijzen van het voorstel
- keurt Europees budget goed
 organisatie: (hoog naar laag)
- nationale ministers in sectorale samenstellingen
-comités van permanente vertegenwoordigers (COREPER II) en
plaatsvervangende permanente vertegenwoordigers (COREPER I)
-horizontale werkgroepen van hoge ambtenaren
- in beleid gespecialiseerde ambtenaren

 Raad van Ministers: onderhandelingen en stemming
 Stemming en coalitiepolitiek:
- Gewone meerderheid: procedurekwesties
- Eenparigheid van stemmen: fiscaal beleid + buitenlands beleid
- Gekwalificeerde meerderheid: gewone wetgevingsprocedure
Dubbele meerderheid: 55% lidstaten + 65% van de
bevolking

2

, OF blokkerende minderheid: 4 lidstaten die 35% van de
EU-bevolking vertegenwoordigen
(Pre-Lissabon): gewogen stemmen: Duitsland (29) vs
Malta (3): meerderheid van 258/345 of 74%! Vereist
 MAAR: streven naar consensus (package deals)
- Kennis van meerderheid door onderhandelingen, geen formele
stemming nodig
- Verbetert kansen op snelle en correcte uitvoering
- Wederkerigheid
- ↔ Stem voor gebruik thuis (symboliek)

 Europees parlement
 Europees parlement veel minder te zeggen in vergelijking met
nationale parlementen!
 direct verkozen: enige binnen het netwerk van Europese instituties
 1 van de twee wetgevende instanties van Europa
 Om de 5j verkiezingen
 Min en max zetels per land
 Bestaat uit 7 politieke groepen; negotiëren met elkaar
 In Europees parlement: 2 gelijke kamers
 Veranderingen door verdragen hebben van het EU parlement gelijk
gemaakt aan de Raad van Europa; gelijke wetgevende instanties
 Samen met de Raad van Europese Unie de gedeelde
verantwoordelijkheid voor het debatteren, amenderen en stemmen
over voorstellen voor nieuwe Europese wetten
 Kan zelf geen wetten voorstellen, kan niet alleen beslissen over de
inhoud van wetten en geen inkomsten genereren maar toch is EP
machtig: het kan de commissie vragen om een nieuwe wet of beleid
voor te stellen en deelt samen met de Raad van Europese Unie de
macht over de goedkeuring van wetsvoorstellen en het EU-budget
en daarnaast moet het Europees parlement ook de commissie
goedkeuren en kan ze de commissie verwijderen
 Op 3 plaatsen; Straatsburg, Brussel, Luxemburg

 Van alle Europese instellingen is het EP het meest veranderd doorheen de
jaren…
 Van adviserende, parttimevergadering van pro-Europese
parlementsleden naar een volwaardig medewetgevend orgaan dat
bestaat uit leden met uiteenlopende ideologie

 Benoeming Europese commissarissen
 Nominatie door de nationale regering
 Portefeuille toewijzing door EG-voorzitter
 Controle door Europees Parlement
 Verkiezing van College
 Belang van
- Persoonlijke vaardigheden kandidaat
- Omvang (+ druk) lidstaat
- Anciënniteit
- (+ tijdstip van benoeming)


3

,  College van Commissarissen
 Één commissaris per lidstaat en wordt veronderstelt neutraal te zijn,
vertegenwoordigen nt hun land
 bestaande uit 27 Commissarissen (~ regering samengesteld uit
ministers)
 termijn van 5 jaar
 naar voor geschoven door hun nationale regering
 Portefeuilles (= beleidsterreinen), ieder een beleidsterrein waarvoor
ze verantwoordelijk zijn
 Iedere commissaris heeft een kabinet
 Collectief orgaan: stemmen als "de uitzondering die de regel
bevestigt" (=besluitvorming bij consensus)
 = Politici ≠ "bureaucraten" ≠ nationale vertegenwoordigers
 Persoonlijke adviseurs (kabinetten): filter, advies, coördinatie,
controle

 voorzitter van de Europese Raad
 Verdrag van Lissabon: ° permanent voorzitter EU-Raad
 Europese Raad heeft een vaste voorzitter (Charles Michel)
 ≠ voorzitterschap Raad van Ministers ( die worden het half jaar
voorgezeten door een andere lidstaat)

 Europese Raad
 Europese Raad is belangrijk maar de macht is al bij al beperkt, kan
beperkt zaken omzetten in beleid.
 Vormgeven van agenda: algemene richting/richtsnoeren/prioriteiten
 Besluitvorming (hoge politiek, gevoelige kwesties)
 Besluiten bij consensus: unanimiteit ("conclusies van de Raad")
 MAAR: geen wetgeving (de Europese Raad maakt geen deel uit van
de wetgevende macht)
 Ze nemen conclusies aan, maar kunnen niet rechtstreeks
omzetten in beleid
 Alle conclusies die worden genomen moeten worden gerealiseerd
door ofwel de lidstaten ofwel door de Europese instellingen

 Structuur van het Europees Hof van Justitie: 4 hoofdelementen: de
rechters, de voorzitter van de rechtbank, advocaten-generaals, gerecht (int
engels general court); voor Lissabon noemde het rechtbank van eerste
aanleg
 27 rechters (één per lidstaat), moeten geen burger van Europa zijn
 Vaak academici, vaak geen rechters, gespecialiseerd in Europees
recht
 MAAR: onafhankelijk (≠ vertegenwoordiger van de nationale
belangen)
 termijn van 6 jaar (hernieuwbaar), om de drie jaar gedeeltelijke
vervanging
 Verdrag van Lissabon: ° zeven leden (voormalige leden van het Hof,
lid van nationale hooggerechtshoven of juristen met erkende
ervaring): niet-bindend advies


4