2024
2025
Verbintenissen en
contractenrecht
HOGENT
MONA DE SY
,INHOUDSOPGAVE
Hoofdstuk 1 – De verbintenis: begrip, kenmerken en soorten ......................................................................... 3
Algemene inleiding ............................................................................................................................................. 3
Situering en vindplaats van het verbintenissenrecht .......................................................................................... 4
Begripsomschrijving en karakteristieke eigenschappen van de verbintenis ....................................................... 5
Indeling van verbintenissen ................................................................................................................................ 6
Verbintenissen en de bron waaruit zij ontstaan ............................................................................................ 6
Verbintenissen en hun aard........................................................................................................................... 7
Verbintenissen en hun voorwerp .................................................................................................................. 8
Verbintenissen met pluraliteit van subjecten .............................................................................................. 10
Verbintenissen met bijzondere modaliteiten – bijkomende voorwaarden ................................................. 12
Hoofdstuk 2 – Verbintenissen uit rechtshandelingen .................................................................................... 14
Verbintenissen uit meerzijdige indelingen van de contracten .......................................................................... 14
Het begrip contract en diverse indelingen van de contracten .................................................................... 14
Basisbeginselen van het contrachtenrecht.................................................................................................. 20
Totstandkoming van de overeenkomst ....................................................................................................... 22
Wilsuiting moet geldig zijn........................................................................................................................... 28
de Sanctionering van een probleem bij de totstandkomig van het contract .............................................. 31
de nietigheid ................................................................................................................................................ 32
De vrijwillige betaling .................................................................................................................................. 34
De niet-nakoming ........................................................................................................................................ 34
Tenietgaan van het contract ........................................................................................................................ 41
gevolgen van het contract voor derden ...................................................................................................... 51
Verbintenissen uit eenzijdige rechtshandelingen: eenzijdige wilsuiting ........................................................... 56
bekwaamheid ................................................................................................................................................... 57
Handelingsonbekwaam ............................................................................................................................... 57
De vertegenwoordiger ................................................................................................................................. 59
Machtiging ................................................................................................................................................... 60
Onbekwame stelt zelf de rechtshandeling .................................................................................................. 61
, De ouders of de bewindvoerder stellen zelf de rechtshandeling zonder machtiging ................................. 61
Lastgeving ........................................................................................................................................................ 61
Soorten lastgeving ....................................................................................................................................... 62
Vorm en bewijs van lastgeving .................................................................................................................... 62
Plicht van de lasthebber .............................................................................................................................. 63
Rekenschap en verantwoording .................................................................................................................. 64
Plicht van de lastgever ................................................................................................................................. 65
Einde van de lastgevingsovereenkomst....................................................................................................... 65
Zorgvolmacht.................................................................................................................................................... 66
Hoofdstuk 3 – verbintenissen uit rechtsfeiten ............................................................................................... 67
verbintenis uit oneigenlijke overeenkomst ....................................................................................................... 67
zaakwaarneming .......................................................................................................................................... 67
onverschuldigde betaling ............................................................................................................................ 68
onrechtvaardige verrijking........................................................................................................................... 69
natuurlijke verbintenis................................................................................................................................. 70
Verbintenissen uit onrechtmatige daad ........................................................................................................... 70
Situering....................................................................................................................................................... 70
Aansprakelijkheid voor eigen foutieve daad, nalatigheid of onvoorzichtigheid.......................................... 72
Kwalitatieve aansprakelijkheid .................................................................................................................... 74
De schade .................................................................................................................................................... 79
Het oorzakelijk verband ............................................................................................................................... 81
H4 – Regels gemeenschappelijk aan de verschillende verbintenissen ............................................................ 81
Bewijs van verbintenissen................................................................................................................................. 81
Inleiding ....................................................................................................................................................... 81
Algemene regels van het bewijsrecht.......................................................................................................... 81
Bewijslast ..................................................................................................................................................... 82
2 soorten bewijsstelsels ............................................................................................................................... 82
Bewijsmiddelen ........................................................................................................................................... 83
Overdracht van verbintenissen en contracten .................................................................................................. 87
, Oorzaken van overdracht ............................................................................................................................ 87
De actieve overdracht.................................................................................................................................. 88
Passieve overdracht ..................................................................................................................................... 90
Contractsoverdracht .................................................................................................................................... 91
Tenietgaan van verbintenissen ......................................................................................................................... 91
Schuldvernieuwing – novatie....................................................................................................................... 91
Kwijtschelding van schuld ............................................................................................................................ 92
Afstand van recht......................................................................................................................................... 92
Sculdvergelijking of compensatie ................................................................................................................ 92
Schuldvermening ......................................................................................................................................... 93
Bevrijdende verjaring .................................................................................................................................. 93
College Jan Kamoen – aansprakelijkheden .................................................................................................... 94
Inleiding ............................................................................................................................................................ 94
Contractuele AH ............................................................................................................................................... 95
Strafrechtelijke AH ............................................................................................................................................ 96
Buitencontractuele aansprakelijkheid .............................................................................................................. 98
College Jan Kamoen - verzekeringen ........................................................................................................... 100
Extra cases .................................................................................................................................................. 100
HOOFDSTUK 1 – DE VERBINTENIS: BEGRIP, KENMERKEN EN SOORTEN
ALGEMENE INLEIDING
Verbintenissenrecht is de basis van vele rechtstakken + komt continu aanbod in ons dagelijks
leven
Vb. huurcontract, huwelijk, arbeidscontract, lening…
Binnenin verbintenissenrecht zijn er enorm veel contractuele en buitencontractuele (= extra
contractuele) relaties
2025
Verbintenissen en
contractenrecht
HOGENT
MONA DE SY
,INHOUDSOPGAVE
Hoofdstuk 1 – De verbintenis: begrip, kenmerken en soorten ......................................................................... 3
Algemene inleiding ............................................................................................................................................. 3
Situering en vindplaats van het verbintenissenrecht .......................................................................................... 4
Begripsomschrijving en karakteristieke eigenschappen van de verbintenis ....................................................... 5
Indeling van verbintenissen ................................................................................................................................ 6
Verbintenissen en de bron waaruit zij ontstaan ............................................................................................ 6
Verbintenissen en hun aard........................................................................................................................... 7
Verbintenissen en hun voorwerp .................................................................................................................. 8
Verbintenissen met pluraliteit van subjecten .............................................................................................. 10
Verbintenissen met bijzondere modaliteiten – bijkomende voorwaarden ................................................. 12
Hoofdstuk 2 – Verbintenissen uit rechtshandelingen .................................................................................... 14
Verbintenissen uit meerzijdige indelingen van de contracten .......................................................................... 14
Het begrip contract en diverse indelingen van de contracten .................................................................... 14
Basisbeginselen van het contrachtenrecht.................................................................................................. 20
Totstandkoming van de overeenkomst ....................................................................................................... 22
Wilsuiting moet geldig zijn........................................................................................................................... 28
de Sanctionering van een probleem bij de totstandkomig van het contract .............................................. 31
de nietigheid ................................................................................................................................................ 32
De vrijwillige betaling .................................................................................................................................. 34
De niet-nakoming ........................................................................................................................................ 34
Tenietgaan van het contract ........................................................................................................................ 41
gevolgen van het contract voor derden ...................................................................................................... 51
Verbintenissen uit eenzijdige rechtshandelingen: eenzijdige wilsuiting ........................................................... 56
bekwaamheid ................................................................................................................................................... 57
Handelingsonbekwaam ............................................................................................................................... 57
De vertegenwoordiger ................................................................................................................................. 59
Machtiging ................................................................................................................................................... 60
Onbekwame stelt zelf de rechtshandeling .................................................................................................. 61
, De ouders of de bewindvoerder stellen zelf de rechtshandeling zonder machtiging ................................. 61
Lastgeving ........................................................................................................................................................ 61
Soorten lastgeving ....................................................................................................................................... 62
Vorm en bewijs van lastgeving .................................................................................................................... 62
Plicht van de lasthebber .............................................................................................................................. 63
Rekenschap en verantwoording .................................................................................................................. 64
Plicht van de lastgever ................................................................................................................................. 65
Einde van de lastgevingsovereenkomst....................................................................................................... 65
Zorgvolmacht.................................................................................................................................................... 66
Hoofdstuk 3 – verbintenissen uit rechtsfeiten ............................................................................................... 67
verbintenis uit oneigenlijke overeenkomst ....................................................................................................... 67
zaakwaarneming .......................................................................................................................................... 67
onverschuldigde betaling ............................................................................................................................ 68
onrechtvaardige verrijking........................................................................................................................... 69
natuurlijke verbintenis................................................................................................................................. 70
Verbintenissen uit onrechtmatige daad ........................................................................................................... 70
Situering....................................................................................................................................................... 70
Aansprakelijkheid voor eigen foutieve daad, nalatigheid of onvoorzichtigheid.......................................... 72
Kwalitatieve aansprakelijkheid .................................................................................................................... 74
De schade .................................................................................................................................................... 79
Het oorzakelijk verband ............................................................................................................................... 81
H4 – Regels gemeenschappelijk aan de verschillende verbintenissen ............................................................ 81
Bewijs van verbintenissen................................................................................................................................. 81
Inleiding ....................................................................................................................................................... 81
Algemene regels van het bewijsrecht.......................................................................................................... 81
Bewijslast ..................................................................................................................................................... 82
2 soorten bewijsstelsels ............................................................................................................................... 82
Bewijsmiddelen ........................................................................................................................................... 83
Overdracht van verbintenissen en contracten .................................................................................................. 87
, Oorzaken van overdracht ............................................................................................................................ 87
De actieve overdracht.................................................................................................................................. 88
Passieve overdracht ..................................................................................................................................... 90
Contractsoverdracht .................................................................................................................................... 91
Tenietgaan van verbintenissen ......................................................................................................................... 91
Schuldvernieuwing – novatie....................................................................................................................... 91
Kwijtschelding van schuld ............................................................................................................................ 92
Afstand van recht......................................................................................................................................... 92
Sculdvergelijking of compensatie ................................................................................................................ 92
Schuldvermening ......................................................................................................................................... 93
Bevrijdende verjaring .................................................................................................................................. 93
College Jan Kamoen – aansprakelijkheden .................................................................................................... 94
Inleiding ............................................................................................................................................................ 94
Contractuele AH ............................................................................................................................................... 95
Strafrechtelijke AH ............................................................................................................................................ 96
Buitencontractuele aansprakelijkheid .............................................................................................................. 98
College Jan Kamoen - verzekeringen ........................................................................................................... 100
Extra cases .................................................................................................................................................. 100
HOOFDSTUK 1 – DE VERBINTENIS: BEGRIP, KENMERKEN EN SOORTEN
ALGEMENE INLEIDING
Verbintenissenrecht is de basis van vele rechtstakken + komt continu aanbod in ons dagelijks
leven
Vb. huurcontract, huwelijk, arbeidscontract, lening…
Binnenin verbintenissenrecht zijn er enorm veel contractuele en buitencontractuele (= extra
contractuele) relaties
