INTERNATIONAAL PUBLIEKRECHT
Examen
- Meerkeuze: ca. 1/3 (zonder giscorrectie of hoge cesuur)
- Open vraag of vragen: ca. 1/3
- Casus: ca. 1/3
- Met Codex
INLEIDING
Normen
Recht van samenleving (coëxistentie): er is meer nood aan samenleving => het handhaven van een
vreedzame samenwerking tussen verschillende staten. De internationale samenwerking moet
verbeterd worden.
Recht van samenwerking (coöperatie)
Invloed op interne rechtsorde. Internationale normen hebben invloed op de interne rechtsorde. De
internationale rechtsorde sijpelt de nationale rechtsorde binnen via talloze verdragen.
Processen
Ontwikkeling van het recht: opeenvolging van handelingen die tot gevolg hebben dat de gedraging
van internationale actoren wordt bepaald.
Verwerkelijking van het recht
Discours
Internationaal recht is taal: voor het recht van coëxistentie is een gemeenschappelijke taal nodig.
Bepaalde essentiële dingen moeten worden afgesproken adhv taal. Taal is harmoniserend maar ook
destructief tegelijk.
- Gemeenschappelijk -> communicatie
- Kwalificaties: een benoeming van de realiteit
- Waarden gaan gepaard met kwalificaties. Elke kwalificatie is verbonden aan bepaalde
waarden in het leven.
o Bv: vrijheidsstrijder -> realiseert de waarde in art. 1 BUPO
Dat alles geeft aanleiding tot argumentatie voor een rechtbank, vergadering… De politieke discours
zijn beïnvloed door internationaal recht. Taalgebruik blijft belangrijk.
Techniek
Creatie en argumentatie
Geen boogschieten maar eerder een soort van biljartspel: men kan niet rechtstreeks in het doel
schieten maar onrechtstreeks gaat het echter wel lukken.
Gericht op de toekomst
1
,Bevordering van gewenste uitkomsten, uitbouw van alternatieven
Verhaal
Internationaal Zeerechttribunaal
Advies over klimaatsverandering en de oceanen
(2023-2024)
Achtergrond
Klimaatverandering heeft verschillende gevolgen die meer en meer merkbaar zijn.
1982: Zeerechtverdrag -> een traditioneel internationaal verdrag
1994: Kaderconventie Klimaatverandering -> kaderverdrag
2021: Kleine eilandstaten hebben zich verenigd in COSIS. Zij proberen voor het zeerechttribunaal een
uitspraak te verkrijgen die effectiever zou zijn en meer impact heeft dan het huidige
klimaatveranderingsverdrag. Ze willen een uitspraak bekomen van het hof met betrekking tot
verplichtingen van de staten ten opzichte van de oceanen.
2022: Verzoek Zeerechttribunaal tot consultatief advies. Het zeerechttribunaal is bevoegd om advies
te geven en heeft een zeerechtverdrag waarin een deel milieubescherming zit vervat. De opwarming
van de oceaan helpt mee met zeespiegelstijging.
2
,BRONNEN
Algemeen
Beperkt aantal formele rechtsbronnen
Vertrekpunt: Art. 38 Statuut IGH
- Verdragen
- Internationaal gewoonterecht
- Algemene rechtsbeginselen
- Rechtspraak en rechtsleer
Art. 38 Stat. IGH niet exhaustief
- Beslissingen/resoluties IOs?
- Eenzijdige rechtshandelingen
Hiërarchie
1) Primaire & subsidiaire rechtsbronnen
Rechtspraak en rechtsleer zijn subsidiaire bronnen. In de internationale rechtsorde kan dat anders
zijn, het Hof ziet zijn rechtspraak namelijk als primaire rechtsbron. Een nationale rechter, die weinig
internationaal recht toepast, kan veel belang hechten aan de rechtsleer.
2) De algemene rechtsbeginselen
De algemene rechtsbeginselen kunnen verschillende hoedanigheden aannemen. Ze worden vaak
gebruikt om lacunes te vullen. Een algemeen rechtsbeginsel komt enkel ter sprake als er geen
duidelijke regel voorhanden is.
3) Jus cogens (Art. 53 WVV)
4) Art. 103 HVN juncto Art. 25 HVN
5) Tussen verdragen: Art. 30 WVV
Er zijn afspraken tussen verschillende staten, dat is het belangrijkste. Daarop bestaat variatie en die is
vervat in de bovenste 5 punten.
Verhouding tussen gewoonte & verdrag: er is geen hiërarchie tussen gewoonte en verdrag, maar …
Kracht van precisie en het geschreven woord. Precisie is de meest effectieve weg naar een opportune
uitkomst.
- Gewoonte = uiting van de wil tussen soevereine staten
- Verdrag = uiting van de wil tussen soevereine staten
Een verdrag is een tekst en kan in de praktijk makkelijker te hanteren zijn.
Een gewoonte kan een verdrag wijzigen. Als een gewoonte de latere uitgedrukte wil van de staten is
dan vindt die gewoonte toepassing boven op het verdrag. Er is in principe geen hiërarchie.
3
, 1E BRON: de gewoonte
De 1e bron is de gewoonte: deze ontstaat van rechtswege doorheen de tijd zoals de algemene
rechtsbeginselen MAAR aan de gewoonte kan worden gewerkt.
Constitutieve bestanddelen van gewoonte
Statuut IGH (Internationaal gerechtshof): “a general practice accepted as law”
Er zijn 2 constitutieve elementen van een gewoonte:
- De praktijk: praktijk speelt een zeer belangrijke rol. De manier waarop staten reageren op
een ontluikende praktijk, is van belang.
- & De opinio iuris (sive necessitatis): een regel volgt meestal de realiteit. De opinio iuris kan
vervangen worden door een andere overtuiging.
Recht van samenwerking & coëxistentie: in het institutioneel kader ontstaat de gewoonte. Het
ontstaan van de gewoonte gebeurt grotendeels in dat institutioneel kader. Het stilzwijgen van staten
kan een omstandig stilzwijgen worden (zie afbakening van continentaal plateau & rechtspraak
Europees Hof).
Praktijk
= geldige gedragingen van de subjecten van het internationaal recht
= doen of laten
In de internationale betrekkingen maar ook intern, bv. nationale rechtspraak: IGH, Jurisdictional
Immunities of the State.
Kan de praktijk ook in uiting komen in verdragen die tot stand komen? Kan de praktijk aanleiding
geven tot een gewoonte die tot uiting komt in een verdrag? Praktijk & houding t.a.v. verdragen?
EHRM
“Constant en uniform” = de praktijk moet constant en uniform zijn.
Algemeenheid : doen of laten – universeel of regionaal. Praktijk kan universeel zijn of regionaal, niet
elke staat moet op dezelfde manier bijdragen.
Praktijk is van enige duur.
EXAMEN (multiple choice): belangrijke zaak
Coherentie van gedragingen : ICJ, Military and Paramilitary Activities in Nicaragua, 1986, §186
De Verenigde staten verloor de zaak. Het hof analyseerde de argumenten en formuleerde een aantal
regels:
- “The conduct of States should, in general, be consistent with such rules”
- “Conduct inconsistent should generally have been treated as breaches …, not as indications
of the recognition of a new rule”
Er zijn regels geformuleerd. Als een gedraging afwijkt van de regel dan moet die worden
behandeld als een schending van die regel en niet als een manifestatie van een nieuwe regel.
Gewoontes worden gewijzigd door echter afwijkend gedrag.
4
Examen
- Meerkeuze: ca. 1/3 (zonder giscorrectie of hoge cesuur)
- Open vraag of vragen: ca. 1/3
- Casus: ca. 1/3
- Met Codex
INLEIDING
Normen
Recht van samenleving (coëxistentie): er is meer nood aan samenleving => het handhaven van een
vreedzame samenwerking tussen verschillende staten. De internationale samenwerking moet
verbeterd worden.
Recht van samenwerking (coöperatie)
Invloed op interne rechtsorde. Internationale normen hebben invloed op de interne rechtsorde. De
internationale rechtsorde sijpelt de nationale rechtsorde binnen via talloze verdragen.
Processen
Ontwikkeling van het recht: opeenvolging van handelingen die tot gevolg hebben dat de gedraging
van internationale actoren wordt bepaald.
Verwerkelijking van het recht
Discours
Internationaal recht is taal: voor het recht van coëxistentie is een gemeenschappelijke taal nodig.
Bepaalde essentiële dingen moeten worden afgesproken adhv taal. Taal is harmoniserend maar ook
destructief tegelijk.
- Gemeenschappelijk -> communicatie
- Kwalificaties: een benoeming van de realiteit
- Waarden gaan gepaard met kwalificaties. Elke kwalificatie is verbonden aan bepaalde
waarden in het leven.
o Bv: vrijheidsstrijder -> realiseert de waarde in art. 1 BUPO
Dat alles geeft aanleiding tot argumentatie voor een rechtbank, vergadering… De politieke discours
zijn beïnvloed door internationaal recht. Taalgebruik blijft belangrijk.
Techniek
Creatie en argumentatie
Geen boogschieten maar eerder een soort van biljartspel: men kan niet rechtstreeks in het doel
schieten maar onrechtstreeks gaat het echter wel lukken.
Gericht op de toekomst
1
,Bevordering van gewenste uitkomsten, uitbouw van alternatieven
Verhaal
Internationaal Zeerechttribunaal
Advies over klimaatsverandering en de oceanen
(2023-2024)
Achtergrond
Klimaatverandering heeft verschillende gevolgen die meer en meer merkbaar zijn.
1982: Zeerechtverdrag -> een traditioneel internationaal verdrag
1994: Kaderconventie Klimaatverandering -> kaderverdrag
2021: Kleine eilandstaten hebben zich verenigd in COSIS. Zij proberen voor het zeerechttribunaal een
uitspraak te verkrijgen die effectiever zou zijn en meer impact heeft dan het huidige
klimaatveranderingsverdrag. Ze willen een uitspraak bekomen van het hof met betrekking tot
verplichtingen van de staten ten opzichte van de oceanen.
2022: Verzoek Zeerechttribunaal tot consultatief advies. Het zeerechttribunaal is bevoegd om advies
te geven en heeft een zeerechtverdrag waarin een deel milieubescherming zit vervat. De opwarming
van de oceaan helpt mee met zeespiegelstijging.
2
,BRONNEN
Algemeen
Beperkt aantal formele rechtsbronnen
Vertrekpunt: Art. 38 Statuut IGH
- Verdragen
- Internationaal gewoonterecht
- Algemene rechtsbeginselen
- Rechtspraak en rechtsleer
Art. 38 Stat. IGH niet exhaustief
- Beslissingen/resoluties IOs?
- Eenzijdige rechtshandelingen
Hiërarchie
1) Primaire & subsidiaire rechtsbronnen
Rechtspraak en rechtsleer zijn subsidiaire bronnen. In de internationale rechtsorde kan dat anders
zijn, het Hof ziet zijn rechtspraak namelijk als primaire rechtsbron. Een nationale rechter, die weinig
internationaal recht toepast, kan veel belang hechten aan de rechtsleer.
2) De algemene rechtsbeginselen
De algemene rechtsbeginselen kunnen verschillende hoedanigheden aannemen. Ze worden vaak
gebruikt om lacunes te vullen. Een algemeen rechtsbeginsel komt enkel ter sprake als er geen
duidelijke regel voorhanden is.
3) Jus cogens (Art. 53 WVV)
4) Art. 103 HVN juncto Art. 25 HVN
5) Tussen verdragen: Art. 30 WVV
Er zijn afspraken tussen verschillende staten, dat is het belangrijkste. Daarop bestaat variatie en die is
vervat in de bovenste 5 punten.
Verhouding tussen gewoonte & verdrag: er is geen hiërarchie tussen gewoonte en verdrag, maar …
Kracht van precisie en het geschreven woord. Precisie is de meest effectieve weg naar een opportune
uitkomst.
- Gewoonte = uiting van de wil tussen soevereine staten
- Verdrag = uiting van de wil tussen soevereine staten
Een verdrag is een tekst en kan in de praktijk makkelijker te hanteren zijn.
Een gewoonte kan een verdrag wijzigen. Als een gewoonte de latere uitgedrukte wil van de staten is
dan vindt die gewoonte toepassing boven op het verdrag. Er is in principe geen hiërarchie.
3
, 1E BRON: de gewoonte
De 1e bron is de gewoonte: deze ontstaat van rechtswege doorheen de tijd zoals de algemene
rechtsbeginselen MAAR aan de gewoonte kan worden gewerkt.
Constitutieve bestanddelen van gewoonte
Statuut IGH (Internationaal gerechtshof): “a general practice accepted as law”
Er zijn 2 constitutieve elementen van een gewoonte:
- De praktijk: praktijk speelt een zeer belangrijke rol. De manier waarop staten reageren op
een ontluikende praktijk, is van belang.
- & De opinio iuris (sive necessitatis): een regel volgt meestal de realiteit. De opinio iuris kan
vervangen worden door een andere overtuiging.
Recht van samenwerking & coëxistentie: in het institutioneel kader ontstaat de gewoonte. Het
ontstaan van de gewoonte gebeurt grotendeels in dat institutioneel kader. Het stilzwijgen van staten
kan een omstandig stilzwijgen worden (zie afbakening van continentaal plateau & rechtspraak
Europees Hof).
Praktijk
= geldige gedragingen van de subjecten van het internationaal recht
= doen of laten
In de internationale betrekkingen maar ook intern, bv. nationale rechtspraak: IGH, Jurisdictional
Immunities of the State.
Kan de praktijk ook in uiting komen in verdragen die tot stand komen? Kan de praktijk aanleiding
geven tot een gewoonte die tot uiting komt in een verdrag? Praktijk & houding t.a.v. verdragen?
EHRM
“Constant en uniform” = de praktijk moet constant en uniform zijn.
Algemeenheid : doen of laten – universeel of regionaal. Praktijk kan universeel zijn of regionaal, niet
elke staat moet op dezelfde manier bijdragen.
Praktijk is van enige duur.
EXAMEN (multiple choice): belangrijke zaak
Coherentie van gedragingen : ICJ, Military and Paramilitary Activities in Nicaragua, 1986, §186
De Verenigde staten verloor de zaak. Het hof analyseerde de argumenten en formuleerde een aantal
regels:
- “The conduct of States should, in general, be consistent with such rules”
- “Conduct inconsistent should generally have been treated as breaches …, not as indications
of the recognition of a new rule”
Er zijn regels geformuleerd. Als een gedraging afwijkt van de regel dan moet die worden
behandeld als een schending van die regel en niet als een manifestatie van een nieuwe regel.
Gewoontes worden gewijzigd door echter afwijkend gedrag.
4
