Inhoud tekst 9
Wilsgebreken
9.1 Inleiding op de wilsgebreken
Wilsgebrek = in die gevallen waarin de wil en de verklaring van de handelende wel
overeenstemmen, maar die wil op een gebrekkige wijze tot stand is gekomen. We
spreken dan van. Zie voorbeelden.
Dwaling= de verklaring stemt overeen met de wil maar de wil is op onzuivere wijze gevormd
(artikel 6:228).
Bedreiging = als de wilsverklaring onder bedreiging tot stand gekomen; de wil is gevormd
op gebrekkige wijze (artikel 3:44)
Bedrog = als de verklaring overeenstemde met de wil, maar de wil werd gevormd op een gebrekkige
wijze, namelijk door het bedrog (artikel 3:44).
Misbruik van omstandigheden = als de wil is gevormd in een toestand waarvan misbruik is gemaakt
(artikel 3:44).
9.2 Dwaling
Waarom het wilsgebrek dwaling in Boek 6 is geplaatst en de overige wilsgebreken hun behandeling
in Boek 3 vinden. De dwaling is behandeld in Boek 6 die het verbintenissenrecht regelt.
In titel 5 van Boek 6 vinden we de bepalingen die van toepassing zijn
op overeenkomsten in het algemeen (de overeenkomst is een bron van
verbintenissen). Afdeling 2 van die titel regelt dan het tot stand komen
van overeenkomsten.
Door deze plaatsing is het toepassingsgebied van de dwaling in begin-
sel beperkt tot (obligatoire = verbintenisscheppende) overeenkomsten.
Het toepassingsgebied van de overige wilsgebreken is veel ruimer. Het
artikel dat deze overige wilsgebreken behandelt is namelijk geplaatst in
Boek 3 en geldt derhalve voor alle soorten vermogensrechtelijke
rechts-handelingen.
Waarom de dwaling niet in Boek 3 is geregeld?
De wetgever vindt het onwenselijk om voor de dwaling een algemene
regeling op te nemen (zoals in artikel 3:44 voor de andere
wilsgebreken is gebeurd).
De wetgever stelt zich op het standpunt dat de vraag in hoeverre en
onder welke voorwaarden een beroep op dwaling mogelijk moet zijn,
voor iedere groep rechtshandelingen afzonderlijk dient te worden
bezien.
Er zijn namelijk bepaalde rechtshandelingen waar een beroep op
dwaling niet past. De wetgever dacht daarbij bijvoorbeeld aan de
aanvaarding of verwerping van een nalatenschap (we zagen reeds dat
dit voorbeelden zijn van eenzijdige niet-gerichte rechtshandelingen).
Men heeft toen de dwaling in ieder geval geregeld voor de (obligatoire)
overeenkomst (het meest voorkomende toepassingsgebied).
, Het toepassingsgebied is in beginsel beperkt tot de overeenkomst.
In beginsel omdat het toepassingsgebied van het dwalingsleerstuk
namelijk is uitgebreid door de schakelbepaling artikel 6:216 op andere
meerzijdige vermogensrechtelijke rechtshandelingen. Bijvoorbeeld: de
goederenrechtelijke overeenkomst.
De regeling van de dwaling vormt een goed voorbeeld van de systematische indeling die het
BW kent, en waarop we al eerder hebben gewezen (schakelbepalingen).
We weten nu waarom de wetgever ervoor heeft gekozen om de dwaling niet bij de overige
wilsgebreken te regelen, maar bij de obligatoire overeenkomst.
Waarom is dwaling in afdeling 2 geregel bij het tot stand komen van overeenkomsten?
Een overeenkomst is een meerzijdige rechtshandeling. Voor het intreden
van het rechtsgevolg zijn de wilsverklaringen van twee (of meer)
personen nodig.
Bij de overeenkomst is dat aan de ene kant een aanbod en
daartegenover de aanvaarding van dat aanbod (zie artikel 6:217).
Het aanbod is een wilsverklaring en de aanvaarding van het aanbod
eveneens. De dwaling in artikel 6:228 regelt voor de overeenkomst het
geval dat de wilsverklaring van een der partijen (aanbieder of
aanvaarder) op een onzuivere wijze tot stand is gekomen, en ziet dus als
zodanig op de totstandkoming van een overeenkomst.
9.2.1 DE VEREISTEN VOOR DWALING
De wet stelt aan een geslaagd beroep op dwaling drie vereisten:
- er moet sprake zijn van dwaling
- er moet causaal verband bestaan tussen de dwaling en het tot stand komen van de
overeenkomst
- er moet sprake zijn van een der drie in de wet genoemde dwalingsgevallen.
Zie het arrest Booy/Wisman.
ad 1: Er moet sprake zijn van dwaling: dit vereiste wil zeggen dat een juiste voorstelling van
zaken moet hebben ontbroken.
ad 2: Er moet causaal verband bestaan tussen de dwaling en het tot stand komen van de
overeenkomst.
In artikel 6:228, eerste lid in de aanhef lezen we: „(...) en bij een
juiste voorstelling van zaken niet zou zijn gesloten, (...)‟. Hiermee
duidt de wetgever op het causaal verband.
De partij die zich op dwaling beroept, zal aannemelijk moeten
maken dat zij bij een juiste voorstelling van zaken de
overeenkomst niet, dan wel niet onder dezelfde voorwaarden zou
hebben gesloten.
Dwaling is niet beperkt tot koopovereenkomsten, maar kan ook
betrekking hebben op huurovereenkomsten,
verzekeringsovereenkomsten enzovoort. Zie voorbeelden.
Het is volstrekt afhankelijk van de omstandigheden van het geval
of er sprake is van causaal verband.
ad 3: Er moet sprake zijn van ten minste één der drie in de wet genoemde dwalingsgevallen.
Dus naast de twee hiervoor genoemde vereisten zal degene die
zich op dwaling beroept, ten minste één van de in het eerste lid
van artikel 6:228, onder a, b en c genoemde gevallen moeten
aantonen.
Wilsgebreken
9.1 Inleiding op de wilsgebreken
Wilsgebrek = in die gevallen waarin de wil en de verklaring van de handelende wel
overeenstemmen, maar die wil op een gebrekkige wijze tot stand is gekomen. We
spreken dan van. Zie voorbeelden.
Dwaling= de verklaring stemt overeen met de wil maar de wil is op onzuivere wijze gevormd
(artikel 6:228).
Bedreiging = als de wilsverklaring onder bedreiging tot stand gekomen; de wil is gevormd
op gebrekkige wijze (artikel 3:44)
Bedrog = als de verklaring overeenstemde met de wil, maar de wil werd gevormd op een gebrekkige
wijze, namelijk door het bedrog (artikel 3:44).
Misbruik van omstandigheden = als de wil is gevormd in een toestand waarvan misbruik is gemaakt
(artikel 3:44).
9.2 Dwaling
Waarom het wilsgebrek dwaling in Boek 6 is geplaatst en de overige wilsgebreken hun behandeling
in Boek 3 vinden. De dwaling is behandeld in Boek 6 die het verbintenissenrecht regelt.
In titel 5 van Boek 6 vinden we de bepalingen die van toepassing zijn
op overeenkomsten in het algemeen (de overeenkomst is een bron van
verbintenissen). Afdeling 2 van die titel regelt dan het tot stand komen
van overeenkomsten.
Door deze plaatsing is het toepassingsgebied van de dwaling in begin-
sel beperkt tot (obligatoire = verbintenisscheppende) overeenkomsten.
Het toepassingsgebied van de overige wilsgebreken is veel ruimer. Het
artikel dat deze overige wilsgebreken behandelt is namelijk geplaatst in
Boek 3 en geldt derhalve voor alle soorten vermogensrechtelijke
rechts-handelingen.
Waarom de dwaling niet in Boek 3 is geregeld?
De wetgever vindt het onwenselijk om voor de dwaling een algemene
regeling op te nemen (zoals in artikel 3:44 voor de andere
wilsgebreken is gebeurd).
De wetgever stelt zich op het standpunt dat de vraag in hoeverre en
onder welke voorwaarden een beroep op dwaling mogelijk moet zijn,
voor iedere groep rechtshandelingen afzonderlijk dient te worden
bezien.
Er zijn namelijk bepaalde rechtshandelingen waar een beroep op
dwaling niet past. De wetgever dacht daarbij bijvoorbeeld aan de
aanvaarding of verwerping van een nalatenschap (we zagen reeds dat
dit voorbeelden zijn van eenzijdige niet-gerichte rechtshandelingen).
Men heeft toen de dwaling in ieder geval geregeld voor de (obligatoire)
overeenkomst (het meest voorkomende toepassingsgebied).
, Het toepassingsgebied is in beginsel beperkt tot de overeenkomst.
In beginsel omdat het toepassingsgebied van het dwalingsleerstuk
namelijk is uitgebreid door de schakelbepaling artikel 6:216 op andere
meerzijdige vermogensrechtelijke rechtshandelingen. Bijvoorbeeld: de
goederenrechtelijke overeenkomst.
De regeling van de dwaling vormt een goed voorbeeld van de systematische indeling die het
BW kent, en waarop we al eerder hebben gewezen (schakelbepalingen).
We weten nu waarom de wetgever ervoor heeft gekozen om de dwaling niet bij de overige
wilsgebreken te regelen, maar bij de obligatoire overeenkomst.
Waarom is dwaling in afdeling 2 geregel bij het tot stand komen van overeenkomsten?
Een overeenkomst is een meerzijdige rechtshandeling. Voor het intreden
van het rechtsgevolg zijn de wilsverklaringen van twee (of meer)
personen nodig.
Bij de overeenkomst is dat aan de ene kant een aanbod en
daartegenover de aanvaarding van dat aanbod (zie artikel 6:217).
Het aanbod is een wilsverklaring en de aanvaarding van het aanbod
eveneens. De dwaling in artikel 6:228 regelt voor de overeenkomst het
geval dat de wilsverklaring van een der partijen (aanbieder of
aanvaarder) op een onzuivere wijze tot stand is gekomen, en ziet dus als
zodanig op de totstandkoming van een overeenkomst.
9.2.1 DE VEREISTEN VOOR DWALING
De wet stelt aan een geslaagd beroep op dwaling drie vereisten:
- er moet sprake zijn van dwaling
- er moet causaal verband bestaan tussen de dwaling en het tot stand komen van de
overeenkomst
- er moet sprake zijn van een der drie in de wet genoemde dwalingsgevallen.
Zie het arrest Booy/Wisman.
ad 1: Er moet sprake zijn van dwaling: dit vereiste wil zeggen dat een juiste voorstelling van
zaken moet hebben ontbroken.
ad 2: Er moet causaal verband bestaan tussen de dwaling en het tot stand komen van de
overeenkomst.
In artikel 6:228, eerste lid in de aanhef lezen we: „(...) en bij een
juiste voorstelling van zaken niet zou zijn gesloten, (...)‟. Hiermee
duidt de wetgever op het causaal verband.
De partij die zich op dwaling beroept, zal aannemelijk moeten
maken dat zij bij een juiste voorstelling van zaken de
overeenkomst niet, dan wel niet onder dezelfde voorwaarden zou
hebben gesloten.
Dwaling is niet beperkt tot koopovereenkomsten, maar kan ook
betrekking hebben op huurovereenkomsten,
verzekeringsovereenkomsten enzovoort. Zie voorbeelden.
Het is volstrekt afhankelijk van de omstandigheden van het geval
of er sprake is van causaal verband.
ad 3: Er moet sprake zijn van ten minste één der drie in de wet genoemde dwalingsgevallen.
Dus naast de twee hiervoor genoemde vereisten zal degene die
zich op dwaling beroept, ten minste één van de in het eerste lid
van artikel 6:228, onder a, b en c genoemde gevallen moeten
aantonen.
