Leerdoelen week 6 AGZ
Hemodynamisch instabiel
Heeft te maken met circulatie van iemand, bijvoorbeeld lage bd maar hoge pols.
Verminderde huidturgor
Spanning van de huid, dus verminderde spanning van de huid. Spanningstoestand van de huid die op
een grove, doch gemakkelijk waarneembare wijze een indruk geeft van het vochtgehalte van het
lichaam.
Sirs
‘systemisch ontstekingsreactiesyndroom’ (‘systemic inflammatory response syndrome’ (SIRS). We
spreken van ‘SIRS’ wanneer de patiënt voldoet aan 2 of meer van de volgende criteria:
Afwijkende lichaamstemperatuur (< 36°C of > 38°C);
Tachycardie (hartfrequentie > 90/ min);
Tachypnoe (> 20 ademhalingen/min of hypocapnie (arteriële koolzuurspanning < 4,3 kPa)
tijdens spontane ademhaling of de noodzaak tot mechanische beademing);
Afwijkend aantal leukocyten (> 12 × 10 9 of < 4 × 109 of > 10% staven).
Verschil shock bij een baby en een volwassene
De belangrijkste oorzaak van sepsis bij zuigelingen en kinderen is de meningokok, maar ook de groep
B streptokok bij jonge zuigelingen, of een gramnegatieve sepsis door urologische of gastro-intestinale
problemen, of groep A streptokokkensepsis is een mogelijkheid.
Het voornaamste teken bij meningokokkensepsis is een niet wegdrukbare huiduitslag (purpura) bij
een ziek kind. In het begin is de huiduitslag echter niet zo duidelijk en moet het kind aandachtig
worden onderzocht. In ongeveer 15% van de patiënten met meningokokkensepsis werd een
erythemateuze wegdrukbare rash gezien, in plaats van purpura, en bij 7% was er helemaal geen
huiduitslag. Het minder vaak voorkomende 'toxic shock' syndroom, bestaat uit hoge koorts,
hoofdpijn, verwardheid, hyperemie van bindvlies en slijmvliezen, een scarlatiniforme huiduitslag,
gevolgd door desquamatie, subcutaan oedeem, braken en waterige diarree. Snelle toediening van
antibiotica is van levensbelang. In de landen waar gevaccineerd wordt tegen meningokokken van het
type C stelt men een daling vast van het aantal infectiegevallen hiermee. Nadat uit de eerste
beoordeling gebleken is dat er sprake is van een septische shock en de eerste opvang plaatsvond,
beoordelen we het kind opnieuw.
Samengeknepen vat het beste prikken
1. Laat de patiënt zo veel mogelijk ontspannen. Neem de tijd voor het prikken en
probeer de patiënt op zijn gemak te stellen.
2. Zorg ervoor dat de patiënt en met name de arm warm genoeg is. Gebruik hiervoor
een deken uit de warmtekast of laat de arm een kwartiertje in warm water hangen.
Dit zorgt voor dilatatie van de bloedvaten, waardoor ze beter zichtbaar en/of
voelbaar worden.
3. Zorg voor voldoende stuwing. Breng daarvoor een stuwband aan op de bovenarm.
Zorg dat de veneuze terugvloei naar het hart wordt afgekneld, maar dat de arteriële
circulatie niet wordt belemmerd en de pols dus nog voelbaar is. Alfred de Jong
gebruikt als alternatief ook wel een bloeddrukmeter: ‘Het voordeel hiervan is dat die
meer controle biedt. Meet eerst de bloeddruk en laat de meter leeglopen. Pomp
daarna de meter op tot een waarde die tussen de boven- en onderdruk ligt. Het
bloed stroomt dan wel de arm in, maar niet terug naar het hart. Je hebt hiervoor wel
een handbloeddrukmeter nodig of een automatische bloeddrukmeter met een
venous-stase instelling. Dan pompt de bloeddrukmeter zich op, tussen de zojuist
gemeten waarden in.’
Hemodynamisch instabiel
Heeft te maken met circulatie van iemand, bijvoorbeeld lage bd maar hoge pols.
Verminderde huidturgor
Spanning van de huid, dus verminderde spanning van de huid. Spanningstoestand van de huid die op
een grove, doch gemakkelijk waarneembare wijze een indruk geeft van het vochtgehalte van het
lichaam.
Sirs
‘systemisch ontstekingsreactiesyndroom’ (‘systemic inflammatory response syndrome’ (SIRS). We
spreken van ‘SIRS’ wanneer de patiënt voldoet aan 2 of meer van de volgende criteria:
Afwijkende lichaamstemperatuur (< 36°C of > 38°C);
Tachycardie (hartfrequentie > 90/ min);
Tachypnoe (> 20 ademhalingen/min of hypocapnie (arteriële koolzuurspanning < 4,3 kPa)
tijdens spontane ademhaling of de noodzaak tot mechanische beademing);
Afwijkend aantal leukocyten (> 12 × 10 9 of < 4 × 109 of > 10% staven).
Verschil shock bij een baby en een volwassene
De belangrijkste oorzaak van sepsis bij zuigelingen en kinderen is de meningokok, maar ook de groep
B streptokok bij jonge zuigelingen, of een gramnegatieve sepsis door urologische of gastro-intestinale
problemen, of groep A streptokokkensepsis is een mogelijkheid.
Het voornaamste teken bij meningokokkensepsis is een niet wegdrukbare huiduitslag (purpura) bij
een ziek kind. In het begin is de huiduitslag echter niet zo duidelijk en moet het kind aandachtig
worden onderzocht. In ongeveer 15% van de patiënten met meningokokkensepsis werd een
erythemateuze wegdrukbare rash gezien, in plaats van purpura, en bij 7% was er helemaal geen
huiduitslag. Het minder vaak voorkomende 'toxic shock' syndroom, bestaat uit hoge koorts,
hoofdpijn, verwardheid, hyperemie van bindvlies en slijmvliezen, een scarlatiniforme huiduitslag,
gevolgd door desquamatie, subcutaan oedeem, braken en waterige diarree. Snelle toediening van
antibiotica is van levensbelang. In de landen waar gevaccineerd wordt tegen meningokokken van het
type C stelt men een daling vast van het aantal infectiegevallen hiermee. Nadat uit de eerste
beoordeling gebleken is dat er sprake is van een septische shock en de eerste opvang plaatsvond,
beoordelen we het kind opnieuw.
Samengeknepen vat het beste prikken
1. Laat de patiënt zo veel mogelijk ontspannen. Neem de tijd voor het prikken en
probeer de patiënt op zijn gemak te stellen.
2. Zorg ervoor dat de patiënt en met name de arm warm genoeg is. Gebruik hiervoor
een deken uit de warmtekast of laat de arm een kwartiertje in warm water hangen.
Dit zorgt voor dilatatie van de bloedvaten, waardoor ze beter zichtbaar en/of
voelbaar worden.
3. Zorg voor voldoende stuwing. Breng daarvoor een stuwband aan op de bovenarm.
Zorg dat de veneuze terugvloei naar het hart wordt afgekneld, maar dat de arteriële
circulatie niet wordt belemmerd en de pols dus nog voelbaar is. Alfred de Jong
gebruikt als alternatief ook wel een bloeddrukmeter: ‘Het voordeel hiervan is dat die
meer controle biedt. Meet eerst de bloeddruk en laat de meter leeglopen. Pomp
daarna de meter op tot een waarde die tussen de boven- en onderdruk ligt. Het
bloed stroomt dan wel de arm in, maar niet terug naar het hart. Je hebt hiervoor wel
een handbloeddrukmeter nodig of een automatische bloeddrukmeter met een
venous-stase instelling. Dan pompt de bloeddrukmeter zich op, tussen de zojuist
gemeten waarden in.’
