Samenvatting h6 economie

Economie Jan Bouckaert

Marktimperfecties, rol van overheid
Welvaartsimplicaties van werking vrije markt

- Markt
o Vraagzijde
 Consumentensurplus bij (p,x)
= totale betalingsbereidheid – totale uitgaven
 Als prijs stijgt daalt consumentensurplus
o Aanbodzijde
 Producentensurplus bij (p,x) =
totale ontvangsten – minimale ontvangsten nodig om de gegeven
hoeveelheid aan te bieden
 Als prijs daalt daalt producentensurplus
o Efficiëntie vrije markt
totale welvaart (= som van consumenten- en producentensurplus) is maximaal
 Vrije markt = wenselijk want CS + PS = maximaal
 Normatief
 Efficiënte productie: betalingsbereidheid van geproduceerde goederen dekt
steeds opportuniteitskosten van producenten




- Marktwerking/
pareto-efficiëntie
o Pareto-efficiënt = pareto-optimum
= wanneer men welvaart van 1 economische agent niet kan verhogen zonder die van
andere economische agent te verlagen
 Marktmechanisme leidt onder aantal voorwaarden tot Pareto-efficiëntie
 Voor alle punten op paretogrens kunnen we nooit iemand verbeteren zonder
dat dit ten koste gaat van andere
 Voor alle punten onder paretogrens kunnen we min. 1 iemand verbeteren
 Paretogrens = nuttigheidsfrontlijn (utility frontier)
o Verdeling van middelen
 Maatschappelijke keuze, hangt af van machtsposities van betrokken partijen
o Economische wetenschap
 Brengt positieve analyses, normatieve inzichten




1

, Economie Jan Bouckaert



Oorzaken marktfaling, rol overheid

- Monopolie
o Welvaartsverlies = groot
= situatie waarin monopolist minder surplus creëert dan wanneer markt competitief
zou zijn
o Overheid
 Creëert monopolies (bv. gelduitgifte)
 Houdt monopolies in stand (bv. notariaat)
 Bevecht monopolies door liberalisering, regulering (bv. gereguleerde prijzen)
o Afnemers
= finale consumenten, bedrijven,… bevechten monopoliemacht door samenwerking
(= countervailing power)
 Consumentenverenigingen, groepsaankoop
 Ontstaan bilateraal monopolie: surplus van monopolie wordt in 2 verdeeld
o Correctief optreden overheid
om welvaartsverlies te vermijden
 Juridische maatregelen om concurrentie te bevorderen
 Niet belasten op winst
W = TO – TK max W = 0 -> MO = MK
* Bijbelasting
NW = (1 – τ )W = (1 – τ )TO - (1 – τ )TK max NW = 0 -> (1 – τ )MO = (1 – τ )MK
=> hoeveelheid blijft hetzelfde, maar winst is minder
 Niet belasten op output
voor elke hoeveelheid taxeren => monopolist brengt minder op de markt
voor hogere prijs = meer schade
 Maximumprijs opleggen
die onder monopolieprijs ligt, pmax zo kiezen dat die ligt waar MK functie
snijdt met GK functie = optimum
- Natuurlijke monopolies:
= wanneer gemiddelde kosten blijven dalen => technisch efficiënt om bediening van volledige
vraag aan slechts 1 bedrijf over te laten
o Voorbeelden
Spoorwegnetwerk, postbedeling, gasinfrastructuur, waternetwerk
o Vrije prijszetting
is nog steeds monopolistisch en inefficiënt
o Opgelegde prijszetting aan marginale kost
leidt tot verlies => oplossingen:
 Regulering van privaat natuurlijk monopolie
 Overheidseigendom
 Concurrentie door duplicering van natuurlijk monopolistische netwerken
wanneer regulering te moeilijk is




2