Les 4 wijsbegeerte

Wijsbegeerte les 4: ziekte

1. Pijn: Elaine Scarry
 Wat betekent het om pijn te hebben?
 Secundaire kwaliteit: eigenschap die enkel bestaat in relatie tot waarnemer (we schrijven
pijn toe aan zaken in de mate dat wij die waarnemen)
 Conclusie = pijn is geen eigenschap van dingen maar is de realiteit bij ons, in onze geest
 Pijn wordt veroorzaakt door de confrontatie van een bepaalde waarnemer met het vuur bvb
 Kunstwerk: Joseph Beuys ‘bandage the knife’: pijn als eigenschap in het object: pijn wordt
concreet in het object
 Meeste vormen van pijn worden niet veroorzaakt door een object (bvb tandpijn, rugpijn, …)
maar veroorzaakt door iets extern
 Pijn zit dan in ons lichaam? Pijn is niet te reduceren tot lichamelijke kwaal
 We lokaliseren waar de pijn is maar de pijn zit niet in de ontsteking/wonde, we kunnen dit
niet zien/waarnemen
 Ook vormen van pijn die niet te vinden zijn in het lichaam  geen aanwijsbare plek op het
lichaam
 Ook vormen van pijn waar het lichaam volledig afwezig is (bvb fantoompijn)  vb dat de pijn
zodanig niet in het lichaam zelf zit  pijn valt niet samen met het lichaam
 Onbepaald gevoel van pijn  je kan de pijn niet goed lokaliseren
 Pijn is niks anders dan een subjectief gevoel  niet objectief vaststelbaar
 Op geen enkele manier toegang dat tot gevoel van pijn
 Wetenschap van pijn, secundaire kwaliteiten is onmogelijk
 Pijn is een realiteit voor iedereen die te maken heeft met de medische sector
 ‘the inexpressibility of Pain’: geschreven door Elaine Scarry (filosoof, professor literatuur aan
Harvard  tekst lezen in syllabus: p3  p19)
 Scarry stelt vast dat onze taal tekort schiet om uit te leggen wat pijn is
 Wat is taal? Wat zijn de grenzen van de taal?
 Engels is in staat om alle gevoelens van liefde uit de drukken terwijl dat gevoelens van pijn
niet uit te drukken zijn (‘language runs dry’)
 Pijn kunnen we niet communiceren  Wrm? We kunnen wel zeggen dat we pijn hebben en
waar we pijn hebben. We kunnen niet beschrijven hoe de pijn voelt (zoals een baby dat
schreeuwt wrm hem pijn heeft dus enkel expressie/uitroep van pijn  hebben geen
betekenis/inhoud)
 We kunnen wel de pijn beschrijven door te doen alsof die pijn op iets anders lijkt (bvb het
steekt  geen rechtstreekse beschrijving  we verwijzen naar een object dat steekt in dit
geval (het object hoeft er niet per se te zijn))
 we gebruiken metaforen om de pijn te beschrijven (beschrijving van objecten die ons pijn
zouden kunnen gedaan hebben)
 We beschrijven alsof de pijn wel in die objecten zit
 Wrm kunnen we pijn niet beschrijven in de taal? Omdat pijn een secundaire kwaliteit is 
subjectieve gevoelens niet omzetten in een objectieve taal
 Ervaring van driehoek is hetzelfde voor iedereen, hoe we ons kleuren voorstellen is niet
hetzelfde voor iedereen
 Pijn van een ander is ontoegankelijk  pijn is ‘remote’ = ver weg
 Medelijden (meevoelen wat dat de andere voelt) is niet mogelijk