Samenvatting kwaliteit van zorg
1 INHOUD
2 Introductie ....................................................................................................................................... 3
2.1 Waarom een focus op kwaliteit? En wat is kwaliteit van zorg? .............................................. 3
2.1.1 Effective ........................................................................................................................... 4
2.1.2 Efficient............................................................................................................................ 5
2.1.3 Accessible, Timely............................................................................................................ 5
2.1.4 Patient centered .............................................................................................................. 6
2.1.5 Equitable.......................................................................................................................... 7
2.1.6 Safe .................................................................................................................................. 8
3 Kwaliteitsverbetering & Implementation Science (Grol et al. Hoofdstukken 1 & 3) ................... 10
3.1 Implementatiemodellen ........................................................................................................ 14
3.1.1 A systematic approach .................................................................................................. 14
3.1.2 PARiHS Framework/ i-PARiHS Framework .................................................................... 14
3.1.3 Implmentation of change model ................................................................................... 15
4 Kwaliteit van zorg meten (Grol et al. Hoofdstuk 7) ....................................................................... 18
4.1 Waarom kwaliteit van zorg meten? ...................................................................................... 18
4.2 Kwaliteit en kwaliteitsindicatoren ......................................................................................... 20
4.2.1 Structuurindicatoren ..................................................................................................... 20
4.2.2 Procesindicatoren.......................................................................................................... 21
4.2.3 Uitkomstindicatoren...................................................................................................... 21
4.3 Ontwikkelen van kwaliteitsindicatoren ................................................................................. 22
4.3.1 Define the goal of measurement .................................................................................. 22
4.3.2 Select/develop preliminary set of indicators ................................................................ 23
4.3.3 Find consensus among target users .............................................................................. 24
4.3.4 Test the indicators empirically ...................................................................................... 26
4.3.5 Create feedback report ................................................................................................. 26
4.4 Bedenkingen bij het gebruik van kwaliteitsindicatoren ........................................................ 27
5 Factoren in kwaliteitsverbetering (Grol et al. Hoofdstukken 2, 8 en 9) ........................................ 31
5.1 Plaats van implementatie in de kenniscyclus ........................................................................ 31
5.2 Methoden .............................................................................................................................. 34
5.3 Determinanten voor implementatie ..................................................................................... 36
5.3.1 Oud model ..................................................................................................................... 36
5.3.2 Consolidated Framework for Implementation Research (CFIR).................................... 37
1
, 5.3.3 Checklist for determinants of practice (TCID) .............................................................. 37
6 Kiezen van verbeterstrategieën (Grol et al. Hoofdstukken 3, 10 en 19) ...................................... 40
6.1 Probleem ............................................................................................................................... 41
6.2 Modellen ............................................................................................................................... 43
6.3 Analyse .................................................................................................................................. 44
6.4 Actie: Implementation strategies: overview of options........................................................ 46
6.4.1 EBP ACTIVITIES of nurses’ professional associations .................................................... 46
6.4.2 Taxonomy of behaviour change methods (TBCM) ........................................................ 47
6.4.3 Effective practice and organisation of care Taxonomy (EPOC) ..................................... 49
6.5 Effecten van implementatiestrategieën................................................................................ 52
6.5.1 Rapportage .................................................................................................................... 55
6.5.2 Samenvatten ................................................................................................................. 56
7 Onderzoek naar kwaliteitsverbetering .......................................................................................... 58
7.1 Implementation science ........................................................................................................ 58
7.2 Implementation research outcomes ..................................................................................... 60
7.2.1 Effectiveness evaluation ................................................................................................ 61
7.2.2 Process evaluation......................................................................................................... 61
7.2.3 Cost evaluation/ implementation cost .......................................................................... 65
7.3 Implementation evaluation methods.................................................................................... 67
7.3.1 Evaluation studies ......................................................................................................... 67
7.3.2 Quality improvement projects ...................................................................................... 74
2
,2 INTRODUCTIE
Leerdoelen OPO Kwaliteit van Zorg – De student:
• Kent de verschillende dimensies van kwaliteit van zorg en veel voorkomende
kwaliteitsproblemen
• Weet hoe kwaliteit van zorg gemeten kan worden en kan
• verschillende typen kwaliteitsindicatoren onderscheiden
• Kan kwaliteitsproblemen analyseren
• Kan reflecteren over theorie en evidence gebaseerde verbeterstrategieën, incl.
systeemveranderingen
• Kan een gefundeerd plan voor kwaliteitsverbetering in de patiëntenzorg opstellen
• Kan een plan voor de evaluatie van pogingen tot kwaliteitsverbetering opstellen
• Kent de waarde en rol van de Master in de Verpleegkunde en de Vroedkunde m.b.t.
kwaliteit van zorg
“Hoe kan men kwaliteit van zorg meten?” = belangrijke vraag de hier gesteld kan worden.
• De OPO Kwaliteit van Zorg richt zich op Kwaliteit van Zorg in al haar facetten:
o als een kernthema voor de klinische zorg,
o als een prioriteit in het aansturen van zorgprocessen en
o als een wetenschappelijk thema met haar eigen body of evidence.
CASUS 1: Dikke schotse mannen: FFIT programma (zie slides)
CASUS 2: Wassen zonder water (zie slides)
2.1 WAAROM EEN FOCUS OP KWALITEIT? EN WAT IS KWALITEIT VAN ZORG?
• Waarom is er focus op kwaliteit?
o Er zijn veel aanwijzingen dat gezondheidszorg niet overal en altijd kwalitatief goede
zorg levert.
o Burgers zouden op de best mogelijke en op maat gesneden zorg moeten kunnen
rekenen.
o Te vaak faalt het systeem, blijft meerwaarde voor patiënten uit, of is er zelfs schade.
• Achtergronden voor de nood aan een betere kwaliteit van zorg;
o Snelle wetenschappelijke & technologische ontwikkeling
o Groeiende complexiteit van de zorg (steeds meer zorgaanbieders zowel non-profit als
profit, steeds meer gespecialiseerde zorg enz.)
o Toenemende van druk op de zorg
o Onvoldoende organisatie en afstemming
ALGEMENE DEFINITIE = "the degree to which health care services for individuals and populations
increase the likelihood of desired health outcomes and are consistent with current professional
knowledge." (US’ Institute of Medicine, 2001) = meest gebruikte definitie
3
, • 2 belangrijke elementen in de algemene definitie
1. De mate waarin het lukt om goede gezondheidsresultaten voor mensen te bereiken
(Hoe meer positieve gezondheidseffecten hoe beter de kwaliteit van zorg)
2. Dit moet consistent zijn met de huidige professionele kennis
Binnen de kwaliteit van zorg worden meestal 6 dimensies onderscheiden;
1. EFFECTIVE
2. EFFICIENT
3. ACCESSIBLE, TIMELY
4. PATIENT CENTERED
5. EQUITABLE
6. SAFE
Doel is kwaliteitsproblemen binnen deze dimensies te plaatsen!
2.1.1 Effective
DEFINITIE= “Delivering healthcare that is adherent to an evidence base and results in improved health
outcomes for individuals, based on need” (WHO 2006) OF “Providing service based on knowledge to
all who could benefit and refrain from services to those not likely to benefit” (IOM 2002)
• De definitie van de WHO lijkt op de definitie van kwaliteit van zorg over het algemeen. Die van
de IOM ook maar hierbij komt dan nog bij ‘het niet doen van zaken waar mensen geen baat bij
hebben (bv. over diagnostiek)’
Voorbeeld; Effective cancer care? => overleving aan kanker is het slechts in West-Europa
Voorbeeld; Effective public health / psychiatric care? => zelfmoordgehalten
Voorbeeld; Effective trauma care? => assessment van trauma-zorg in Engeland
Voorbeeld; Effective perinatal care? => Teveel vrouwen kiezen eerder een keizersneden, terwijl dit niet
steeds medisch noodzakelijk is => Hoe ontstaat zo’n probleem?
• Richtinggevend voor effectiviteit;
1. Kijken naar richtlijnen, systematic reviews (Cochrane library)
2. Indien er geen richtlijnen ter beschikking staan, moet men afzonderlijk in de literatuur
gaan kijken en op die manier trachten consensus te bereiken over een bepaald aspect
dat te maken heeft met kwaliteit van zorg.
CONCLUSIE vanuit het Quality of Care perspectief m.b.t. Effectiveness;
Het is niet zozeer de vraag welke interventies effectief zijn MAAR het is vooral de vraag of
effectieve interventies worden gebruikt
m.a.w. luidt de centrale vraag binnen de kwaliteit van zorg; “Krijgen mensen ook die zorg
waarvan we weten dat die meer effectief is/ die het best is/ die de professionele standaard is?”
4
1 INHOUD
2 Introductie ....................................................................................................................................... 3
2.1 Waarom een focus op kwaliteit? En wat is kwaliteit van zorg? .............................................. 3
2.1.1 Effective ........................................................................................................................... 4
2.1.2 Efficient............................................................................................................................ 5
2.1.3 Accessible, Timely............................................................................................................ 5
2.1.4 Patient centered .............................................................................................................. 6
2.1.5 Equitable.......................................................................................................................... 7
2.1.6 Safe .................................................................................................................................. 8
3 Kwaliteitsverbetering & Implementation Science (Grol et al. Hoofdstukken 1 & 3) ................... 10
3.1 Implementatiemodellen ........................................................................................................ 14
3.1.1 A systematic approach .................................................................................................. 14
3.1.2 PARiHS Framework/ i-PARiHS Framework .................................................................... 14
3.1.3 Implmentation of change model ................................................................................... 15
4 Kwaliteit van zorg meten (Grol et al. Hoofdstuk 7) ....................................................................... 18
4.1 Waarom kwaliteit van zorg meten? ...................................................................................... 18
4.2 Kwaliteit en kwaliteitsindicatoren ......................................................................................... 20
4.2.1 Structuurindicatoren ..................................................................................................... 20
4.2.2 Procesindicatoren.......................................................................................................... 21
4.2.3 Uitkomstindicatoren...................................................................................................... 21
4.3 Ontwikkelen van kwaliteitsindicatoren ................................................................................. 22
4.3.1 Define the goal of measurement .................................................................................. 22
4.3.2 Select/develop preliminary set of indicators ................................................................ 23
4.3.3 Find consensus among target users .............................................................................. 24
4.3.4 Test the indicators empirically ...................................................................................... 26
4.3.5 Create feedback report ................................................................................................. 26
4.4 Bedenkingen bij het gebruik van kwaliteitsindicatoren ........................................................ 27
5 Factoren in kwaliteitsverbetering (Grol et al. Hoofdstukken 2, 8 en 9) ........................................ 31
5.1 Plaats van implementatie in de kenniscyclus ........................................................................ 31
5.2 Methoden .............................................................................................................................. 34
5.3 Determinanten voor implementatie ..................................................................................... 36
5.3.1 Oud model ..................................................................................................................... 36
5.3.2 Consolidated Framework for Implementation Research (CFIR).................................... 37
1
, 5.3.3 Checklist for determinants of practice (TCID) .............................................................. 37
6 Kiezen van verbeterstrategieën (Grol et al. Hoofdstukken 3, 10 en 19) ...................................... 40
6.1 Probleem ............................................................................................................................... 41
6.2 Modellen ............................................................................................................................... 43
6.3 Analyse .................................................................................................................................. 44
6.4 Actie: Implementation strategies: overview of options........................................................ 46
6.4.1 EBP ACTIVITIES of nurses’ professional associations .................................................... 46
6.4.2 Taxonomy of behaviour change methods (TBCM) ........................................................ 47
6.4.3 Effective practice and organisation of care Taxonomy (EPOC) ..................................... 49
6.5 Effecten van implementatiestrategieën................................................................................ 52
6.5.1 Rapportage .................................................................................................................... 55
6.5.2 Samenvatten ................................................................................................................. 56
7 Onderzoek naar kwaliteitsverbetering .......................................................................................... 58
7.1 Implementation science ........................................................................................................ 58
7.2 Implementation research outcomes ..................................................................................... 60
7.2.1 Effectiveness evaluation ................................................................................................ 61
7.2.2 Process evaluation......................................................................................................... 61
7.2.3 Cost evaluation/ implementation cost .......................................................................... 65
7.3 Implementation evaluation methods.................................................................................... 67
7.3.1 Evaluation studies ......................................................................................................... 67
7.3.2 Quality improvement projects ...................................................................................... 74
2
,2 INTRODUCTIE
Leerdoelen OPO Kwaliteit van Zorg – De student:
• Kent de verschillende dimensies van kwaliteit van zorg en veel voorkomende
kwaliteitsproblemen
• Weet hoe kwaliteit van zorg gemeten kan worden en kan
• verschillende typen kwaliteitsindicatoren onderscheiden
• Kan kwaliteitsproblemen analyseren
• Kan reflecteren over theorie en evidence gebaseerde verbeterstrategieën, incl.
systeemveranderingen
• Kan een gefundeerd plan voor kwaliteitsverbetering in de patiëntenzorg opstellen
• Kan een plan voor de evaluatie van pogingen tot kwaliteitsverbetering opstellen
• Kent de waarde en rol van de Master in de Verpleegkunde en de Vroedkunde m.b.t.
kwaliteit van zorg
“Hoe kan men kwaliteit van zorg meten?” = belangrijke vraag de hier gesteld kan worden.
• De OPO Kwaliteit van Zorg richt zich op Kwaliteit van Zorg in al haar facetten:
o als een kernthema voor de klinische zorg,
o als een prioriteit in het aansturen van zorgprocessen en
o als een wetenschappelijk thema met haar eigen body of evidence.
CASUS 1: Dikke schotse mannen: FFIT programma (zie slides)
CASUS 2: Wassen zonder water (zie slides)
2.1 WAAROM EEN FOCUS OP KWALITEIT? EN WAT IS KWALITEIT VAN ZORG?
• Waarom is er focus op kwaliteit?
o Er zijn veel aanwijzingen dat gezondheidszorg niet overal en altijd kwalitatief goede
zorg levert.
o Burgers zouden op de best mogelijke en op maat gesneden zorg moeten kunnen
rekenen.
o Te vaak faalt het systeem, blijft meerwaarde voor patiënten uit, of is er zelfs schade.
• Achtergronden voor de nood aan een betere kwaliteit van zorg;
o Snelle wetenschappelijke & technologische ontwikkeling
o Groeiende complexiteit van de zorg (steeds meer zorgaanbieders zowel non-profit als
profit, steeds meer gespecialiseerde zorg enz.)
o Toenemende van druk op de zorg
o Onvoldoende organisatie en afstemming
ALGEMENE DEFINITIE = "the degree to which health care services for individuals and populations
increase the likelihood of desired health outcomes and are consistent with current professional
knowledge." (US’ Institute of Medicine, 2001) = meest gebruikte definitie
3
, • 2 belangrijke elementen in de algemene definitie
1. De mate waarin het lukt om goede gezondheidsresultaten voor mensen te bereiken
(Hoe meer positieve gezondheidseffecten hoe beter de kwaliteit van zorg)
2. Dit moet consistent zijn met de huidige professionele kennis
Binnen de kwaliteit van zorg worden meestal 6 dimensies onderscheiden;
1. EFFECTIVE
2. EFFICIENT
3. ACCESSIBLE, TIMELY
4. PATIENT CENTERED
5. EQUITABLE
6. SAFE
Doel is kwaliteitsproblemen binnen deze dimensies te plaatsen!
2.1.1 Effective
DEFINITIE= “Delivering healthcare that is adherent to an evidence base and results in improved health
outcomes for individuals, based on need” (WHO 2006) OF “Providing service based on knowledge to
all who could benefit and refrain from services to those not likely to benefit” (IOM 2002)
• De definitie van de WHO lijkt op de definitie van kwaliteit van zorg over het algemeen. Die van
de IOM ook maar hierbij komt dan nog bij ‘het niet doen van zaken waar mensen geen baat bij
hebben (bv. over diagnostiek)’
Voorbeeld; Effective cancer care? => overleving aan kanker is het slechts in West-Europa
Voorbeeld; Effective public health / psychiatric care? => zelfmoordgehalten
Voorbeeld; Effective trauma care? => assessment van trauma-zorg in Engeland
Voorbeeld; Effective perinatal care? => Teveel vrouwen kiezen eerder een keizersneden, terwijl dit niet
steeds medisch noodzakelijk is => Hoe ontstaat zo’n probleem?
• Richtinggevend voor effectiviteit;
1. Kijken naar richtlijnen, systematic reviews (Cochrane library)
2. Indien er geen richtlijnen ter beschikking staan, moet men afzonderlijk in de literatuur
gaan kijken en op die manier trachten consensus te bereiken over een bepaald aspect
dat te maken heeft met kwaliteit van zorg.
CONCLUSIE vanuit het Quality of Care perspectief m.b.t. Effectiveness;
Het is niet zozeer de vraag welke interventies effectief zijn MAAR het is vooral de vraag of
effectieve interventies worden gebruikt
m.a.w. luidt de centrale vraag binnen de kwaliteit van zorg; “Krijgen mensen ook die zorg
waarvan we weten dat die meer effectief is/ die het best is/ die de professionele standaard is?”
4
