Practicum 1 samenvatting lessen
Les 1 - Testmethoden praktische info en inleiding.
1. Situering testgebruik.
1.1 Definitie psychodiagnostische test.
“Kwantificeerbare, of althans een duidelijk categoriserende, methode van onderzoek
betreffende variabele psychische eigenschappen van afzonderlijke personen, hetzij
individueel, of in groepsverband uitgevoerd”
Kwantificeerbaar: omzetten in metingen, kunnen meten individueel of in groepsverband, er
word een psychische variabele onderzocht.
1.2 Psychometrische methode.
Psychometrische vereisten:
− Objectiviteit (zelfde resultaten behalen, meet het altijd het zelfde?)
− Validiteit (Geen foutenmarge hebben, zorgen dat verschillende variabelen geen
invloed hebben, meet het wat het moet meten?)
− Betrouwbaarheid (resultaten moeten in elke situatie hetzelfde zijn)
→ Doel is om uitspraak te doen met oog op begeleiding en advisering van personen en
organisaties bij het nemen van beslissingen. Als we uitspraken doen en die zijn verkeerd
heeft dat potentiële ernstige gevolgen. Verantwoord testgebruik is noodzakelijk.
(Psychologencommisie heeft richtlijnen opgesteld ivm testafname, uitwerking en
rapportering. --> Noodzakelijk om uitspraken te kunnen doen)
2. Verantwoord testgebruik.
2.1 Testsessie voorbereiden.
Ten opzichte van cliënt
− Informatie geven. --> niet vermelden dat het een intelligentietest is, eerder
vermelden wat de sterktes en zwaktes zijn, hoe het in zijn werk gaat (bv vragenlijst,
filmpje, …)
− Uitleg over rechten en plichten (recht op geheimhouding)
− Toestemming vragen aan de cliënt of hun ouders (minderjarig --> onder 16 jaar)
Praktische maatregelen:
− Grondige voorbereiding materiaal & instructies.
Rebecca Engelen Practicum 1 (2018-2019)
1
, 2.2 Test op de juiste wijze afnemen.
• Positief contact opbouwen
• Testangst verminderen
• Vermijden van afleiding / storing
• Voldoende materiaal voorzien
• Duidelijke testinstructies (moedertaal!)
• Strikt volgen procedure (evt. aangepast voor personen met een handicap – cf
handleiding)
• Toezicht houden
• Afwijkingen tov procedure noteren
• Testmateriaal terug verzamelen
2.3 Zorgvuldig scoren & analyseren.
• Gestandaardiseerde scoringsprocedure
• Ruwe scores --> geschikte schaalscore (schatting maken van IQ)
• Controle berekeningen en testresultaten
• Volledige beschrijving procedure in het verslag
2.4 Correct interpreteren.
• Inzicht test & onderliggende basis
• Inzicht in schalen, norm- of vergelijkingsgroepen & beperkingen
• Minimaliseer invloed vooroordelen (beperk je tot de info die je hebt)
• Interpretatie ifv beschikbare informatie (Leeftijd- Geslacht - Opleiding - Cultuur)
• Houd rekening met:
− Beperkingen test
− Context van testgebruik
− Behoeften van belanghebbenden
− test-eigen factoren die scores beïnvloeden
• Overgeneralisatie vermijden
2.5 Correct meedelen van resultaten.
• Begrijpelijk voor ontvanger
• Aangepaste vorm en structuur conform testsituatie
• Taal!
Rebecca Engelen Practicum 1 (2018-2019)
2
,3. Intelligentie - een inleiding (Wechslers visie op intelligentie).
3.1 Intelligentie begrip.
Intelligentie manifesteert zich in zeer uiteenlopend gedrag. Veel psychologische factoren rol
bij gedrag zijn: Cognitieve (intellectuele) vaardigheden, impulscontrole en motivatie.
Gedrag bepaald door 2 belangrijke factoren:
• intellectuele factoren (cognitief) --> bepaalt ons gedrag
• niet-intellectuele factoren (impulscontroles en motivatie)
Wisselwerking tussen deze 2 factoren
Intelligentie is de functie van de volledige persoonlijkheid
Aandeel beide factoren kan sterk verschillen & kan invloed hebben door:
• omgeving,
• ervaring,
• training & scholing
Score op subtesten kan veranderen naarmate iemand vb. naar school is gegaan ja of nee.
We moeten deze factoren meenemen. We moeten ons aanpassen aan de omgeving
3.2 Conclusie.
Intelligentie is de geëigende, globale capaciteit (= Totale IQ) van het individu om doelgericht
te handelen, rationeel te denken en effectief om te gaan met de omgeving.
3.3 Belangrijk!
Intelligentie niet gelijkstellen met resultaat intelligentietest! (vaag cijfer, betekent niets)
• Belang van observatiegegevens (nooit conclusie trekken uit IQ score, maar alles als een
groter geheel zien).
• Gegevens ingewonnen via andere bronnen (om te zijn of intelligentietest wel
overeenkomt met hedendaags functioneren).
3.4 Kenmerken meten intelligentie.
• Aangeboren vs ontwikkelde capaciteiten.
• Selectie van tests.
• Minder invloed van niet-intellectuele factoren.
Kenmerken van intelligentie:
• Doelgericht
• Bewustzijn, inzicht en redeneren
• Omgang met de omgeving
Rebecca Engelen Practicum 1 (2018-2019)
3
, 3.5 Structuur van intelligentie.
Opsplitsing in verschillende factoren.
• Totaal intelligentie (TIQ): meest betrouwbare schatting van intelligentie
--> zegt niet veel, mensen met hetzelfde IQ kunnen totaal anders functioneren.
• Verbale intelligentie (VIQ): Verworven kennis, productieve taalvaardigheid, redeneren
en vermogen ideeën om te zetten in woorden
• Performale intelligentie (PIQ): Spatiële verwerking, aandacht voor detail en visueel-
motorische integratie
→ Andere factoren = Index/factorscores
• Indexscores: (WAIS-IV) --> beter te ‘vergelijken’.
− Verbaal begrip index (VBI): verbale vaardigheden die redeneren, begrip en
conceptualisering vereisen.
− Perceptuele Redeneer index (PRI): non-verbaal redenerenen perceptuele
organisatie. 2 dingen tegelijk kunnen doen
− Werkgeheugen index (WgI): werkgeheugen ( meer spcifieke simultaten en
sequentiele verwerking), aandacht en concentratie.
− Verwerkingssnelheid index (VsI): Snelheid van mentale en grafomotorische
verwerking.
→ En eventueel ook nog de AVI en processcores.
Uitspraken doen over het totaal IQ, op basis van verschillende indexen. Iemand met een laag
IQ kan een hoge score hebben op verwerkingssnelheid.
3.6 Implicaties.
TIQ meest valide schatting van algemene intelligentie.
− Blijft beperkt --> aanvullende informatie nodig.
− TIQ is relatieve maat. --> wordt vergelijkt met groep van dezelfde chronologische
leeftijd.
− Subtests zijn geen indicatoren van één intelligentiefactor --> meet meerdere
deelaspecten/cognitieve vaardigheden
3.7 Historiek wechslerschalen.
Updaten door Flynn effect, we
worden steeds slimmer. Andere
manieren nodig om te testen,
aanpassen aan maatschappelijke
evolutie.
Rebecca Engelen Practicum 1 (2018-2019)
4
Les 1 - Testmethoden praktische info en inleiding.
1. Situering testgebruik.
1.1 Definitie psychodiagnostische test.
“Kwantificeerbare, of althans een duidelijk categoriserende, methode van onderzoek
betreffende variabele psychische eigenschappen van afzonderlijke personen, hetzij
individueel, of in groepsverband uitgevoerd”
Kwantificeerbaar: omzetten in metingen, kunnen meten individueel of in groepsverband, er
word een psychische variabele onderzocht.
1.2 Psychometrische methode.
Psychometrische vereisten:
− Objectiviteit (zelfde resultaten behalen, meet het altijd het zelfde?)
− Validiteit (Geen foutenmarge hebben, zorgen dat verschillende variabelen geen
invloed hebben, meet het wat het moet meten?)
− Betrouwbaarheid (resultaten moeten in elke situatie hetzelfde zijn)
→ Doel is om uitspraak te doen met oog op begeleiding en advisering van personen en
organisaties bij het nemen van beslissingen. Als we uitspraken doen en die zijn verkeerd
heeft dat potentiële ernstige gevolgen. Verantwoord testgebruik is noodzakelijk.
(Psychologencommisie heeft richtlijnen opgesteld ivm testafname, uitwerking en
rapportering. --> Noodzakelijk om uitspraken te kunnen doen)
2. Verantwoord testgebruik.
2.1 Testsessie voorbereiden.
Ten opzichte van cliënt
− Informatie geven. --> niet vermelden dat het een intelligentietest is, eerder
vermelden wat de sterktes en zwaktes zijn, hoe het in zijn werk gaat (bv vragenlijst,
filmpje, …)
− Uitleg over rechten en plichten (recht op geheimhouding)
− Toestemming vragen aan de cliënt of hun ouders (minderjarig --> onder 16 jaar)
Praktische maatregelen:
− Grondige voorbereiding materiaal & instructies.
Rebecca Engelen Practicum 1 (2018-2019)
1
, 2.2 Test op de juiste wijze afnemen.
• Positief contact opbouwen
• Testangst verminderen
• Vermijden van afleiding / storing
• Voldoende materiaal voorzien
• Duidelijke testinstructies (moedertaal!)
• Strikt volgen procedure (evt. aangepast voor personen met een handicap – cf
handleiding)
• Toezicht houden
• Afwijkingen tov procedure noteren
• Testmateriaal terug verzamelen
2.3 Zorgvuldig scoren & analyseren.
• Gestandaardiseerde scoringsprocedure
• Ruwe scores --> geschikte schaalscore (schatting maken van IQ)
• Controle berekeningen en testresultaten
• Volledige beschrijving procedure in het verslag
2.4 Correct interpreteren.
• Inzicht test & onderliggende basis
• Inzicht in schalen, norm- of vergelijkingsgroepen & beperkingen
• Minimaliseer invloed vooroordelen (beperk je tot de info die je hebt)
• Interpretatie ifv beschikbare informatie (Leeftijd- Geslacht - Opleiding - Cultuur)
• Houd rekening met:
− Beperkingen test
− Context van testgebruik
− Behoeften van belanghebbenden
− test-eigen factoren die scores beïnvloeden
• Overgeneralisatie vermijden
2.5 Correct meedelen van resultaten.
• Begrijpelijk voor ontvanger
• Aangepaste vorm en structuur conform testsituatie
• Taal!
Rebecca Engelen Practicum 1 (2018-2019)
2
,3. Intelligentie - een inleiding (Wechslers visie op intelligentie).
3.1 Intelligentie begrip.
Intelligentie manifesteert zich in zeer uiteenlopend gedrag. Veel psychologische factoren rol
bij gedrag zijn: Cognitieve (intellectuele) vaardigheden, impulscontrole en motivatie.
Gedrag bepaald door 2 belangrijke factoren:
• intellectuele factoren (cognitief) --> bepaalt ons gedrag
• niet-intellectuele factoren (impulscontroles en motivatie)
Wisselwerking tussen deze 2 factoren
Intelligentie is de functie van de volledige persoonlijkheid
Aandeel beide factoren kan sterk verschillen & kan invloed hebben door:
• omgeving,
• ervaring,
• training & scholing
Score op subtesten kan veranderen naarmate iemand vb. naar school is gegaan ja of nee.
We moeten deze factoren meenemen. We moeten ons aanpassen aan de omgeving
3.2 Conclusie.
Intelligentie is de geëigende, globale capaciteit (= Totale IQ) van het individu om doelgericht
te handelen, rationeel te denken en effectief om te gaan met de omgeving.
3.3 Belangrijk!
Intelligentie niet gelijkstellen met resultaat intelligentietest! (vaag cijfer, betekent niets)
• Belang van observatiegegevens (nooit conclusie trekken uit IQ score, maar alles als een
groter geheel zien).
• Gegevens ingewonnen via andere bronnen (om te zijn of intelligentietest wel
overeenkomt met hedendaags functioneren).
3.4 Kenmerken meten intelligentie.
• Aangeboren vs ontwikkelde capaciteiten.
• Selectie van tests.
• Minder invloed van niet-intellectuele factoren.
Kenmerken van intelligentie:
• Doelgericht
• Bewustzijn, inzicht en redeneren
• Omgang met de omgeving
Rebecca Engelen Practicum 1 (2018-2019)
3
, 3.5 Structuur van intelligentie.
Opsplitsing in verschillende factoren.
• Totaal intelligentie (TIQ): meest betrouwbare schatting van intelligentie
--> zegt niet veel, mensen met hetzelfde IQ kunnen totaal anders functioneren.
• Verbale intelligentie (VIQ): Verworven kennis, productieve taalvaardigheid, redeneren
en vermogen ideeën om te zetten in woorden
• Performale intelligentie (PIQ): Spatiële verwerking, aandacht voor detail en visueel-
motorische integratie
→ Andere factoren = Index/factorscores
• Indexscores: (WAIS-IV) --> beter te ‘vergelijken’.
− Verbaal begrip index (VBI): verbale vaardigheden die redeneren, begrip en
conceptualisering vereisen.
− Perceptuele Redeneer index (PRI): non-verbaal redenerenen perceptuele
organisatie. 2 dingen tegelijk kunnen doen
− Werkgeheugen index (WgI): werkgeheugen ( meer spcifieke simultaten en
sequentiele verwerking), aandacht en concentratie.
− Verwerkingssnelheid index (VsI): Snelheid van mentale en grafomotorische
verwerking.
→ En eventueel ook nog de AVI en processcores.
Uitspraken doen over het totaal IQ, op basis van verschillende indexen. Iemand met een laag
IQ kan een hoge score hebben op verwerkingssnelheid.
3.6 Implicaties.
TIQ meest valide schatting van algemene intelligentie.
− Blijft beperkt --> aanvullende informatie nodig.
− TIQ is relatieve maat. --> wordt vergelijkt met groep van dezelfde chronologische
leeftijd.
− Subtests zijn geen indicatoren van één intelligentiefactor --> meet meerdere
deelaspecten/cognitieve vaardigheden
3.7 Historiek wechslerschalen.
Updaten door Flynn effect, we
worden steeds slimmer. Andere
manieren nodig om te testen,
aanpassen aan maatschappelijke
evolutie.
Rebecca Engelen Practicum 1 (2018-2019)
4
