Week 7: Situationeel leiderschap & integrale analyse
H13 + 14.7 + 14.8
Situationeel leiderschap: de juiste stijl van leiding geven is afhankelijk van de situatie. De leider zal
zijn manier van leidinggeven moeten aanpassen aan de uit te voeren taak en aan de medewerkers
die hij hiervoor inzet.
Er wordt veel flexibiliteit en aanpassingsvermogen van hen gevraagd
Er bestaat dus niet slechts 1 stijl die voor leidinggevende onder alle omstandigheden ideaal is
Contingentietheorie (afhankelijk zijn): volgens Fiedler bepalen 3 belangrijke situationele factoren of
een bepaalde situatie al dan niet gunstig is voor de leider
1. De persoonlijke relatie van de leider met de groepsleden
2. De structuur van de taak, met name de mate waarin de taakeisen helder en specifiek zijn.
Taak is gestructureerd wanneer:
- het doel duidelijk en bekend is
- er 1 enkele weg naar het doel is (procedure)
- er slechts 1 correcte oplossing is
- het groepsbesluit makkelijk op zijn juistheid getoetst kan worden
3. De machtspositie van de leider, met name de mate van macht en gezag die de positie aan de
leider verschaft
E=F(PxS)
Effectiviteit= functie (persoon x situatie)
Model van groepssituaties met 8 mogelijke combinaties (van gunstig naar minst ongunstig)
Relatie leider-leden Taakstructuur Machtspositi
e
1. Goed Gestructureerd Sterk
2. Goed Gestructureerd Zwak
3. Goed Ongestructureerd Sterk
4. Goed Ongestructureerd Zwak
5. Slecht Gestructureerd Sterk
6. Slecht Gestructureerd Zwak
7. Slecht Ongestructureerd Sterk
8. Slecht Ongestructureerd Zwak
Gunstige situatie: waarin de leider gewaardeerd en sympathiek gevonden wordt, waarin de
te vervullen taak scherp omgeschreven is en waarin hij een krachtige positie bekleed (1)
Bv; sympathiek gevonden generaal tijdens een inspectie op een legerbasis
Ongunstige situatie: een leider staat te wachten wanneer hij onsympathiek gevonden wordt,
voor een ongestructureerde taak staat en een geringe machtspositie heeft (8)
Bv; impopulaire voorzitter van een vrijwilligersorganisatie die alleen zijn doelen relevant
vindt
De meest effectieve stijl
Taakgerichte leiders: meest effectief wanneer de situatie ofwel zeer gunstig ofwel zeer
ongunstig is voor de leider
Wanneer de groep de leider accepteert (gunstig)
Wanneer de positie van de leider zo moeilijk is dat de enige kans om nog iets gedaan te
krijgen is om zich volledig te concentreren op de taak. De taak is dan nog het enige element
dat ze nog samenhoudt (ongunstig)
, Relatiegerichte leiders: meest effect in situaties die tamelijk gunstig of tamelijk ongunstig
zijn
In tamelijke (on)gunstige situaties verwacht de groep met respect en toegefelijkheid
behandeld te worden en is de relatiegerichte leider effectiever omdat hij weet dat de leden
mee gaan werken
Verschillende leiderschapssituaties vereisen verschillende leiderschapsstijlen
Vier basisstijlen van situationeel leiderschap (combinatie van taakgericht en relatiegericht)
Stijl (Hersey & Blanchard) Kwaliteiten (Reddin) Valkuilen (Reddin)
Directief: heeft de neiging - Besluitvaardig - Kritisch, bedreigend
anderen te domineren. Hij - Toont initiatief - Neemt alle beslissingen
deelt instructies uit en eist dat - Energiek - Handelt zonder overleg
ze worden uitgevoerd zoals hij - Betrokken - Neerwaartse
dat wil. Zeer actief en geeft - Bereikt resultaten communicatie
richting waar hij kan. Houdt - Bewust van kosten en - Eist gehoorzaamheid
streng toezicht winst - Leden afhankelijk
Coachend: gebruikt zijn - Teamwork bij besluiten - Overmatige participatie
overtuigingskracht om leden - Participatie - Meegaand/zwak
te motiveren. Hij probeert het - Stimuleert leden - Vermijdt beslissingen
machtsverschil klein te - Moedigt hoge prestaties - Zoekt te veel compromis
houden. Is persoonlijk en aan
betrokken. Geeft ruimt voor - Coördineert anderen bij
vragen. Vermijd geen het werk
conflicten
Participerend: aandacht is - Goede communicatie - Vermijdt conflict
gericht op onderlinge - Ontwikkelt talenten - Afhankelijk van erkenning
betrekkingen, - Begrijpt anderen/steunt - Identificeert zichzelf met
omgangsvormen en de sfeer. - Coöperatief de leden
Bevorderen van het - Vertrouwend - Passief/geeft geen richting
groepsklimaat. Accepteert - Rustig/luistert/sympathiek - Gebrek aan controle/eisen
mensen zoals ze zijn.
Delegerend: is geneigd om - Volgt regeles en - Niet coöperatief
veel aan de groepsleden zelf procedures - Onpersoonlijk
over te laten omdat hij er - Betrouwbaar - Afstandelijk
vertrouwen in heeft. Begeleidt - Let op details - Geeft weinig suggesties
op een afstand met behulp - Rationeel/logisch - Niet origineel of creatief
van aanwijzingen - Eerlijk/rechtvaardig - Weerstand bij verandering
H13 + 14.7 + 14.8
Situationeel leiderschap: de juiste stijl van leiding geven is afhankelijk van de situatie. De leider zal
zijn manier van leidinggeven moeten aanpassen aan de uit te voeren taak en aan de medewerkers
die hij hiervoor inzet.
Er wordt veel flexibiliteit en aanpassingsvermogen van hen gevraagd
Er bestaat dus niet slechts 1 stijl die voor leidinggevende onder alle omstandigheden ideaal is
Contingentietheorie (afhankelijk zijn): volgens Fiedler bepalen 3 belangrijke situationele factoren of
een bepaalde situatie al dan niet gunstig is voor de leider
1. De persoonlijke relatie van de leider met de groepsleden
2. De structuur van de taak, met name de mate waarin de taakeisen helder en specifiek zijn.
Taak is gestructureerd wanneer:
- het doel duidelijk en bekend is
- er 1 enkele weg naar het doel is (procedure)
- er slechts 1 correcte oplossing is
- het groepsbesluit makkelijk op zijn juistheid getoetst kan worden
3. De machtspositie van de leider, met name de mate van macht en gezag die de positie aan de
leider verschaft
E=F(PxS)
Effectiviteit= functie (persoon x situatie)
Model van groepssituaties met 8 mogelijke combinaties (van gunstig naar minst ongunstig)
Relatie leider-leden Taakstructuur Machtspositi
e
1. Goed Gestructureerd Sterk
2. Goed Gestructureerd Zwak
3. Goed Ongestructureerd Sterk
4. Goed Ongestructureerd Zwak
5. Slecht Gestructureerd Sterk
6. Slecht Gestructureerd Zwak
7. Slecht Ongestructureerd Sterk
8. Slecht Ongestructureerd Zwak
Gunstige situatie: waarin de leider gewaardeerd en sympathiek gevonden wordt, waarin de
te vervullen taak scherp omgeschreven is en waarin hij een krachtige positie bekleed (1)
Bv; sympathiek gevonden generaal tijdens een inspectie op een legerbasis
Ongunstige situatie: een leider staat te wachten wanneer hij onsympathiek gevonden wordt,
voor een ongestructureerde taak staat en een geringe machtspositie heeft (8)
Bv; impopulaire voorzitter van een vrijwilligersorganisatie die alleen zijn doelen relevant
vindt
De meest effectieve stijl
Taakgerichte leiders: meest effectief wanneer de situatie ofwel zeer gunstig ofwel zeer
ongunstig is voor de leider
Wanneer de groep de leider accepteert (gunstig)
Wanneer de positie van de leider zo moeilijk is dat de enige kans om nog iets gedaan te
krijgen is om zich volledig te concentreren op de taak. De taak is dan nog het enige element
dat ze nog samenhoudt (ongunstig)
, Relatiegerichte leiders: meest effect in situaties die tamelijk gunstig of tamelijk ongunstig
zijn
In tamelijke (on)gunstige situaties verwacht de groep met respect en toegefelijkheid
behandeld te worden en is de relatiegerichte leider effectiever omdat hij weet dat de leden
mee gaan werken
Verschillende leiderschapssituaties vereisen verschillende leiderschapsstijlen
Vier basisstijlen van situationeel leiderschap (combinatie van taakgericht en relatiegericht)
Stijl (Hersey & Blanchard) Kwaliteiten (Reddin) Valkuilen (Reddin)
Directief: heeft de neiging - Besluitvaardig - Kritisch, bedreigend
anderen te domineren. Hij - Toont initiatief - Neemt alle beslissingen
deelt instructies uit en eist dat - Energiek - Handelt zonder overleg
ze worden uitgevoerd zoals hij - Betrokken - Neerwaartse
dat wil. Zeer actief en geeft - Bereikt resultaten communicatie
richting waar hij kan. Houdt - Bewust van kosten en - Eist gehoorzaamheid
streng toezicht winst - Leden afhankelijk
Coachend: gebruikt zijn - Teamwork bij besluiten - Overmatige participatie
overtuigingskracht om leden - Participatie - Meegaand/zwak
te motiveren. Hij probeert het - Stimuleert leden - Vermijdt beslissingen
machtsverschil klein te - Moedigt hoge prestaties - Zoekt te veel compromis
houden. Is persoonlijk en aan
betrokken. Geeft ruimt voor - Coördineert anderen bij
vragen. Vermijd geen het werk
conflicten
Participerend: aandacht is - Goede communicatie - Vermijdt conflict
gericht op onderlinge - Ontwikkelt talenten - Afhankelijk van erkenning
betrekkingen, - Begrijpt anderen/steunt - Identificeert zichzelf met
omgangsvormen en de sfeer. - Coöperatief de leden
Bevorderen van het - Vertrouwend - Passief/geeft geen richting
groepsklimaat. Accepteert - Rustig/luistert/sympathiek - Gebrek aan controle/eisen
mensen zoals ze zijn.
Delegerend: is geneigd om - Volgt regeles en - Niet coöperatief
veel aan de groepsleden zelf procedures - Onpersoonlijk
over te laten omdat hij er - Betrouwbaar - Afstandelijk
vertrouwen in heeft. Begeleidt - Let op details - Geeft weinig suggesties
op een afstand met behulp - Rationeel/logisch - Niet origineel of creatief
van aanwijzingen - Eerlijk/rechtvaardig - Weerstand bij verandering
