Hoofdstuk 11
Modernisering
11.1
Belangrijke kernconcepten bij de modernisering:
- Rationalisering
- Individualisering
- Institutionalisering
- (Globalisering)
- (Democratisering)
Traditionele samenlevingen vertonen meer dan moderne samenlevingen variatie
onderling (macro niveau) maar minder variatie in de samenlevingen (micro-niveau)
- De samenlevingen zelf lijken minder op elkaar, maar de personen in deze
samenlevingen lijken meer op elkaar.
- Moderne samenlevingen vertonen minder variatie onderling (macro)
● Rationalisering
● Institutionalisering
- Moderne samenlevingen vertonen meer variatie in de samenlevingen (micro)
● Individualisering
Kernconcept rationalisering →Het proces van het ordenen en systematiseren van de
werkelijkheid met de bedoeling haar zo voorspelbaar en beheersbaar te maken en van het
doelgericht inzetten van middelen om zo efficiënt en effectief mogelijke resultaten te
bereiken.
Rationalisering op gebied van de geschiedenis is een proces waarbij traditionele
opvattingen en handelswijzen worden vervangen door doelgericht handelen, waarbij de
werkelijkheid dmv theorievorming voorspelbaar en beheersbaar wordt gemaakt.
- Dit proces van rationalisering is te herkennen sinds de late middeleeuwen,
ontwikkelingen zorgden voor veranderingen. Het proces kwam in een
stroomversnelling tijdens de renaissance, de verlichting en de industriële
revolutie. →Dit proces heet ook wel modernisering
- Door dit proces wordt er steeds minder waarde gehecht aan religie / andere
instituties en meer waarde aan de wetenschap / technische inzichten.
Rationalisering in de economie betekende de komst van nauwkeurige boekhouding en de
toename rendabiliteit
- Nauwkeurige boekhouding →kosten en baten werden inzichtelijk weergeven
om zo MNO's efficiënter te maken en te laten investeren waar dat nodig is.
- Rendabiliteit →er kwam vrijheid van beroep, beroepen werden niet langer
aan iemand toegeschreven op basis van gilde/regels maar iedereen kon
dit zelf bepalen, dit was efficiënter. Ook werden arbeidsprocessen
gedifferentieerd, waardoor productie efficiënter kon. →rendabiliteit vergroot
, - Rationalisering droeg bij aan de overgang van een traditionele naar een
kapitalistische economie.
Rationalisering in sociale processen zorgde ervoor dat deze processen doelmatig
(efficiënt) en doeltreffend (effectief) werden georganiseerd en uitkomsten hiervan werden
gemeten.
- Bijvoorbeeld het onderwijs met de bijbehorende cijfers en resultaten.
Rationalisering in de wetenschap en kunst zorgde ervoor dat natuurwetenschappen
steeds groter werden, logische verklaringen en experimenteel bewijs werden erg belangrijk.
Wetenschappelijke instituten werden bedrijfsmatig geleid.
Kunsttechnieken werden door rationalisering geavanceerd (bevorderd), en er ontwikkelden
zich nieuwe beroepen zoals filmregisseur, game designer etc.
Rationaliseringsprocessen in politiek en bestuur zorgde voor processen van
bureaucratisering, waarbij protocollen / regels werden vastgelegd en gearchiveerd.
- Door het proces van staatsvorming en democratisering staat een politieke leider niet
boven de wet, maar moet hij zich houden aan wetten en regels.
- Door rationalisering ontstond er een gelijke behandeling in gelijke gevallen (gelijkheid
voor de wet) en speelde affectieve emoties geen rol meer bij de beoordeling van
zaken.
- Om bestuurder te worden moet je een passende opleiding hebben gedaan,
passende ervaringen hebben of meetbare vaardigheden hebben.
- Gunsten en relaties zouden geen rol mogen spelen bij de toekenning van een baan.
Bureaucratisering = een toename van de regelgeving?
Rationalisering leidde tot een toenemende welvaart in de wereld.
Max Weber →'Onttovering van de wereld'
- = door rationalisering geloven mensen dat alles berekenbaar en daardoor
voorspelbaar is. Er zijn geen geheimzinnige, magische krachten meer die de gang
van zaken bepalen. De wereld wordt voor mensen dus voorspelbaarder, waardoor ze
bijna niet meer voor verrassingen komen te staan.
De kijk van paradigma's op rationalisering:
- Rationele -actor-paradigma (micro-conflict):
● Nutsmaximalisatie
→Door rationalisering kunnen actoren in toenemende mate streven
naar het bereiken van eigen doelen. (kosten-baten worden
afgewogen)
- Conflict-paradigma:
● Rationalisering leidt tot ongelijke verhoudingen
→Hoewel er door rationalisering meer welvaart ontstond, werden
deze opbrengsten niet gelijk verdeeld.
● Vervreemding van het arbeidsproces
Modernisering
11.1
Belangrijke kernconcepten bij de modernisering:
- Rationalisering
- Individualisering
- Institutionalisering
- (Globalisering)
- (Democratisering)
Traditionele samenlevingen vertonen meer dan moderne samenlevingen variatie
onderling (macro niveau) maar minder variatie in de samenlevingen (micro-niveau)
- De samenlevingen zelf lijken minder op elkaar, maar de personen in deze
samenlevingen lijken meer op elkaar.
- Moderne samenlevingen vertonen minder variatie onderling (macro)
● Rationalisering
● Institutionalisering
- Moderne samenlevingen vertonen meer variatie in de samenlevingen (micro)
● Individualisering
Kernconcept rationalisering →Het proces van het ordenen en systematiseren van de
werkelijkheid met de bedoeling haar zo voorspelbaar en beheersbaar te maken en van het
doelgericht inzetten van middelen om zo efficiënt en effectief mogelijke resultaten te
bereiken.
Rationalisering op gebied van de geschiedenis is een proces waarbij traditionele
opvattingen en handelswijzen worden vervangen door doelgericht handelen, waarbij de
werkelijkheid dmv theorievorming voorspelbaar en beheersbaar wordt gemaakt.
- Dit proces van rationalisering is te herkennen sinds de late middeleeuwen,
ontwikkelingen zorgden voor veranderingen. Het proces kwam in een
stroomversnelling tijdens de renaissance, de verlichting en de industriële
revolutie. →Dit proces heet ook wel modernisering
- Door dit proces wordt er steeds minder waarde gehecht aan religie / andere
instituties en meer waarde aan de wetenschap / technische inzichten.
Rationalisering in de economie betekende de komst van nauwkeurige boekhouding en de
toename rendabiliteit
- Nauwkeurige boekhouding →kosten en baten werden inzichtelijk weergeven
om zo MNO's efficiënter te maken en te laten investeren waar dat nodig is.
- Rendabiliteit →er kwam vrijheid van beroep, beroepen werden niet langer
aan iemand toegeschreven op basis van gilde/regels maar iedereen kon
dit zelf bepalen, dit was efficiënter. Ook werden arbeidsprocessen
gedifferentieerd, waardoor productie efficiënter kon. →rendabiliteit vergroot
, - Rationalisering droeg bij aan de overgang van een traditionele naar een
kapitalistische economie.
Rationalisering in sociale processen zorgde ervoor dat deze processen doelmatig
(efficiënt) en doeltreffend (effectief) werden georganiseerd en uitkomsten hiervan werden
gemeten.
- Bijvoorbeeld het onderwijs met de bijbehorende cijfers en resultaten.
Rationalisering in de wetenschap en kunst zorgde ervoor dat natuurwetenschappen
steeds groter werden, logische verklaringen en experimenteel bewijs werden erg belangrijk.
Wetenschappelijke instituten werden bedrijfsmatig geleid.
Kunsttechnieken werden door rationalisering geavanceerd (bevorderd), en er ontwikkelden
zich nieuwe beroepen zoals filmregisseur, game designer etc.
Rationaliseringsprocessen in politiek en bestuur zorgde voor processen van
bureaucratisering, waarbij protocollen / regels werden vastgelegd en gearchiveerd.
- Door het proces van staatsvorming en democratisering staat een politieke leider niet
boven de wet, maar moet hij zich houden aan wetten en regels.
- Door rationalisering ontstond er een gelijke behandeling in gelijke gevallen (gelijkheid
voor de wet) en speelde affectieve emoties geen rol meer bij de beoordeling van
zaken.
- Om bestuurder te worden moet je een passende opleiding hebben gedaan,
passende ervaringen hebben of meetbare vaardigheden hebben.
- Gunsten en relaties zouden geen rol mogen spelen bij de toekenning van een baan.
Bureaucratisering = een toename van de regelgeving?
Rationalisering leidde tot een toenemende welvaart in de wereld.
Max Weber →'Onttovering van de wereld'
- = door rationalisering geloven mensen dat alles berekenbaar en daardoor
voorspelbaar is. Er zijn geen geheimzinnige, magische krachten meer die de gang
van zaken bepalen. De wereld wordt voor mensen dus voorspelbaarder, waardoor ze
bijna niet meer voor verrassingen komen te staan.
De kijk van paradigma's op rationalisering:
- Rationele -actor-paradigma (micro-conflict):
● Nutsmaximalisatie
→Door rationalisering kunnen actoren in toenemende mate streven
naar het bereiken van eigen doelen. (kosten-baten worden
afgewogen)
- Conflict-paradigma:
● Rationalisering leidt tot ongelijke verhoudingen
→Hoewel er door rationalisering meer welvaart ontstond, werden
deze opbrengsten niet gelijk verdeeld.
● Vervreemding van het arbeidsproces
