HET TOEKOMSTPERSPECTIEF VAN JONGEREN IN DE JEUGDZORGPLUS EN DE OPEN JEUGDZORG
1
Het toekomstperspectief van jongeren in de JeugdzorgPlus en in de open jeugdzorg
Sevgi Kocak
Studentnummer: 2538584
Begeleider: Schuengel, prof. dr. C.
Masterthese Orthopedagogiek
Oktober, 2018
Vrije Universiteit Amsterdam
Faculteit der Gedrags-en Bewegingswetenschappen
Afdeling Pedagogische-en Onderwijswetenschappen
,HET TOEKOMSTPERSPECTIEF VAN JONGEREN IN DE JEUGDZORGPLUS EN DE OPEN JEUGDZORG
2
Het aantal jongeren dat wordt geplaatst in JeugdzorgPlus instellingen (ook wel gesloten
jeugdzorginstellingen) is in 2017 met 15 procent toegenomen ten opzichte van 2014 (CBS,
2018). Het aantal geplaatste jongeren in de JeugdzorgPlus is gegroeid, terwijl de transformatie
van de jeugdzorg vanuit de overheid als doel had om het aantal plaatsingen in de gesloten
jeugdzorg terug te dringen. Een alternatief voor de JeugdzorgPlus is de open jeugdzorg. Het is
daarom belangrijk om te weten welke aspecten van behandeling van de jongere in beide
settingen (zowel de open jeugdzorg als de JeugdzorgPlus) samenhangen met positieve of
negatieve uitkomsten. Zowel toename van een positief toekomstperspectief als een goede
werkrelatie zouden samen kunnen hangen met positieve uitkomsten. Het doel van dit
onderzoek was om meer te weten te komen over het verschil in toekomstperspectief bij
jongeren in een open setting en jongeren in een gesloten setting en het mogelijke effect op dit
verschil van een positieve werkrelatie en aanwezige gedragsproblemen. Het onderzoek is
uitgevoerd bij in totaal 382 jongeren. Van de 334 jongeren die zijn geïncludeerd in het
onderzoek zijn er 183 jongeren afkomstig van een JeugdzorgPlus instelling en 151 jongeren
van twee open instellingen (School2Care en Transferium). De jongeren hebben de
toekomstperspectief vragenlijst, de werkalliantievragenlijst en de beknopte probleemmeter
ingevuld. Het toekomstperspectief van jongeren in een gesloten setting bleek meer toe te
nemen dan het toekomstperspectief van jongeren in een open setting. In de open setting nam
het toekomstperspectief van jongeren juist af. Dit effect werd niet beïnvloed door werkrelatie
en gedragsproblemen. In de toekomst zou er rekening kunnen worden gehouden met
mogelijke covariaten zoals culturele achtergrond en de verblijfsduur van de jongere.
, HET TOEKOMSTPERSPECTIEF VAN JONGEREN IN DE JEUGDZORGPLUS EN DE OPEN JEUGDZORG
3
Vorig jaar kregen 378.615 jongeren in de leeftijd van 0 tot en met 17 jaar jeugdhulp, waarvan
43.790 jeugdhulp met verblijf (CBS, 2018). De jongere verblijft dan niet thuis in het eigen
gezin, maar bijvoorbeeld in de JeugdzorgPlus (ook wel gesloten jeugdzorg). Voor 2008
werden jongeren met ernstige gedragsproblemen geplaatst in een Justitiële Jeugdinrichting,
maar sinds de wijziging van de Wet op de Jeugdzorg in 2008 kunnen deze jongeren worden
geplaatst in de JeugdzorgPlus. De jongeren die worden geplaatst in de JeugdzorgPlus
onttrekken zich vaak aan lichtere vormen van hulpverlening, waardoor zij een gevaar voor
zichzelf vormen of voor hun omgeving (Duits, 2008). Het doel van JeugdzorgPlus is om
jongeren weer terug te laten keren in de maatschappij. Het aantal jongeren dat wordt geplaatst
in JeugdzorgPlus instellingen is in 2017 met 15 procent toegenomen ten opzichte van 2014
(991 plaatsingen in 2017, ten opzichte van 862 plaatsingen in 2014). Het aantal jongeren dat
gesloten wordt geplaatst is dus gegroeid, terwijl het niet wenselijk is dat jongeren worden
geplaatst in de JeugdzorgPlus. In de JeugdzorgPlus is er namelijk sprake van een verhoogd
risico op vrijheidsbeperkende maatregelen zoals het vastpakken van de jongeren of op
belemmering van sociale contacten. Wanneer vrijheidsbeperkende maatregelen door jongeren
als willekeurig en repressief worden ervaren, hebben deze een zeer ongunstig effect op de
behandeling (Van der Helm & Hanrath, 2011). Het is daarom van belang dat het verblijf van
jongeren in de JeugdzorgPlus zo kort mogelijk duurt. Een alternatief voor het plaatsen van
jongeren in de JeugdzorgPlus is het plaatsen van deze jongeren in de open jeugdzorg, waar
minder sprake is van vrijheidsbeperkende maatregelen. Er is echter weinig onderzoek gedaan
naar het verschil in uitkomsten van beide behandelingen, terwijl jongeren misschien wel meer
baat hebben bij behandeling in de open jeugdzorg dan in de JeugdzorgPlus. Ook zou er meer
onderzoek gedaan kunnen worden om de verschillen tussen jongeren in de JeugdzorgPlus en
de open jeugdzorg beter in kaart te brengen.
1
Het toekomstperspectief van jongeren in de JeugdzorgPlus en in de open jeugdzorg
Sevgi Kocak
Studentnummer: 2538584
Begeleider: Schuengel, prof. dr. C.
Masterthese Orthopedagogiek
Oktober, 2018
Vrije Universiteit Amsterdam
Faculteit der Gedrags-en Bewegingswetenschappen
Afdeling Pedagogische-en Onderwijswetenschappen
,HET TOEKOMSTPERSPECTIEF VAN JONGEREN IN DE JEUGDZORGPLUS EN DE OPEN JEUGDZORG
2
Het aantal jongeren dat wordt geplaatst in JeugdzorgPlus instellingen (ook wel gesloten
jeugdzorginstellingen) is in 2017 met 15 procent toegenomen ten opzichte van 2014 (CBS,
2018). Het aantal geplaatste jongeren in de JeugdzorgPlus is gegroeid, terwijl de transformatie
van de jeugdzorg vanuit de overheid als doel had om het aantal plaatsingen in de gesloten
jeugdzorg terug te dringen. Een alternatief voor de JeugdzorgPlus is de open jeugdzorg. Het is
daarom belangrijk om te weten welke aspecten van behandeling van de jongere in beide
settingen (zowel de open jeugdzorg als de JeugdzorgPlus) samenhangen met positieve of
negatieve uitkomsten. Zowel toename van een positief toekomstperspectief als een goede
werkrelatie zouden samen kunnen hangen met positieve uitkomsten. Het doel van dit
onderzoek was om meer te weten te komen over het verschil in toekomstperspectief bij
jongeren in een open setting en jongeren in een gesloten setting en het mogelijke effect op dit
verschil van een positieve werkrelatie en aanwezige gedragsproblemen. Het onderzoek is
uitgevoerd bij in totaal 382 jongeren. Van de 334 jongeren die zijn geïncludeerd in het
onderzoek zijn er 183 jongeren afkomstig van een JeugdzorgPlus instelling en 151 jongeren
van twee open instellingen (School2Care en Transferium). De jongeren hebben de
toekomstperspectief vragenlijst, de werkalliantievragenlijst en de beknopte probleemmeter
ingevuld. Het toekomstperspectief van jongeren in een gesloten setting bleek meer toe te
nemen dan het toekomstperspectief van jongeren in een open setting. In de open setting nam
het toekomstperspectief van jongeren juist af. Dit effect werd niet beïnvloed door werkrelatie
en gedragsproblemen. In de toekomst zou er rekening kunnen worden gehouden met
mogelijke covariaten zoals culturele achtergrond en de verblijfsduur van de jongere.
, HET TOEKOMSTPERSPECTIEF VAN JONGEREN IN DE JEUGDZORGPLUS EN DE OPEN JEUGDZORG
3
Vorig jaar kregen 378.615 jongeren in de leeftijd van 0 tot en met 17 jaar jeugdhulp, waarvan
43.790 jeugdhulp met verblijf (CBS, 2018). De jongere verblijft dan niet thuis in het eigen
gezin, maar bijvoorbeeld in de JeugdzorgPlus (ook wel gesloten jeugdzorg). Voor 2008
werden jongeren met ernstige gedragsproblemen geplaatst in een Justitiële Jeugdinrichting,
maar sinds de wijziging van de Wet op de Jeugdzorg in 2008 kunnen deze jongeren worden
geplaatst in de JeugdzorgPlus. De jongeren die worden geplaatst in de JeugdzorgPlus
onttrekken zich vaak aan lichtere vormen van hulpverlening, waardoor zij een gevaar voor
zichzelf vormen of voor hun omgeving (Duits, 2008). Het doel van JeugdzorgPlus is om
jongeren weer terug te laten keren in de maatschappij. Het aantal jongeren dat wordt geplaatst
in JeugdzorgPlus instellingen is in 2017 met 15 procent toegenomen ten opzichte van 2014
(991 plaatsingen in 2017, ten opzichte van 862 plaatsingen in 2014). Het aantal jongeren dat
gesloten wordt geplaatst is dus gegroeid, terwijl het niet wenselijk is dat jongeren worden
geplaatst in de JeugdzorgPlus. In de JeugdzorgPlus is er namelijk sprake van een verhoogd
risico op vrijheidsbeperkende maatregelen zoals het vastpakken van de jongeren of op
belemmering van sociale contacten. Wanneer vrijheidsbeperkende maatregelen door jongeren
als willekeurig en repressief worden ervaren, hebben deze een zeer ongunstig effect op de
behandeling (Van der Helm & Hanrath, 2011). Het is daarom van belang dat het verblijf van
jongeren in de JeugdzorgPlus zo kort mogelijk duurt. Een alternatief voor het plaatsen van
jongeren in de JeugdzorgPlus is het plaatsen van deze jongeren in de open jeugdzorg, waar
minder sprake is van vrijheidsbeperkende maatregelen. Er is echter weinig onderzoek gedaan
naar het verschil in uitkomsten van beide behandelingen, terwijl jongeren misschien wel meer
baat hebben bij behandeling in de open jeugdzorg dan in de JeugdzorgPlus. Ook zou er meer
onderzoek gedaan kunnen worden om de verschillen tussen jongeren in de JeugdzorgPlus en
de open jeugdzorg beter in kaart te brengen.
