Thema 5: Ondersteunende communicatie
Begrippenlijst
Communicatie:
= het overbrengen en ontvangen van een boodschap
= het uitwisselen van informatie tussen mensen
= een doorlopend proces van informatie uitwisselen
Ondersteunende communicatie:
= alle mogelijke communicatievormen en middelen die worden ingezet om (nog
resterende) communicatieve vaardigheden van mensen zo optimaal mogelijk te
maken
= gebruik van technieken, strategieën en symbolen om ondersteuning te geven aan
personen die beperkingen ondervinden om te communiceren via natuurlijke spraak
of conventioneel schrift
= hulpmiddelen die gesproken, geschreven en digitale communicatie ondersteunen
Sensitieve responsiviteit = gevoelig zijn voor signalen van de kinderen, deze herkennen en
goed weten te interpreteren (kijken en luisteren)
Multimodale communicatie = met alle mogelijke vormen van communicatie gaat
experimenteren en deze gaat inzetten om contact te maken of om het contact te vergroten
Doelgericht communicatief gedrag = er is een grotere gerichtheid en ook de betekenis of
functie van het gedrag is meer gecontroleerd
Statische systemen = hulpmiddelen die korte boodschappen auditief hoorbaar maken
Conventionele taal = afspraken die voor iedereen die communiceert binnen de
gemeenschap gelden
Dynamische systemen = systemen die zorgen dat een woord of zin auditief hoorbaar is. Ze
zijn in vergelijking tot de statische varianten veel meer aanpasbaar en veel uitgebreider
, Hoofdstuk 1 – Communicatie
1.1 Communicatie
Communicatie =
Het overbrengen en ontvangen van een boodschap
Het uitwisselen van informatie tussen mensen
Een doorlopend proces van informatie uitwisselen
= een cyclus van betekenisgeving
= een interactionele cyclus
Manieren om te communiceren:
Auditieve kanaal (horen)
Visuele kanaal (zien)
Tactiele kanaal (voelen, aanrakingen)
Olfactorische kanaal (ruiken)
Moeilijkheden in communicatie:
Problemen in waarneming
Problemen in motoriek
Problemen in contact en communicatie
Problemen in aandacht
De taal is niet aangepast aan de gebruiker
Figuurlijke taal
Signalen van communicatie niet zien
Storende factoren in de omgeving
Storingen ontstaan die communicatieproces bemoeilijken:
Storing op het communicatiekanaal: vb. cliënt zijn gesprekspartner niet kan zien
Storing bij de verwerking van de boodschap: vb. cliënt problemen met geheugen of
aandacht
Storing in de omgeving: vb. overheersende geur in de ruimte die zorgt voor afleiding
1.2 Stimuleren van taalontwikkeling
Creëer mogelijkheden om met het kind te communiceren door te reageren, te stimuleren en
reacties uit te lokken
Pas het niveau van communicatie aan -> eenvoudige, concrete taal in korte zinnen
Pas het tempo van de interactie aan
Spoor het kind stapsgewijs aan
Beloon elke communicatiepoging -> kunnen verbale, vocale, gebaren, kijken,… uitingen zijn
Trek de aandacht
Zorg voor beurtwisseling en eigen inbreng
Al doende dingen ervaren en beleven
Hoofdstuk 2 – Ondersteunende communicatie
Begrippenlijst
Communicatie:
= het overbrengen en ontvangen van een boodschap
= het uitwisselen van informatie tussen mensen
= een doorlopend proces van informatie uitwisselen
Ondersteunende communicatie:
= alle mogelijke communicatievormen en middelen die worden ingezet om (nog
resterende) communicatieve vaardigheden van mensen zo optimaal mogelijk te
maken
= gebruik van technieken, strategieën en symbolen om ondersteuning te geven aan
personen die beperkingen ondervinden om te communiceren via natuurlijke spraak
of conventioneel schrift
= hulpmiddelen die gesproken, geschreven en digitale communicatie ondersteunen
Sensitieve responsiviteit = gevoelig zijn voor signalen van de kinderen, deze herkennen en
goed weten te interpreteren (kijken en luisteren)
Multimodale communicatie = met alle mogelijke vormen van communicatie gaat
experimenteren en deze gaat inzetten om contact te maken of om het contact te vergroten
Doelgericht communicatief gedrag = er is een grotere gerichtheid en ook de betekenis of
functie van het gedrag is meer gecontroleerd
Statische systemen = hulpmiddelen die korte boodschappen auditief hoorbaar maken
Conventionele taal = afspraken die voor iedereen die communiceert binnen de
gemeenschap gelden
Dynamische systemen = systemen die zorgen dat een woord of zin auditief hoorbaar is. Ze
zijn in vergelijking tot de statische varianten veel meer aanpasbaar en veel uitgebreider
, Hoofdstuk 1 – Communicatie
1.1 Communicatie
Communicatie =
Het overbrengen en ontvangen van een boodschap
Het uitwisselen van informatie tussen mensen
Een doorlopend proces van informatie uitwisselen
= een cyclus van betekenisgeving
= een interactionele cyclus
Manieren om te communiceren:
Auditieve kanaal (horen)
Visuele kanaal (zien)
Tactiele kanaal (voelen, aanrakingen)
Olfactorische kanaal (ruiken)
Moeilijkheden in communicatie:
Problemen in waarneming
Problemen in motoriek
Problemen in contact en communicatie
Problemen in aandacht
De taal is niet aangepast aan de gebruiker
Figuurlijke taal
Signalen van communicatie niet zien
Storende factoren in de omgeving
Storingen ontstaan die communicatieproces bemoeilijken:
Storing op het communicatiekanaal: vb. cliënt zijn gesprekspartner niet kan zien
Storing bij de verwerking van de boodschap: vb. cliënt problemen met geheugen of
aandacht
Storing in de omgeving: vb. overheersende geur in de ruimte die zorgt voor afleiding
1.2 Stimuleren van taalontwikkeling
Creëer mogelijkheden om met het kind te communiceren door te reageren, te stimuleren en
reacties uit te lokken
Pas het niveau van communicatie aan -> eenvoudige, concrete taal in korte zinnen
Pas het tempo van de interactie aan
Spoor het kind stapsgewijs aan
Beloon elke communicatiepoging -> kunnen verbale, vocale, gebaren, kijken,… uitingen zijn
Trek de aandacht
Zorg voor beurtwisseling en eigen inbreng
Al doende dingen ervaren en beleven
Hoofdstuk 2 – Ondersteunende communicatie
